Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
मास्टरप्रशिक्षकान् सज्जीकृत्य प्रदेशस्य कारागारेषु मनोसमाजिकपरामर्शनस्य सुदृढव्यवस्थाः विकसिताः भविष्यन्ति।
भोपालम्, २१ अगस्त। मध्यप्रदेशस्य कारागारेषु निरुद्धानां मानसिकरोगपीडितानां तनावग्रस्तानां च बन्दिनां मानसिकस्वास्थ्यस्य सुधारस्य च दिशि कारागारविभागेन महत्त्वपूर्णा पहलः कृता अस्ति। कारागारमहानिदेशकस्य डॉ. वरुणकपूरस्य विशेषप्रयत्नेन मध्यप्रदेशकारागारविभागस्य राष्ट्रियप्रतिरक्षाविश्वविद्यालयस्य च गांधीनगरम् गुजरातस्य मध्ये मनोसमाजिकपरामर्शनस्य क्षेत्रे सहयोगाय ज्ञापनसमझौते अर्थात् एमओयू इत्यस्य हस्ताक्षरं कृतम्।
जनसम्पर्काधिकारी राजेशदाहिमा शुक्रवासरे अवदत् यत् भोपालस्य कारागारमुख्यालये आयोजिते एमओयू हस्ताक्षरकार्यक्रमे कारागारमहानिदेशकः डॉ. वरुणकपूरः प्रदेशस्य कारागारेषु बन्दिनां मानसिकस्वास्थ्यं मानसिकसुधारं च प्राथमिकतां प्रदाय राष्ट्रियप्रतिरक्षाविश्वविद्यालयेन सञ्चालितां मनोसमाजिकपरामर्शनयोजनाम् अध्ययितवान्। ततः आरआरयू इत्यस्य विषयविशेषज्ञान् क्षेत्रीयकारागारप्रबन्धनशोधसंस्थानं भोपालम् आमन्त्र्य जुलाईमासस्य षष्ठदिनाङ्कात् द्वादशदिनाङ्कपर्यन्तं सप्तदिवसीयं विशेषप्रशिक्षणकार्यक्रमम् आयोजितम्। अस्मिन् प्रदेशस्य विभिन्नकारागारेभ्यः अष्टाविंशतिः अधिकारीकर्मचारिणः, येषु परिचारिकाः, औषधनिर्मातारः, प्रयोगशालातन्त्रज्ञाः, मुख्यप्रहरिणः प्रहरिणश्च सम्मिलिताः आसन्, मानसिकतनावेन पीडितानां बन्दिनां परिचयं परामर्शं च दातुं प्रशिक्षिताः।
सः अवदत् यत् प्रशिक्षणं प्राप्तवन्तः अधिकारीकर्मचारिणः सम्बन्धितकारागारान् गत्वा तनावग्रस्तानां बन्दिनां परामर्शनं कृतवन्तः। कारागारमहानिदेशकः डॉ. वरुणकपूरः अस्याः पहलस्य सम्बन्धे प्राप्तानां प्रतिक्रियाणां परिणामानां च समीक्षां कृतवान्। तस्यां समीक्षायां बन्दिनां मानसिकसुधारस्य दिशि सकारात्मकाः परिणामाः प्राप्ताः। ततः मनोसमाजिकपरामर्शनव्यवस्थां अधिकप्रभाविणीं संस्थागतस्वरूपयुक्तां च कर्तुं राष्ट्रियप्रतिरक्षाविश्वविद्यालयस्य अधिकारिभिः सह एमओयू इत्यस्य प्रारूपं सिद्धम्।
सहमत्यनुसारं कारागारविभागेन चयनिताः अधिकारीकर्मचारिणः राष्ट्रियप्रतिरक्षाविश्वविद्यालयं गांधीनगरं प्रेषयित्वा मास्टरप्रशिक्षकपाठ्यक्रमं कारयिष्यन्ते। प्रशिक्षणं प्राप्त्वा एते अधिकारीकर्मचारिणः कारागारविभागे मास्टरप्रशिक्षकरूपेण कार्यं कुर्वन्तः अन्येभ्यः कारागाराधिकारिभ्यः कर्मचारिभ्यश्च मनोसमाजिकपरामर्शनस्य प्रशिक्षणं प्रदास्यन्ति। अनेन प्रदेशस्य कारागारेषु मानसिकस्वास्थ्यसम्बद्धानाम् आवश्यकतानां बोधनाय तनावग्रस्तानां बन्दिनां परिचयाय तेभ्यः आवश्यकं मनोसमाजिकसहयोगं प्रदातुं च प्रशिक्षितं मानवसंसाधनं सज्जीभविष्यति।
जनसम्पर्काधिकारिणा उक्तं यत् अस्याः पहलस्य प्रथमचरणे केन्द्रीयकारागारे भोपाल इत्यत्र कारागारविभागस्य प्रथमं मनोसमाजिकपरामर्शनकेन्द्रं स्थापितं भविष्यति। तस्य अनुभवस्य परिणामानां च आधारेण इयं कार्ययोजना प्रदेशस्य अन्येषु कारागारेष्वपि चरणबद्धरूपेण कार्यान्विता भविष्यति। अस्याः पहलस्य उद्देशः बन्दिनः केवलं कारावासे सीमितान् न स्थापयित्वा तेषां मानसिकस्वास्थ्याय भावनात्मकसन्तुलनाय सकारात्मकव्यवहारपरिवर्तनाय च आवश्यकं सहयोगं प्रदातुम् अस्ति, येन सुधारात्मकसेवानां प्रभाविता अधिकं वर्धयितुं शक्यते।
मध्यप्रदेशकारागारविभागस्य इयं पहलः सुधारात्मकसेवानां मानवीयदृष्टिकोणेन सशक्तीकरणस्य तथा कारागारेषु निरुद्धानां बन्दिनां मानसिकस्वास्थ्यस्य पुनर्वासस्य च कृते प्रभाविणः संस्थागतव्यवस्थायाः विकासस्य दिशि महत्त्वपूर्णं पदक्षेपम् अस्ति।
अस्मिन् अवसरे विशेषमहानिदेशकः जी. अखेतोसेमा, उपमहानिरीक्षकः कल्याणविभागस्य एम.आर. पटेलः, राष्ट्रियप्रतिरक्षाविश्वविद्यालयस्य गांधीनगरस्य गुजरातस्य पक्षतः डॉ. नूरिनचौधरी कार्यवाहकनिदेशिका, डॉ. गीतेशकुमारसिंहः परियोजनानिदेशकः, प्रदीपरूसिया सहायकनिदेशकः, तनु पी. चन्देलः, शुभमजैनः इत्यादयः कारागारविभागस्य वरिष्ठाधिकारिणश्च उपस्थिताः आसन्।
Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani