सीहोरः, 25 अगस्तमासः(हि.स.)।

श्रावणस्य पवित्रे मासे मङ्गलवासरे मध्यप्रदेशस्य सीहोरनगरे श्रद्धायाः महती जनसमूहः समुपस्थितः। सीवननद्याः तटात् कुबेरेश्वरधामपर्यन्तं प्रायः एकादशकिलोमीटरमिता दीर्घा कांवडयात्रा प्रातः नववादने प्रारब्धा। यात्रायां मध्यप्रदेशस्य अतिरिक्तं महाराष्ट्रात्, हरियाणात्, पञ्जाबात्, उत्तरप्रदेशात् देशस्य अन्येभ्यश्च बहुभ्यः राज्येभ्यः बहुसंख्याकाः श्रद्धालवः सम्मिलिताः। वर्षायाः मध्ये भगवद्वस्त्रधारिणः कांवडयात्रिकाः हर हर महादेव तथा भगवान् कुबेरेश्वरमहादेव इति जयघोषैः सह धामस्य दिशि अग्रे गतवन्तः।

सोमवासरादेव श्रद्धालूनां सीहोरनगरं प्रति आगमनस्य क्रमः प्रारब्धः आसीत्। मङ्गलवासरे प्रातः पञ्चवादनादारभ्य सीवननद्याः तटे समीपवर्तिषु च क्षेत्रेषु कांवडयात्रिकाणां जनसमूहः समुपविष्टुम् आरब्धः। यात्रायाः प्रारम्भानन्तरं सीवननदीतः कुबेरेश्वरधामपर्यन्तं सम्पूर्णः मार्गः श्रद्धालुभिः परिपूर्णः दृश्यते स्म।

श्रद्धालूनां विशालां संख्यां दृष्ट्वा प्रशासनं सीवननद्याः घाटे प्रवेशं निरुद्धवान्। सुरक्षाकारणात् कांवडयात्रिकेभ्यः नद्यां प्रवेशस्य अनुमतिः न दीयते। तदर्थं सेतौ नलानां माध्यमेन कांवडे जलपूरणस्य व्यवस्था कृता अस्ति। श्रद्धालवः अत्रैव जलं गृहीत्वा कुबेरेश्वरधामस्य दिशि प्रस्थानं कुर्वन्ति। कांवडयात्रिकाः कुबेरेश्वरधामं प्राप्य सीवननद्याः जलेन भगवान् कुबेरेश्वरमहादेवस्य अभिषेकं करिष्यन्ति।

पण्डितप्रदीपमिश्रेण अपि कांवडः पूरिता

कांवडयात्रायाः समये कथावाचकः पण्डितप्रदीपमिश्रः अपि सीवननदीं प्राप्तवान्। तेन कांवडे जलं पूरितं तथा श्रद्धालुभिः सह पद्भ्यां यात्रायां सहभागिता कृता। तस्य यात्रायां सम्मिलितत्वेन श्रद्धालुषु विशेषः उत्साहः दृश्यते स्म।

पञ्चक्विण्टलमितैः पुष्पैः भगवतः शृङ्गारः, पञ्चविंशतिक्विण्टलमिता नुक्तिभोगः

विठलेशसेवासमित्याः माध्यमप्रभारी मनोजदीक्षितस्य अनुसारं कुबेरेश्वरधामे भगवतः प्रायः पञ्चक्विण्टलमितैः पुष्पैः विशेषशृङ्गारः क्रियते। पण्डितप्रदीपमिश्रस्य पक्षतः पञ्चविंशतिक्विण्टलमितः नुक्तीभोगः समर्पितः अस्ति। धामपरिसरे प्रायः द्व्यधिके एकरमिते क्षेत्रे सञ्चाल्यमानायां भोजनशालायां श्रद्धालुभ्यः प्रसादवितरणं क्रियते। यात्रामार्गे शताधिकाः सेवास्थलानि स्थापितानि सन्ति। तत्र भोजनस्य, फलाहारिखिचडेः, प्रातराशस्य, चायस्य, जलस्य च निःशुल्कव्यवस्था कृता अस्ति। गुजरातदेशात् आगताः पञ्चत्रिंशत् सेवकाः अपि श्रद्धालूनां कृते पूरिकाभाजीं पचन्ति।

वर्षायामपि न क्षीणा श्रद्धा

कांवडयात्रायाः समये निरन्तरं वर्षा अभवत्, तथापि श्रद्धालूनाम् उत्साहः न क्षीणः अभवत्। अनेकाः कांवडयात्रिकाः छत्राणि वर्षारक्षकवस्त्राणि च गृहीत्वा यात्रां कुर्वन्तः दृश्यन्ते स्म। केचन श्रद्धालवः प्लास्टिकवस्त्रैः शरीरम् आवृत्य वर्षायां सिक्ताः सन्तः अपि अग्रे गच्छन्ति स्म। त्रिचक्रिकायाने उपविश्य कांवडयात्रायाम् आगतः एकः बालकांवडयात्रिकः अपि जनानाम् आकर्षणस्य केन्द्रम् अभवत्।

श्रद्धालूनां स्वास्थ्यसुविधायै यात्रामार्गे पञ्च प्रमुखाः चिकित्साकेन्द्रबिन्दवः स्थापिताः सन्ति। मानकबागे, डीमार्टस्थले, चौपालसागरे, परमारभोजनालये तथा मोगरापुष्पसंयोजनस्थले चिकित्सादलानि नियुक्तानि सन्ति। अत्र प्राथमिकचिकित्सासहिताः आवश्यकाः स्वास्थ्यसुविधाः उपलब्धाः सन्ति।

द्वादशशताधिकाः सुरक्षाकर्मचारिणः व्यवस्थां सम्भालयन्ति

यात्रायां विशालां जनसमूहं दृष्ट्वा पुलिसप्रशासनेन सुरक्षायाः व्यापकाः प्रबन्धाः कृताः सन्ति। द्वादशशताधिकाः पुलिसकर्मचारिणः सुरक्षाकर्मचारिणश्च नियुक्ताः सन्ति। दशनिरीक्षणमञ्चैः सम्पूर्णस्य यात्रामार्गस्य जनसमूहस्य च निरीक्षणं क्रियते। नदीतटे नौकाः गोताखोराश्च नियुक्ताः सन्ति। प्रशासनस्य आदेशानुसारं ध्वनिवर्धकयन्त्रेण सङ्गीतप्रसारणे पूर्णतः प्रतिबन्धः स्थापितः अस्ति। यात्रामार्गे जनसमूहनियन्त्रणाय यातायातव्यवस्थायै च पुलिसस्य पृथक्पृथक् दलानि नियुक्तानि सन्ति।

इन्दौर भोपालमार्गे यातायातपरिवर्तनम्

कांवडयात्रायाः कारणेन सीहोरनगरे यातायातस्य दबावः वर्धितः। अतः इन्दौर भोपालमार्गे यातायातपरिवर्तनस्य व्यवस्था क्रियते। भोपालतः इन्दौरं प्रति गच्छन्तः भारीयातायातवाहनानि मुबारकपुर तुमडा संयोजनस्थानतः श्यामपुरं, कुरावरं, ब्यावरां, मक्षीं च गत्वा देवास इन्दौरयोः दिशि प्रेष्यन्ते। इन्दौरतः भोपालं प्रति आगच्छन्तः भारीयातायातवाहनानि देवासं, मक्षीं, शाजापुरं, ब्यावरां, श्यामपुरं च गत्वा भोपालं प्राप्नुवन्ति। लघुवाहनानि यात्रिकवाहनानि च सीहोरस्य न्यू क्रिसेण्टचतुष्पथतः भाऊखेड़ीसंयोजनस्थानं तथा अमलाहामार्गं प्रति प्रेष्यन्ते, ततः आष्टा इन्दौरयोः दिशि गच्छन्ति।

---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani