Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
भारतीयस्वातन्त्र्यसङ्ग्रामस्य इतिहासे २८ अगस्तदिनस्य विशेषं महत्त्वम् अस्ति। १९२८ तमे वर्षे अस्मिन्नेव काले भारतस्य संवैधानिकभविष्यं प्रति एकं महत्त्वपूर्णं दस्तावेजं पुरतः समायातम्, यत् ‘नेहरू-प्रतिवेदनम्’ इति नाम्ना प्रसिद्धम् अस्ति। अस्मिन् प्रतिवेदने प्रथमवारं भारतीयानां पक्षतः देशस्य संवैधानिकव्यवस्थायाः स्वशासनस्य च विस्तृतं रूपरेखाचित्रं प्रस्तुतम्।
नेहरू-प्रतिवेदनं सर्वदलीयसम्मेलनस्य प्रयत्नेन सज्जीकृतम् आसीत्। अस्य नेतृत्वं पण्डितमोतीलालनेहरूः अकरोत्, समितौ च देशस्य अनेकाः प्रमुखाः राजनैतिकनेतारः सम्मिलिताः आसन्।
प्रतिवेदने ब्रिटिशशासनाधीनस्य भारतस्य कृते स्वशासितव्यवस्थायाः प्रस्तावः प्रस्तुतः आसीत्। अस्मिन् नागरिकाधिकाराणां, केन्द्रस्य प्रान्तानां च मध्ये शक्तिविभाजनस्य, उत्तरदायीशासनस्य च विषये महत्त्वपूर्णाः विचारा: प्रदत्ताः आसन्। भारतीयैः निर्मितस्य संवैधानिकनमूनाया: प्रारम्भिकेषु महत्त्वपूर्णेषु प्रयासेषु एतत् प्रतिवेदनम् एकं मन्यते।
महत्त्वपूर्णाः घटनाः
१५२१ — तुर्कीसुल्तानस्य सुलेमानप्रथमस्य सैनिकैः बेलग्रेड्-नगरं विजितम्।१६०० — मुगलैः अहमदनगरं विजितम्।१८४५ — प्रसिद्धस्य ‘साइण्टिफिक् अमरीकन्’ इति पत्रिकायाः प्रथमं संस्करणं प्रकाशितम्।१८५८ — अङ्गुलीमुद्राभिः परिचयस्थापनस्य पद्धतेः प्रवर्तकस्य ब्रिटिशदेशीयस्य विलियमजेम्सहर्शेलस्य जन्म अभवत्।१८९८ — उत्तरी-कैरोलिनाराज्यस्य न्यूबर्न्-नगरस्य औषधविक्रेता कैलेब् ब्रैडमेनः स्वस्य कार्बोनेटेड्-पेयस्य नाम ‘ब्रैड्स् ड्रिङ्क्’ इत्यस्मात् ‘पेप्सी-कोला’ इति परिवर्तितवान्।१९०४ — कलकत्तातः बैरकपुरपर्यन्तं प्रथमायाः कारयानप्रतियोगितायाः आयोजनम् अभवत्।१९१४ — प्रथमविश्वयुद्धस्य प्रारम्भः अभवत्।१९१६ — प्रथमविश्वयुद्धे इटलीदेशः जर्मनीदेशस्य विरुद्धं युद्धस्य घोषणाम् अकरोत्।१९२८ — भारतीय-राष्ट्रीय-अधिवेशने नेहरू-प्रतिवेदनं प्रस्तुतम्।१९५५ — शिकागोनगरस्य कृष्णवर्णीयः किशोरः एम्मेट् टिल् मिसिसिप्पी-राज्ये अपहृतः, यः पश्चात् निर्ममतया हतः। तस्य मृत्युः नागरिकाधिकारान्दोलनस्य गतिं वर्धितवती।१९५६ — इङ्ग्लैण्डदेशेन ऑस्ट्रेलियादेशं पराजित्य ‘एशेज्’ इति क्रिकेट-श्रृङ्खलायाः उपाधिः प्राप्ता।१९६३ — मार्टिनलूथरकिङ्गजूनियर इत्यनेन वाशिङ्गटन-डी.सी. नगरे लिंकन-स्मारकस्य पुरतः ‘आइ हैव अ ड्रीम’ इति प्रसिद्धं भाषणं प्रदत्तम्, यत् अमेरिकीयेतिहासस्य प्रभावशालिषु भाषणेषु अन्यतमं मन्यते।१९७२ — साधारणबीमाव्यवसायस्य राष्ट्रीयकरणविधेयकं पारितम्।१९७५ — अनुजनय्यरः—मरणोपरान्तं सर्वोच्चवीरतापुरस्कारेण ‘महावीरचक्रेण’ सम्मानितः भारतीयसैन्याधिकारी।१९८४ — सोवियतसङ्घेन भूमिगतं परमाणुपरीक्षणं कृतम्।१९८६ — भाग्यश्री साठे शतरञ्जक्रीडायां ग्राण्डमास्टरपदं प्राप्तवती प्रथममहिला अभवत्।१९९० — इराक-देशेन कुवैत्-देशः स्वस्य १९तमः प्रान्तः घोषितः।१९९२ — श्रीलङ्कादेशस्य मुथैया मुरलीधरनेन ऑस्ट्रेलियादेशस्य विरुद्धं स्वस्य टेस्ट्-क्रीडाजीवनस्य प्रारम्भः कृतः।१९९६ — इङ्ग्लैण्डस्य युवराजः चार्ल्सः तस्य पत्नी डायना च औपचारिकरूपेण विवाहविच्छेदं कृतवन्तौ।१९९९ — मेजर् समीर् कोतवालः असमप्रदेशे उग्रवादिनां एकेन गुटेन सह युद्धे वीरगतिं प्राप्तवान्।२००० — ताइवानस्य निर्वाचितेन राष्ट्रपतिना चेन शुई-बियानेन चीनदेशेन सह एकीकरणस्य विकल्पं स्वीकर्तुं सङ्केतः प्रदत्तः।२००० — संयुक्तराष्ट्रसङ्घे सहस्राब्दि-विश्वधार्मिकशिखरसम्मेलनस्य प्रारम्भः अभवत्।२००१ — भारत-पाकिस्तानयोः सीमायां गुटिकाप्रहारः अभवत्, यस्मिन् पाकिस्तानस्य ८ सैनिकाः मृताः।२००६ — विश्वस्य दीर्घजीविनी महिला मारिया एस्तेर डी. कापोविला इत्यस्याः इक्वेडोर-देशे निधनम् अभवत्।२००८ — भारतीय-रिजर्व-धनागारेण १९९९ तथा २००० वर्षयोः सर्वेषां नोट इत्यादिनां प्रचलनात् निवर्तनस्य निर्णयः कृतः।२००८ — प्रधानमन्त्री मनमोहनसिंहेन बिहारराज्ये आपतितां जलौघं राष्ट्रीयापदात्वेन घोषितम्।२००८ — अन्तर्राष्ट्रीयरूपेण प्रसिद्धेन ‘फोर्ब्स्’ इति पत्रिकाप्रकाशनेन उत्तरप्रदेशस्य मुख्यमन्त्री मायावती विश्वस्य १०० प्रभावशालिनीषु महिलासु समावेशिता।२०११ — अन्नाहजारेण देहल्यां १३ दिनानि यावत् कृतस्य अनशनस्य समाप्तिः कृता, यदा भारतीयसंसदा तस्याः याचनानां समर्थनं कृत्वा प्रस्तावः पारितः।२०१३ — गुजरातस्य वडोदरानगरे त्रिमजनपदस्य भवनस्य पतनेन ११ जनानां मृत्युः अभवत्।२०१७ — पी.वी. सिन्धुना बैडमिण्टन-विश्वचैम्पियनशिप्-क्रीडायां रजतपदकं प्राप्तम्।
जन्म
१८५५ — नारायणगुरुः—भारतस्य महान् सन्तः समाजसुधारकश्च।१८९६ — फिराक् गोरखपुरी—प्रसिद्धः उर्दूकविः।१९१३ — आबिदा सुल्तान—भोपालसंस्थानस्य राजकुमारी तथा भारतस्य प्रथमः महिला-विमानचालिका।१९२२ — विजया देवी—भारतीयराजकुमारी।१९२६ — टी. वी. राजेश्वरः—उत्तरप्रदेशस्य, पश्चिमबङ्गस्य, सिक्किमस्य च पूर्वराज्यपालः।१९२८ — एम.जी.के. मेनन्—भारतीय-अन्तरिक्ष-अनुसन्धान-सङ्गठनस्य (इसरो) पूर्वाध्यक्षः।१९२८ — विलायतखानः—भारतस्य प्रसिद्धः सितारवादकः।१९२९ — राजेन्द्रयादवः—प्रसिद्धः आधुनिकसाहित्यकारः।१९३२ — सरस्वतीप्रसादः—प्रसिद्धा लेखिका, सुमित्रानन्दनपन्तस्य मानसपुत्री च।१९४२ — नरेन्द्रचन्द्रदेबबर्मा—भारतीयः राजनैतिकनेता, इण्डिजिनस् पीपुल्स् फ्रण्ट् ऑफ् त्रिपुरायाः अध्यक्षः तथा आकाशवाणी-अगरतलायाः निदेशकश्च।१९५२ — जगदीशसिंहखेहरः—भारतस्य ४४तमः मुख्यन्यायाधीशः।१९६९ — जेसन् प्रीस्ट्ली—कनाडादेशीयः अभिनेता निर्माता च।१९७५ — अनुजनय्यरः—मरणोपरान्तं सर्वोच्चवीरतापुरस्कारेण ‘महावीरचक्रेण’ सम्मानितः भारतीयसैन्याधिकारी।१९९२ — अन्नू रानी—२०२२ तमे वर्षे राष्ट्रमण्डलक्रीडासु भारताय कांस्यपदकं विजितवती क्रीडिका।
निधनम्
२०११ — कपिलदेवद्विवेदी—वेदेषु, वेदाङ्गेषु, संस्कृते, व्याकरणे भाषाविज्ञाने च अप्रतिमः विद्वान्।२००६ — शङ्खो चौधरी—भारतीयः मूर्तिकारः, भारतस्य कलाक्षेत्रे प्रसिद्धः व्यक्तित्वश्च।१६६७ — जयसिंहः—आमेरस्य राजा तथा मुगलसाम्राज्यस्य वरिष्ठः सेनापतिः (मिर्जाराजा)।
महत्त्वपूर्णः अवसरः
राष्ट्रीयनेत्रदानपक्ष:।
Hindusthan Samachar / Divya Ranjan