उज्जैन्, 26 अगस्तमासः (हि.स.)। देशे समग्रे रक्षाबन्धनपर्व आगामी २८ अगस्तदिनाङ्के आचरिष्यते। अस्मिन् अवसरे परम्परानुसारं देशे सर्वप्रथमं मध्यप्रदेशस्य उज्जयिन्यां स्थिताय विश्वप्रसिद्धाय ज्योतिर्लिङ्गाय भगवान् महाकालाय रक्षासूत्रम् अर्पयिष्यते। अस्मिन् अवसरे बाबा महाकालाय सव्वालक्षं मोदकानां नैवेद्यं समर्पयिष्यते। रक्षाबन्धनस्य कृते महाकालेश्वरमन्दिरे विशेषाः व्यवस्थाः कृताः सन्ति।

मन्दिरस्य पूजकेन पण्डित-महेश-शर्मणा बुधवासरे कथितं यत् श्रावणशुक्लपक्षस्य पूर्णिमातिथौ रक्षाबन्धनपर्व आचर्यते। देशे हिन्दुधर्मसम्बद्धाः सर्वे उत्सवाः सर्वप्रथमं महाकालमन्दिरे आचर्यन्ते। श्रावणपूर्णिमायां श्रीमहाकालेश्वरमन्दिरे पूजकपरिवारस्य पक्षतः भगवान् महाकालाय रक्षासूत्रबन्धनस्य परम्परा वर्तते। तेन सह रक्षाबन्धनदिने भस्मारत्यां बाबा महाकालाय बेसनचूर्णेन शुद्धघृतेन च निर्मितानां सव्वालक्षं मोदकानां महाभोगः समर्पयिष्यते। तदनन्तरं दर्शनार्थम् आगच्छद्भ्यः श्रद्धालुभ्यः मोदकप्रसादः वितरिष्यते।

तेन कथितं यत् श्रावणमासस्य अन्तिमदिने रक्षाबन्धनपर्वणि प्रातः ३ वादने भस्मारत्यां भगवान् महाकालस्य जल-दुग्ध-दधि-मधु-फलरसैः निर्मितेन पञ्चामृतेन अभिषेकः करिष्यते। तदनन्तरं शुष्कफलैः भाङ्गेन च बाबा महाकालस्य विशेषः शृङ्गारः करिष्यते। अनन्तरं पूजकपरिवारस्य महिलाभिः निर्मितं विशेषं रक्षासूत्रं भगवान् महाकालाय अर्पयिष्यते। मान्यतानुसारं भगवान् महाकालः कालजयी अस्ति तथा च भद्रायाः मुहूर्तस्य वा बन्धनात् परः मन्यते। अतः सर्वप्रथमं बाबा महाकालाय रक्षासूत्रम् अर्पयित्वा सृष्टेः कल्याणस्य कामना करिष्यते।

अष्टदिनैः निर्मीयमाणा द्विपादपरिमाणा विशेषा राखी

वर्षेभ्यः प्रचलितायाः परम्परायाः अनुसारं पूजकपरिवारस्य महिलाः बाबा महाकालाय विशेषं रक्षासूत्रं निर्मान्ति। अस्मिन् वर्षे प्रायः द्विपाददीर्घा राखी निर्मीयते। सा रेशमसूत्रैः, स्पञ्जेन, आभरणैः विशेषवस्त्रैश्च अलङ्कृता क्रियते। पूजकपरिवारस्य महिलानुसारं राख्याः निर्माणे प्रायः अष्टदिनानि कालः अपेक्ष्यते। अस्मिन् काले श्रावणमासस्य उपवासानां मङ्गलगानानां च मध्ये पूर्णया श्रद्धया पवित्रतया च रक्षासूत्रं निर्मीयते।

तत्रैव रक्षाबन्धनस्य अवसरे बाबा महाकालाय समर्प्यमाणस्य सव्वालक्षमोदकानां महाभोगस्य सज्जता पण्डित-राजेश-शर्मा, पण्डित-ओम-गुरु, पण्डित-आकाश इत्यादिभिः पूजकपरिवारस्य सदस्यैः क्रियते। सव्वालक्षमोदकानां निर्माणे प्रायः पञ्चदशक्विण्टल् बेसनचूर्णं, दश क्विण्टल् शुद्धघृतं, पञ्चदश क्विण्टल् शर्कराभूषितचूर्णं, द्विक्विण्टल् मेवाश्च इलायची च उपयुज्यन्ते। मोदकानां निर्माणे सामग्रीनां शुद्धतायाः पवित्रतायाश्च विशेषं ध्यानं दीयते।

२८ अगस्तदिनाङ्के भस्मारत्याः दर्शनं कुर्वतां दिवसभरं बाबा महाकालस्य दरबारे आगच्छतां देशविदेशीयानां श्रद्धालूनां मध्ये सव्वालक्षमोदकानां महाप्रसादः वितरिष्यते। मन्दिरपरिसरे रक्षाबन्धनस्य उपलक्ष्ये विशेषाणि धार्मिककार्यक्रमाणि भविष्यन्ति। याः महिलाः भगिन्यश्च भ्रातृविहीनाः सन्ति, ताः अपि बाबा महाकालं स्वभ्रातरं मत्वा मन्दिरम् आगत्य तस्मै रक्षासूत्रं बन्धिष्यन्ति। मान्यतया श्रद्धया च सम्बद्धायाः अस्याः परम्परायाः कारणेन रक्षाबन्धनदिने महाकालमन्दिरे बहुसंख्याकानां श्रद्धालूनां आगमनस्य सम्भावना वर्तते।

भस्मारत्यां गणेशस्वरूपेण अलङ्कृतः बाबा महाकालः, भाङ्ग-चन्दनेन कृतः शृङ्गारः

विश्वप्रसिद्धे ज्योतिर्लिङ्गे भगवान् श्रीमहाकालेश्वरस्य मन्दिरे बुधवासरे श्रावणशुक्लपक्षस्य त्रयोदश्यां तिथौ भस्मारत्याः समये बाबा महाकालस्य पञ्चामृतपूजनमभिषेकं कृत्वा भाङ्गेन, चन्दनेन, सिन्दूरेण आभरणैश्च श्रीगणेशस्वरूपेण मनोहरः शृङ्गारः कृतः।

महाकालेश्वरमन्दिरस्य पूजकेन पण्डित-महेश-शर्मणा कथितं यत् बुधवासरे प्रातः ३ वादने मन्दिरस्य कपाटोद्घाटनानन्तरं पण्डितैः पूजकैश्च गर्भगृहे प्रतिष्ठितानां सर्वासां देवप्रतिमानां पूजनं कृत्वा भगवान् महाकालस्य जलाभिषेकः कृतः। ततः दुग्ध-दधि-घृत-शर्करा-फलरसैः निर्मितं पञ्चामृतं भगवान् महाकालाय समर्पितम्। अनन्तरं प्रथमघण्टानादं कृत्वा हरि-ॐ-जलम् अर्पितम्। कर्पूरारत्याः अनन्तरं बाबा महाकालाय रजतमुकुटं मुण्डमालां च धारयितवती। ततः बाबा महाकालस्य भाङ्गेन शृङ्गारं कृत्वा तं श्रीगणेशस्वरूपेण अलङ्कृतम्।

शृङ्गारानन्तरं महानिर्वाणी-अखाडापक्षतः बाबा महाकालस्य ज्योतिर्लिङ्गे भस्म समर्पितम्। ततः मेवानां फलानां मिष्टान्नानां च भोगः अर्पितः। भस्मारत्यां बहुसंख्याकाः श्रद्धालवः सम्मिलिताः भूत्वा बाबा महाकालस्य दर्शनं कृत्वा आशीर्वादं प्राप्तवन्तः। महानिर्वाणी-अखाडापक्षतः भगवान् महाकालाय भस्म समर्पितम्। मान्यता अस्ति यत् भस्मसमर्पणानन्तरं भगवान् महाकालः निराकारस्वरूपात् साकारस्वरूपं प्राप्य भक्तेभ्यः दर्शनं ददाति।

---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani