नवदिल्ली, २४ अगस्तमासः (हि.स.)। यात्रिभ्यः सुरक्षितं स्वच्छं च पेयजलं प्रदातुं भारतीयरेलवेण देशव्यापिनः रेलस्थानकेषु पेयजलप्रपाणां शोधकयन्त्राणां च स्वच्छतायाः कीटाणुशोधनस्य च विशेषा-भियानं प्रारब्धम् अस्ति। अभियानस्य अन्तर्गते क्षेत्रीयरेलवे-मण्डलानि पेयजल-व्यवस्थया सम्बद्धानां सर्वासां सुविधानां व्यापकं परीक्षणं करिष्यन्ति तथा च दोषाः निर्धारितसमयानुसारं दूरीकरिष्यन्ते।

रेलमन्त्रालयेन सोमवासरे प्रदत्ते निवेदने उक्तं यत् रेलवेमण्डलेन क्षेत्रीयरेलवे-मण्डलेभ्यः पेयजलस्रोतस:, निस्यन्दनस्य जलशोधनसंयन्त्रस्य, भूमिगत-उपरितन-जलप्रपाणां, पी.वी.सी.-प्रपाणां, जल-वितरणकेन्द्राणां, नलानां जलप्रदायक-स्थानानां च निरीक्षणस्य निर्देशाः प्रदत्ताः सन्ति। सर्वाः पेयजलप्रपा: रिक्ताः कृत्वा तासां पङ्कः निष्कासयिष्यते। सम्यक् स्वच्छतां कृत्वा ताः कीटाणुरहिताः करिष्यन्ते। प्रपाणां पिधानानि, वातायनानि, अतिप्रवाहनलिकाः च अपि परीक्षिष्यन्ते, येन पक्षिभिः पशुभिः शैवालेन वा जलं दूषितं न भवेत्।

अभियानस्य समये क्षतिग्रस्तानां प्रपाणां, जलवाहिनीनां शोधकयन्त्राणां च निर्माणं क्रियते अथवा आवश्यकतायां तानि प्रतिस्थाप्यन्ते। पेयजलस्य अपेयजलस्य च जलवाहिन्योः मध्ये कश्चिदपि अशुद्धः सम्बन्धः न भवेत्, एतदपि सुनिश्चितं करिष्यते। जलवाहिनीनां स्रावस्य परीक्षणं कृत्वा जलस्य अपव्ययं निवारयितुं आवश्यकाः कार्यवाह्यः करिष्यन्ते।

रेलवेविभागेन हस्तचालितजलपम्प इत्यादिभि: गभीरकूपैः च पेयजलापूर्तिं प्राप्यमाणेषु स्थानेष्वपि विशेषं ध्यानं दातुं निर्दिष्टम् अस्ति। एतेभ्यः स्रोतः प्राप्तस्य जलस्य नियमितं परीक्षणं कृत्वा तत् पानाय सुरक्षितम् अस्ति इति सुनिश्चितं करिष्यते।

रेलस्थानकेषु स्थापितानां जलशीतकानां जलशोधकप्रणालीनां च व्यापकं परीक्षणमपि करिष्यते। शीतकानां जलप्रपाणां स्वच्छता, नलिकासु नलिकासु च स्रावस्य निर्माणं तथा जलग्रहणस्थानानां परितः पूर्णस्वच्छता सुनिश्चितं करिष्यते। यत्र आवश्यकता भविष्यति, तत्र पराबैंगनी-किरणाधारितानि तथा प्रतिलोमपरासरणाधारितानि प्रणालीनि स्थापितानि भविष्यन्ति। जीर्णानां दोषपूर्णानां च प्रणालीनां सेवाकरणं, समग्रपुनरुद्धारः, निस्यन्दकपुटिका-सहितानाम् अन्येषां आवश्यकानां उपकरणानां च समये परिवर्तनं करिष्यते।

जलवितरणयन्त्रेष्वपि एते एव स्वच्छतायाः गुणवत्तायाश्च मानदण्डाः प्रवर्तिष्यन्ते, येन एतेभ्यः यन्त्रेभ्यः प्राप्तं जलं सुरक्षितं स्वच्छं च भवेत्।

रेलवे-अधिकारिणः पेयजलस्य स्रोतसः, शोधनानन्तरं निर्गतस्य जलस्य, प्रपाणां, जलशीतकानां, जलवितरणयन्त्राणां चयनितानां नलानां वा जलवितरण-केन्द्राणां च जलनमूना: गृहीत्वा भौतिकं रासायनिकं जीवाणु-वैज्ञानिकं च परीक्षणं करिष्यन्ति। जले प्रतिदिनं अवशिष्ट-क्लोरीन इत्यस्य मात्रायाः अपि निरीक्षणं करिष्यन्ति। आवश्यकतायां तत्क्षणं पुनः क्लोरीनीकरणं वा अन्यानि सुधारात्मको-पाया: वा करिष्यन्ते।

रेलवेमण्डलेन पूर्वस्वीकृतानां नूतनानाम् उपरितनानां भूमिगतजलप्रपाणां निर्माणं तथा जीर्णप्रपाणां प्रतिस्थापनकार्यं च त्वरितं कर्तुं निर्देशाः प्रदत्ताः सन्ति। यत्र नूतनकार्यस्य आवश्यकता भविष्यति, तत्र अनुमोदनस्य प्रक्रिया प्रारप्स्यते।

क्षेत्रीयरेलवेमण्डलेभ्यः प्रत्येकस्मिन् रेलस्थाने प्राप्तानां दोषाणां तेषां समाधानाय कृतायाः कार्यवाहीयाश्च विवरणं सिद्धं कृत्वा तस्य निरीक्षणं कर्तुं निर्दिष्टम् अस्ति। अनेन अभियानस्य समये प्रकाशमानानां समस्यानां निर्धारित-समयानुसारं समाधानं सुनिश्चितं कर्तुं शक्यते।

इदमभियानं केवलं यात्रिभ्यः उपलब्धासु पेयजलसुविधासु सीमितं न भविष्यति। रेलवेकर्मचारिणां निवासक्षेत्रेषु कार्यस्थलेषु च पेयजलव्यवस्थायामपि एतादृश्यैव स्वच्छता, परीक्षणं सुधारकार्यं च करिष्यते। रेलवेविभागेन उक्तं यत् एतेषां उपायानां माध्यमेन पेयजलव्यवस्थायां नियमित-निरीक्षणं, स्वच्छता, अनुरक्षणं, जलगुण-वत्तापरीक्षणं सुधारात्मककार्यवाही च सुदृढा भविष्यति तथा यात्रिभ्यः रेलवेकर्मचारिभ्यश्च सुरक्षितं स्वच्छं च पेयजलं प्रदातुं सहायता भविष्यति।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan