मऊ (उत्तर प्रदेशः), 27 अगस्तमासः (हि.स.)।

पैराग्वेदेशात् भारतयात्रार्थम् आगताः पत्रकारा जाजमिन रोमेरो तथा ग्लोबल-पॉलिटिक्स्-एण्ड्-इकोनॉमिक्स्-विद्वान् जिओलियानो सरोब्बी च नन्दन बाल विद्या मन्दिरम्, अमिला इति विद्यालयं भ्रमितवन्तौ। विदेशीयातिथ्योः विद्यालयं प्राप्तयोः प्रबन्धनेन, शिक्षकैः विद्यार्थिभिश्च तयोः हार्दिकं स्वागतं कृतम्। अस्मिन् अवसरे विद्यालयपरिसरे शैक्षणिकस्य सांस्कृतिकस्य च संवादस्य वातावरणं दृश्यते स्म।

कक्षासु गत्वा शिक्षणव्यवस्थायाः अवलोकनम्

विदेशीयातिथिभ्यां विद्यालयस्य विविधाः कक्षाः शैक्षणिकक्रियाकलापाश्च अवलोकिताः। ताभ्यां विद्यार्थिनां शिक्षणविधिः, कक्षायां शिक्षकाणां भूमिका तथा बालकानां कृते निर्मितं शैक्षणिकवातावरणं च समीपतः ज्ञातम्। विद्यालयस्य दिनचर्यां शिक्षणपद्धतिं च विषये शिक्षकैः सह संवादं कृत्वा ताभ्यां भारतीयविद्यालयीयशिक्षायाः कार्यप्रणाल्याः विषये जानकारी प्राप्ता।

विद्यार्थिभिः सह प्रत्यक्षः संवादः आकर्षणस्य केन्द्रम्

भ्रमणकाले विदेशीयातिथ्योः विद्यार्थिभिश्च सम्पन्नः संवादः विशेषाकर्षणस्य केन्द्रम् अभवत्। बालकाः उत्सुकतया अतिथिभ्यां स्वदेशस्य पैराग्वेदेशस्य संस्कृतेः, जीवनशैल्याः शिक्षाव्यवस्थायाश्च विषये प्रश्नान् अपृच्छन्। अतिथिभ्यामपि विद्यार्थिनां प्रश्नानां सहजतया उत्तराणि दत्त्वा स्वदेशस्य स्वानुभवानां च विषये जानकारी प्रदत्ता।

पैराग्वेदेशस्य संस्कृतेः शिक्षायाश्च विषये विद्यार्थिनाम् उत्सुकता

विद्यार्थिभिः विदेशीयातिथिभ्यः एतत् ज्ञातुं प्रयत्नः कृतः यत् पैराग्वेदेशे बालकानां अध्ययनं कथं भवति तथा तत्र विद्यालयेषु काः काः शैक्षणिकक्रियाः सञ्चाल्यन्ते। अनेन संवादेन बालकेभ्यः भारतात् भिन्नस्य अन्यस्य देशस्य शिक्षाव्यवस्थां सामाजिकव्यवस्थां च अवगन्तुं अवसरः प्राप्तः। अतिथिभ्यामपि भारतीयविद्यार्थिनां जिज्ञासायाः संवादे रुचेः च प्रशंसा कृता।

शिक्षायाः वैश्विकपरिदृश्यस्य च विषये विचारविनिमयः

विद्यालयप्रबन्धनस्य विदेशीयातिथ्योश्च मध्ये अन्तःक्रियासत्रमपि आयोजितम्। अस्मिन् सत्रे शिक्षा, परिवर्तमानं वैश्विकपरिदृश्यं, सांस्कृतिकविनिमयः तथा विद्यार्थिनां सर्वाङ्गीणविकासः इत्यादीनां विषयाणां विषये विचारविनिमयः कृतः। अतिथिभिः स्वानुभवान् अन्तर्राष्ट्रीयानुभवांश्च साझीकृत्य कथितं यत् शिक्षा केवलं पुस्तकीयज्ञानपर्यन्तं सीमिता नास्ति, अपितु सा विभिन्नानां समाजानां संस्कृतीनां च अवगमनस्य माध्यममपि अस्ति।

विद्यार्थिभ्यः वैश्विकदृष्टिकोणविकासस्य सन्देशः

विदेशीयातिथिभिः विद्यार्थिभिः सह संवादसमये वैश्विकदृष्टिकोणस्य विकासे विशेषः बलः प्रदत्तः। स्वानुभवानां माध्यमेन ताभ्यां कथितं यत् विभिन्नदेशीयजनानां मध्ये संवादेन परस्परस्य संस्कृतिं विचारान् सामाजिकपरिस्थितींश्च सम्यक् अवगन्तुं अवसरः प्राप्यते। विद्यार्थिनां कृते अयं संवादः कक्षायाः बहिः शिक्षणस्य एकः भिन्नः उपयोगी च अनुभवः अभवत्।

नन्दनगुप्तस्य नाम्ना सञ्चालितः विद्यालयः

नन्दन बाल विद्या मन्दिरम्, अमिला इति विद्यालयः अमिलायाः पूर्वाध्यक्षस्य नन्दनगुप्तस्य नाम्ना सञ्चाल्यते। विद्यालये अन्तर्राष्ट्रीयस्तरात् आगतानाम् अतिथीनां भ्रमणं विद्यालयपरिवारस्य कृते महत्त्वपूर्णः अवसरः अभवत्। शिक्षकैः विद्यार्थिभिश्च विदेशीयातिथिभिः सह सम्पन्नः संवादः ज्ञानवर्धकः प्रेरणादायकश्च इति प्रतिपादितम्।

अन्तर्राष्ट्रीयसंवादेन विद्यार्थिनां लाभः

विद्यालयप्रबन्धनस्य कथनम् अस्ति यत् एतादृशाः अन्तर्राष्ट्रीयाः शैक्षणिकाः सांस्कृतिकाश्च संवादाः विद्यार्थिषु व्यापकदृष्टिकोणस्य विकासे महत्त्वपूर्णां भूमिकां निर्वहन्ति। विभिन्नदेशेभ्यः आगतैः जनैः सह वार्तालापस्य माध्यमेन बालकाः नवीनानां संस्कृतीनां, शिक्षापद्धतीनां सामाजिकजीवनस्य च विषये प्रत्यक्षं ज्ञानं प्राप्नुवन्ति।

स्थानीयशिक्षया सह वैश्विकदृष्टेः विकासे बलम्

विद्यालयपरिवारेण कथितं यत् वर्तमानसमये विद्यार्थिभ्यः स्थानीयपरिवेशस्य अवगमनेन सह वैश्विकदृष्टिकोणस्य विकासोऽपि आवश्यकः अस्ति। एतादृशाः कार्यक्रमाः बालकेषु संवादक्षमतां, जिज्ञासां तथा विभिन्नसंस्कृतीनां प्रति सम्मानभावनां च वर्धयन्ति। पैराग्वेदेशीयातिथीनां विद्यालयभ्रमणम् अस्याः दिशायाः महत्त्वपूर्णः अनुभवः अभवत्।

भविष्येऽपि आयोजनस्य अपेक्षा

विद्यालयपरिवारेण आशा व्यक्ता यत् आगामिकालेऽपि एतादृशाः शैक्षणिकाः सांस्कृतिकाश्च संवादकार्यक्रमाः निरन्तरं आयोज्यन्ते। एतादृशैः आयोजनेभ्यः विद्यार्थिनां देशस्य विश्वस्य च विषये समीपतः अवगमनस्य, नवीनविचारैः परिचितस्य, शिक्षायाः व्यापकसन्दर्भे अवलोकनस्य च अवसरः प्राप्यते। पैराग्वेदेशात् आगताभ्यां अतिथिभ्यां सह सम्पन्नः अयं संवादः विद्यार्थिनां शिक्षकाणां च कृते स्मरणीयः ज्ञानवर्धकः प्रेरणादायकश्च शैक्षणिकानुभवः अभवत्।

---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani