हरिद्वारम्, २३ अगस्तमासः (हि.स.)। ‘एक राष्ट्र, एक चुनाव’ विषयं प्रति हरिद्वारे आयोजिते सन्तसमागमे सन्त-महात्मभिः एकस्मिन् समये निर्वाचनव्यवस्थायाः समर्थनं कृतम्।

कार्यक्रमे केन्द्रीयमन्त्री शिवराजसिंह चौहानः, उत्तराखण्डस्य मुख्यमन्त्री पुष्करसिंह धामी, मन्त्रिमण्डलमन्त्री मदनकौशिकः तथा भारतीयजनतापक्षस्य अनेकाः विधायकाः वरिष्ठनेतारः च उपस्थिताः अभवन्। केन्द्रीयमन्त्री शिवराजसिंह चौहानः तथा मुख्यमन्त्री पुष्करसिंह धामी साधु-सन्तैः सह ‘वन नेशन, वन इलेक्शन’ विषयं प्रति विस्तृतरूपेण चर्चां कृतवन्तौ तथा अस्मिन् विषये सन्तसमाजस्य सुझावान् अपि आमन्त्रितवन्तौ।

कार्यक्रमस्य शुभारम्भः केन्द्रीयमन्त्री शिवराजसिंह चौहानः, मुख्यमन्त्री पुष्करसिंह धामी तथा सन्तसमाजस्य प्रतिनिधिभिः कृतः। अस्मिन् अवसर पर अखिलभारतीय अखाड़ा परिषदः अध्यक्षः श्रीमहन्तः रवीन्द्रपुरी महाराजः, निर्मल अखाड़स्य अध्यक्षः ज्ञानदेव महाराजः, कल्कि पीठाधीश्वरः आचार्यः प्रमोदकृष्णम्, अखाड़ा परिषदः प्रवक्ता करौली शंकर महाराजः, दाती महाराजः, साध्वी प्राची, महामण्डलेश्वरः रूपेन्द्रप्रकाश महाराजः, श्रीमहन्तः जगतार मुनिः, स्वामी हरिचेतनानन्दः, महामण्डलेश्वरः स्वामी यतीन्द्रानन्द गिरिः इत्यादयः बहवः साधु-सन्ताः उपस्थिताः आसन्।

सन्तसमाजेन कृतं समर्थनम्

अखिलभारतीय अखाड़ा परिषदः अध्यक्षः तथा महानिर्वाणी अखाड़स्य सचिवः श्रीमहन्तः रवीन्द्रपुरी महाराजः अपि ‘एक राष्ट्र, एक चुनाव’ इत्यस्य समर्थनं कृतवान्। सः अवदत् यत् देशस्य स्वातन्त्र्योत्तरप्रारम्भिकदशकेषु लोकसभा तथा राज्यविधानसभानां निर्वाचनानि एकस्मिन् समये एव भवन्ति स्म। पश्चात् विभिन्नपरिस्थितीनां कारणेन राज्यविधानसभानां कार्यकालः तथा निर्वाचनक्रमः पृथक् अभवत्।

तेन उक्तं यत् समयस्य गमनेन देशे पृथक्-पृथक् निर्वाचनानां संख्या वर्धिता। अतः वर्तमानपरिस्थितीनां दृष्ट्या एकस्मिन् समये निर्वाचनं कर्तुं व्यवस्थायाः विषये विचारः क्रियते। अखाड़ा परिषद् तथा सन्तसमाजः अस्मिन् विषये सर्वकारस्य सह स्थितः अस्ति।

श्रीमहन्तः रवीन्द्रपुरी महाराजः अवदत् यत् निर्वाचनं लोकतन्त्रस्य मूलभूतप्रक्रिया अस्ति, किन्तु निरन्तरं चलमानया निर्वाचनप्रक्रियया प्रशासनिकव्यवस्थायाम् अपि दबावः भवति। यदि निर्वाचनानां संख्या न्यूनं भवति तर्हि शासकीयसंसाधनानाम् उत्तमः उपयोगः कर्तुं शक्यते।

तेन उक्तं यत् सन्तसमाजस्य उद्देश्यं कस्यापि राजनैतिकदलस्य प्रचारः न, अपितु राष्ट्रहितसम्बद्धेषु विषयेषु समाजस्य जागरूकता वर्धयितुम् अस्ति। ‘एक राष्ट्र, एक चुनाव’ विषये सन्तानां पक्षतः अपि स्वमतानि सुझावाश्च सर्वकारस्य समक्षं प्रस्तुतानि क्रियन्ते।

कार्यक्रमस्य समये सन्तैः ‘एक राष्ट्र, एक चुनाव’ विषये स्वविचाराः प्रस्तुताः तथा अस्मिन् विषये सर्वकारेण क्रियमाणानां प्रयासानां विषये चर्चा कृता। केन्द्रीयमन्त्री शिवराजसिंह चौहानः तथा मुख्यमन्त्री पुष्करसिंह धामी सन्तसमाजस्य विचारान् श्रुतवन्तौ तथा तेषां सुझावान् महत्त्वपूर्णान् अवदताम्।

पुनः पुनः निर्वाचनैः विकासः प्रभावितः भवति: रामदेवः

योगगुरुः स्वामी रामदेवः ‘एक राष्ट्र, एक चुनाव’ समर्थनार्थं अनेकान् महत्त्वपूर्णान् तर्कान् प्रस्तुतवान्। सः अवदत् यत् भारतदेशे सम्पूर्णवर्षे कुत्रचित् न कुत्रचित् निर्वाचनानि भवन्ति। निर्वाचनप्रक्रियायाः कारणेन शासकीययन्त्रणायाः बहुकालः निर्वाचनकार्ये व्ययितः भवति तथा अस्य प्रभावः विकासयोजनासु, शिक्षाव्यवस्थायां च दृश्यते।

स्वामी रामदेवः अवदत् यत् शिक्षकाणां तथा अध्यापकानां विशालः भागः अपि निर्वाचनकार्ये नियुक्तः भवति। तस्य मतानुसारं यदि देशे एकस्मिन् समये निर्वाचनानि भवन्ति तर्हि शिक्षकाणां समयः रक्षितः भविष्यति तथा ते विद्यार्थिनां शिक्षणे अधिकं ध्यानं दातुं शक्नुवन्ति। तेन उक्तं यत् निरन्तरनिर्वाचनप्रक्रियायाः न्यूनतया शिक्षातन्त्रे, अर्थतन्त्रे, कृषितन्त्रे तथा स्वास्थ्यतन्त्रे सुधारस्य गतिः अपि वर्धयितुं शक्यते।

तेन उक्तं यत् निर्वाचनं लोकतन्त्रस्य महत्त्वपूर्णा प्रक्रिया अस्ति, किन्तु तस्य कारणेन देशस्य विकासगति प्रभावितः न भवेत्। तस्य अनुसारं पुनः पुनः भवद्भिः निर्वाचनैः राजनैतिकदलानि निरन्तरं निर्वाचनगतिविधिषु व्यस्तानि भवन्ति तथा आचारसंहितायाः कारणेन सर्वकाराणां विकासकार्येषु व्यावहारिककठिनताः अपि भवन्ति।

राजनैतिकस्वार्थात् उपरि राष्ट्रहितम् आवश्यकम्

स्वामी रामदेवः अवदत् यत् ‘वन नेशन, वन इलेक्शन’ विषये राजनैतिकमतभेदाः भवितुम् अर्हन्ति, किन्तु राष्ट्रहितं राजनैतिकस्वार्थात् उपरि स्थापनीयम्। तेन उक्तं यत् देशस्य मतदाता बुद्धिमान् अस्ति तथा तस्य ज्ञानम् अस्ति यत् कस्य दलस्य कस्य प्रत्याशिनः चयनं करणीयम्।

तेन उक्तं यत् केवलं राजनैतिकलाभ-हानिदृष्ट्या निर्वाचनसुधाराणां विरोधः न करणीयः। लोकतन्त्रे अन्तिमनिर्णयः जनतायाः एव भवति तथा जनता एव स्वप्रतिनिधीनां चयनं करोति। देशं विकासमार्गे तीव्रतया अग्रे नेतुं व्यवस्थागतसुधाराः आवश्यकाः सन्ति।

रामदेवः अवदत् यत् प्रधानमन्त्रिपदाय निर्वाचनं कर्तव्यं भवति, किन्तु प्रधानमन्त्रीं चयनं कर्तुं शक्तिः देशस्य मतदातृभ्यः एव प्राप्ता अस्ति। अतः निर्वाचनव्यवस्थायाः विषये जनभूमिका तथा लोकतान्त्रिकप्रक्रिया उभयम् अपि महत्त्वपूर्णम् अस्ति।

संन्यासिनः निन्दा फैशनरूपेण अभवत्

सन्तसमाजसम्बद्धविषये भाषमाणः स्वामी रामदेवः अवदत् यत् अद्यत्वे संन्यासिनः प्रति अपशब्दप्रयोगः अपि एकप्रकारेण फैशनरूपेण भवति। तेन उक्तं यत् समाजे विभाजनस्य भित्तयः निर्मातुं प्रयासः न करणीयः।

तेन उक्तं यत् भारतस्य सांस्कृतिक-आध्यात्मिकपरम्पराणां बोधाय भारतीयसंस्कृतेः तथा शास्त्राणां सम्यक् अध्ययनम् आवश्यकम्। तेन ‘वन्दे मातरम्’ विषये चलमानायाः चर्चायाः उल्लेखं कृत्वा उक्तं यत् अस्य सम्यक् सन्दर्भे अवबोधनम् आवश्यकम्।

तेन उक्तं यत् भारतस्य सांस्कृतिकपरम्परायां मातृभूमेः मातृरूपेण सम्मानस्य परम्परा अस्ति। अतः धार्मिक-सांस्कृतिकप्रतीकानां राजनैतिकविवादस्य विषयं कर्तुं स्थाने तेषां ऐतिहासिक-सांस्कृतिकसन्दर्भस्य अवबोधनं करणीयम्।

सन्तानां मतानां व्यापकप्रसारणे बलम्

समागमे उक्तं यत् देशस्य निर्वाचनव्यवस्थायां कस्यचित् बृहद् परिवर्तनस्य विषये व्यापकजनसंवादः आवश्यकः अस्ति। सन्तसमाजेन उक्तं यत् यदि ‘एक राष्ट्र, एक चुनाव’ कार्यान्वयनस्य दिशि अग्रे गम्यते तर्हि तस्य प्रभावानां, संवैधानिकपक्षाणां तथा व्यावहारिकचुनौतिनां विषये देशव्यापी चर्चा भवितव्या।

सन्तैः उक्तं यत् भारतसदृशे विशाललोकतान्त्रिकदेशे निर्वाचनप्रक्रिया व्यापकः भवति। अतः कस्यापि सुधारस्य कार्यान्वयनात् पूर्वं सर्वेषां पक्षाणां मतं गृहीत्वा संवैधानिकव्यवस्थानुसारं अग्रे गन्तव्यम्। अस्मात् पूर्वं कार्यक्रमस्य शुभारम्भः दीपप्रज्ज्वलनेन अभवत्।

–––––––––––––––––––––––––––––––––

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani