— यूनेस्कोविश्वधरोहररूपेण मान्यतां प्राप्तया बौद्धसंपदा परिचिताः अभवन्— सारनाथेन उत्तरप्रदेशस्य जापानदेशस्य च सहकारिबौद्धसांस्कृतिकसम्बन्धाः अधिकं सुदृढीकृताः — जयवीरसिंहः

वाराणसी, २२ अगस्तमासः (हि.स.)। भगवतो बुद्धस्य पावनभूमौ सारनाथे शनिवासरे उत्तरप्रदेशस्य जापानदेशस्य च मध्ये शताब्द्याः प्राचीनानां बौद्धसांस्कृतिकसम्बन्धानां सुदृढीकरणस्य पुनरपि महत्त्वपूर्णा कडिः सम्बद्धा। जापानदेशस्य यामानाशीप्रान्तस्य राज्यपालस्य कोटारोनागासाकीस्य नेतृत्वे पञ्चसप्ततिसदस्यात्मकः जापानीप्रतिनिधिमण्डलः तथागतबुद्धस्य उपदेशस्थलीं सारनाथं परिभ्रमितवान्। प्रतिनिधिमण्डले राज्यपालस्य नागासाकीस्य पत्नी अपि सम्मिलिता आसीत्। अस्मिन् समये अतिथयः धामेकस्तूपं चौखण्डीस्तूपं च सहितं बुद्धसम्बद्धानां प्रमुखस्थलानां ऐतिहासिकां आध्यात्मिकां च विरासतं समीपतः ज्ञातवन्तः।

अधुना एव सारनाथस्य यूनेस्कोविश्वधरोहरसूच्यां समावेशानन्तरं जापानीप्रतिनिधिमण्डलस्य अयं प्रवासः विशेषमहत्त्वपूर्णः मन्यते। अस्य अन्तर्राष्ट्रीयसम्मानस्य प्राप्त्या सारनाथः देशस्य पञ्चचत्वारिंशत्तमं उत्तरप्रदेशस्य च चतुर्थं विश्वधरोहरस्थलं जातम्। यूनेस्कोसूच्यां समावेशेन प्रदेशस्य बौद्धपरिपथस्य वैश्विकपर्यटनमानचित्रे नूतना परिचितिः प्राप्ता। जापानसदृशेषु बौद्धपरम्परया गहनतया सम्बद्धेषु देशेषु पर्यटकानां रुचिः वर्धिष्यते तथा उत्तरप्रदेशे बौद्धपर्यटनस्य सम्भावनाभ्यः नूतना गतिः प्राप्स्यते इति मन्यते।

प्रतिनिधिमण्डलस्य काश्यां आगमने सति प्रदेशस्य पर्यटनसंस्कृतिमन्त्री जयवीरसिंहः उक्तवान्, “सारनाथस्य यूनेस्कोविश्वधरोहरस्थानस्य दर्जा प्राप्त्या उत्तरप्रदेशस्य बौद्धपर्यटनस्य परिचितिः वैश्विकस्तरे सुदृढा जाता।” सः उक्तवान् यत् यामानाशीप्रान्तस्य प्रतिनिधिमण्डलस्य सारनाथे आगमनम् भारतस्य जापानस्य च शताब्द्याः प्राचीनानां बौद्धसांस्कृतिकसम्बन्धानां अधिकं प्रगाढीकरणस्य दिशि महत्त्वपूर्णः अवसरः अस्ति। अनेन जापानदेशस्य अधिकाधिकानां पर्यटकानां उत्तरप्रदेशस्य समृद्धया बौद्धविरासतया, ऐतिहासिकस्थलैः आध्यात्मिकपरम्पराभिश्च परिचयः कारयितुं साहाय्यं भविष्यति।

जापानीप्रतिनिधिमण्डलस्य सदस्या युमीसाइटो सारनाथयात्रां स्वजीवनस्य अत्यन्तं विशेषम् अनुभवं वर्णितवती। सा उक्तवती यत् यूनेस्कोविश्वधरोहररूपेण मान्यतां प्राप्तेः अनन्तरं सारनाथस्य पावनभूमौ आगमनम् अधिकमेव विशेषमभवत्। भगवान्बुद्धस्य प्रथमोपदेशसम्बद्धानां स्थलानां भ्रमणेन सह धामेकस्तूपस्य चौखण्डीस्तूपस्य च समीपतः दर्शनं भारतस्य जापानस्य च शताब्द्याः प्राचीनानां साझा आध्यात्मिकसांस्कृतिकसम्बन्धानां अनुभवनमिव आसीत्।

अनेन यात्राक्रमेण उत्तरप्रदेशस्य जापानदेशस्य च मध्ये बौद्धस्य आध्यात्मिकस्य सांस्कृतिकस्य च पर्यटनक्षेत्रे नूतनानां सम्भावनानामपि सङ्केतः प्राप्तः। बुद्धस्य उपदेशस्थली सारनाथम् अधुना शीघ्रमेव प्रदेशस्य बौद्धविरासतायाः प्रमुखस्य अन्तर्राष्ट्रीयकेन्द्रस्य रूपेण स्वीयां परिचितिं सुदृढीकुर्वन् अस्ति। अत्र आगच्छतां विदेशीयपर्यटकानां बौद्धानुयायिनां च वर्धमानरुच्या सारनाथस्य वैश्विकपर्यटनमानचित्रे नूतना परिचितिः प्राप्यते।

— नमोघाटे जापानीदलस्य गङ्गारत्याः दर्शनम् —

नमोघाटस्य गङ्गातीरे बाढ्याः मध्ये आयोजितां भव्यां गङ्गारतिं, मन्त्रघोषं आध्यात्मिकं च वातावरणं दृष्ट्वा जापानीदलस्य सदस्याः अभिभूताः दृश्यन्ते स्म। दलस्य सदस्यैः गङ्गारतेः दृश्यावलोकनं कृतम्। अत्र आध्यात्मिकं वातावरणं दृष्ट्वा प्रतिनिधिमण्डलस्य सदस्याः अत्यन्तम् अभिभूताः अभवन्। तैः काश्याः आध्यात्मिकायाः सांस्कृतिकायाश्च विरासतायाः प्रशंसा कृता। प्रतिनिधिमण्डलस्य सदस्यैः नमोघाटे उत्साहेन छायाचित्राणि गृहीतानि तथा अस्य धार्मिकस्थलस्य स्मृतयः छायाचित्रेषु सुरक्षिताः कृताः।

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani