जोशीमठम्, 25 अगस्तमासः (हि.स.)। ज्योतिर्मठस्य शङ्कराचार्यः स्वामी अविमुक्तेश्वरानन्दसरस्वती काङ्ग्रेसनेता राहुलगान्धिनः मनुस्मृतिसम्बन्धिषु वक्तव्येषु तीव्रम् आपत्तिं प्रकटयन् अवदत् यत् हिन्दुधर्मशास्त्रेषु टिप्पणीं कर्तुं पूर्वं तेषां सम्यक् अध्ययनं शास्त्रीयसन्दर्भाणां च समुचितं ज्ञानम् आवश्यकम्।

शङ्कराचार्यः अविमुक्तेश्वरानन्दः मङ्गलवासरे प्रकाशिते वक्तव्ये अवदत् यत् पुणेनगरे एकस्मिन् कार्यक्रमे राहुलगान्धिना मनुस्मृतिं सनातनसांस्कृतिकविचारांश्च अधिकृत्य याः टिप्पण्यः कृताः, ताः धर्मशास्त्राणां उपरितनज्ञानं प्रदर्शयन्ति। तेन उक्तं यत् संसदः आरभ्य सार्वजनिकमञ्चपर्यन्तं मनुस्मृतिं धर्मशास्त्राणि च अधिकृत्य पुनः पुनः असत्यस्य भ्रामकस्य च प्रचारस्य प्रसारः क्रियते।

तेन उक्तं यत् राजनैतिकमतभेदाः स्वस्थाने सन्ति, किन्तु धर्मस्य शास्त्राणां च विषये टिप्पणीं कुर्वता तथ्यं, सन्दर्भः अध्ययनं च प्राथमिकतया स्वीकरणीयम्। शङ्कराचार्येण राहुलगान्धिनः आग्रहः कृतः यत् ते प्रमाणिकस्रोतसां विदुषां च माध्यमेन हिन्दुधर्मशास्त्राणाम् अध्ययनं कृत्वैव सार्वजनिकरूपेण स्वमतं प्रकटयेयुः।

स्वामी अविमुक्तेश्वरानन्देन उक्तं यत् मनुस्मृतिसहितेषु हिन्दुधर्मशास्त्रेषु समाजे विभिन्नाः मताः व्याख्याश्च प्रचलिताः सन्ति। अतः कस्यापि ग्रन्थस्य विषये एकपक्षीयां धारणां प्रस्तुत्य तस्य मूलस्वरूपं, सन्दर्भं, प्रयोजनं, शास्त्रीयपरम्परां च अवगन्तुं आवश्यकम्। तेन उक्तं यत् राजनैतिकमञ्चेभ्यः धर्मग्रन्थेषु क्रियमाणानां टिप्पणीनां समाजस्य विभिन्नवर्गेषु प्रभावः भवति।

तेन मनुस्मृतेः श्लोकस्य ‘पिता रक्षति कौमारे, भर्ता रक्षति यौवने...’ इत्यस्य उल्लेखं कृत्वा उक्तं यत् अत्र स्त्रियाः परतन्त्रतायाः चर्चा न क्रियते, अपि तु परिवारस्य समाजस्य च पक्षतः तस्याः सुरक्षायाः दायित्वस्य च उल्लेखः क्रियते। तेन उक्तं यत् संस्कृतभाषायां ‘रक्षति’ इत्यस्य अर्थः सुरक्षा करणम् अस्ति, न तु कस्यापि प्रकारस्य नियन्त्रणस्थापनम्।

शङ्कराचार्येण उक्तं यत् सनातनपरम्परायां नारी शक्तेः सम्मानस्य च स्वरूपरूपेण मन्यते। तेन ऋग्वेदस्य ऋषिकाणाम् उल्लेखं कृत्वा उक्तं यत् भारतीयसंस्कृतिः परस्परपूरकतायाः सम्मानस्य च भावनायाम् आधारितं वर्तते।

तेन राहुलगान्धिनः एतत् कथितं तर्कमपि निरस्तं कृतं यत् भारतीयजनतापक्षः मनुस्मृतेः समर्थकः अस्ति। तेन उक्तं यत् भारतस्य शासनं संविधानानुसारं प्रचलति तथा कस्यापि राजनैतिकदलस्य मनुस्मृत्या सह सम्बन्धं स्थापयितुं तथ्यतः उचितं नास्ति।

स्वामी अविमुक्तेश्वरानन्देन उक्तं यत् संसदः आरभ्य सार्वजनिकमञ्चपर्यन्तं मनुस्मृतिं धर्मशास्त्राणि च अधिकृत्य पुनः पुनः असत्यस्य भ्रामकस्य च प्रचारः क्रियते। तस्य अनुसारं एतादृशानां वक्तव्यानां कारणात् पूर्वमपि राहुलगान्धिः ‘हिन्दुधर्मात् बहिष्कृतः’ इति घोषितः आसीत्।

तेन उक्तं यत् तस्य आपत्तिः कस्यापि राजनैतिकदलस्य विरोधपर्यन्तं सीमिता नास्ति, अपि तु सनातनधर्मग्रन्थानां विषये तथ्यहीनस्य भ्रामकस्य च प्रचारस्य विरुद्धम् अस्ति। तेन उक्तं यत् यदि शास्त्रीयाध्ययनं विना धर्मग्रन्थेषु एतादृश्यः टिप्पण्यः निरन्तरं क्रियन्ते, तर्हि सनातनसमाजः तासां वैचारिकरूपेण लोकतान्त्रिकरीत्या च विरोधं निरन्तरं करिष्यति।

--------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani