Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
भारतीयक्रीडायाः इतिहासे मेजरध्यान-चन्दस्य नाम सर्वदा सम्मानपूर्वकं स्मरिष्यते। हॉकीक्रीडायाः स्वर्णिमयुगस्य साक्षी ध्यानचन्दः स्वस्य असाधारण-क्रीडकौशलेन भारतं विश्वे गौरवान्वितवान् तथा च अन्ताराष्ट्रियहॉकीक्रीडायां देशस्य प्रभुत्वं स्थापयितुं महत्त्वपूर्णां भूमिकां निर्वुढवान्।
२९ अगस्तमासे १९०५ तमे वर्षे जातः ध्यानचन्दः स्वस्य अद्भुतया ड्रिब्लिङ्ग-कौशलेन, उत्तमेन कन्दुकनियन्त्रणेन तीव्रगत्या च प्रसिद्धः आसीत्। सः विपक्षिक्रीडकाणां समीपात् कन्दुकं हृत्वा एतावता शीघ्रतया अग्रे गच्छति स्म यत् सः ‘हॉकीक्रीडायाः जादूगरः’ इति कथ्यते स्म। तस्य प्रतिभायाः अनुमानम् अस्मात् एव कर्तुं शक्यते यत् १९२८ तमे वर्षे एम्स्टर्डम-नगरे, १९३२ तमे वर्षे लॉस एञ्जिल्स-नगरे तथा १९३६ तमे वर्षे बर्लिन-नगरे आयोजितासु ओलम्पिक्-क्रीडास्पर्धासु भारताय हॉकीक्रीडायां सुवर्णपदकं प्राप्तुं तेन महत्त्वपूर्णा भूमिका निर्वाहिता।
ध्यानचन्दस्य जयन्त्यवसरे प्रतिवर्षं देशे राष्ट्रियक्रीडादिवसः आचर्यते। अस्मिन् दिने क्रीडाणां महत्त्वं तथा क्रीडकाणां योगदानं स्मर्यते। तथैव क्रीडाक्षेत्रे उत्कृष्टं प्रदर्शनं कृतवद्भ्यः क्रीडकेभ्यः विभिन्नैः राष्ट्रीयपुरस्कारैः सम्मानं प्रदीयते। सः आदरपूर्वकं ‘दद्दा’ इत्यनेन नाम्नापि सम्बोध्यते स्म।
महत्त्वपूर्णाः घटनाः
१६१२ — सूरत-युद्धे आङ्ग्लाः पुर्तगालीयान् पराजितवन्तः।१८३१ — ब्रिटेनदेशीयेन माइकेल् फैराडे-महोदयेन प्रथमवारं ट्रान्सफॉर्मर्-यन्त्रस्य प्रदर्शनं कृतम्।१८३३ — ब्रिटिश-दासप्रथा-उन्मूलन-अधिनियमः विधिरूपेण स्वीकृतः।१८४२ — ग्रेट् ब्रिटेन-देशेन चीनदेशेन च नानकिङ्ग-सन्धौ हस्ताक्षराणि कृतानि।१८४२ — अफीम-युद्धस्य समाप्तिः अभवत्।१८९८ — गुडइयरटायरनिर्माण्या: स्थापना अभवत्।१९०४ — अमेरिकादेशस्य सेन्ट् लुईस-नगरे तृतीय-ओलम्पिक्-क्रीडाणां प्रारम्भः अभवत्।१९१४ — न्यूजीलैण्ड्-सैनिकैः जर्मन-समोआ-प्रदेशः अधिकृतः।१९१६ — अमेरिकीय-काङ्ग्रेसेन जोन्स-अधिनियमः स्वीकृतः; फिलिप्पीन्स-देशाय स्वातन्त्र्यं प्राप्तम्।१९३२ — नीदरलैण्ड्-देशस्य राजधानी एम्स्टर्डम-नगरे अन्ताराष्ट्रिय-युद्धविरोधि-समितेः गठनम् अभवत्।१९४१ — रूसदेशे जर्मनीयैः इन्सात्सकोमाण्डो-सैनिकैः १४६९ यहूदीबालकानां हत्या कृता।१९४५ — ब्रिटिश-सैनिकैः हाङ्गकाङ्गः जापानदेशात् मुक्तः।१९४७ — भारतीय-संविधानसभया संविधानस्य प्रारूपनिर्माणाय डॉ. भीमराव-अम्बेडकरस्य अध्यक्षतायां प्रारूपसमितेः गठनं कृतम्।१९५७ — काङ्ग्रेसेन नागरिकाधिकार-अधिनियमः, १९५७ स्वीकृतः।१९७४ — चौधरीचरणसिंहस्य अध्यक्षतायां लोकदल-पक्षस्य स्थापना अभवत्।१९८७ — कर्नलराबुकया फिजी-देशं गणराज्यम् इति घोषितम्।१९९६ — आर्कटिक्-द्वीपसमूहस्य स्पित्सबर्गेन-प्रदेशस्य पर्वते वनुकोवो-विमानसेवायाः विमानस्य दुर्घटनायां तत्रारूढाः सर्वे १४१ जनाः मृताः।१९९८ — पूर्वभारतीय-क्रिकेट्-क्रीडकः सचिन् तेन्दुलकरः राजीवगान्धी-खेलरत्नपुरस्कारेण सम्मानितः।१९९९ — बाङ्ग्लादेश-मुक्तिसङ्घर्षकाले ‘टाइगर् सिद्दीकी’ इति नाम्ना प्रसिद्धः सांसदः कादिर् सिद्दीकी संसदः सदस्यतायाः त्यागपत्रं दत्तवान्।२००० — न्यूयॉर्क-नगरे चतुर्दिवसीयः विश्वशान्ति-शिखरसम्मेलनस्य प्रारम्भः अभवत्।२००१ — पश्चिम एशियायां पुनः हिंसा प्रज्वलिता; त्रयः फिलिस्तीनीयाः मृताः। जापानस्य ‘एच्-२-ए’ इति रॉकेट् सफलतया प्रक्षेपितम्।२००२ — पाकिस्तानस्य निर्वाचनायोगेन पूर्वप्रधानमन्त्रिणः नवाजशरीफस्य नामाङ्कनपत्रं स्वीकृतम्।२००३ — कोलम्बिया-अन्तरिक्षयानस्य दुर्घटनायै नासायाः दोषपूर्णा कार्यसंस्कृतिः उत्तरदायिनी इति निर्दिष्टम्।२००३ — इराक्-देशस्य पवित्रनगरे नजफ्-नगरे आत्मघाती-आक्रमणे शियानेत्रा सह ७५ जनाः मृताः।२००४ — एथेन्स्-ओलम्पिक्-क्रीडाणां समापनम् अभवत्।२००८ — तृणमूल-काङ्ग्रेस-कार्यकर्तॄणां उपद्रवेन क्षुब्धः टाटा-मोटर्स्-संस्थया सिङ्गुर्-नगरे नैनो-परियोजनास्थलात् स्वकीयाः कर्मचारिणः निष्कासिताः।२००८ — झारखण्डस्य नवनियुक्तः मुख्यमन्त्री शिबुसोरेनः विधानसभायां स्वस्य बहुमतं सिद्धवान्।२०१२ — चीनदेशस्य सिचुआन-प्रान्ते शियाओजियावान्-कोयलाखाने विस्फोटेन न्यूनातिन्यूनं २६ चीनीयश्रमिकाः मृताः, २१ च लुप्ताः।२०१८ — जकार्ता-एशियाई-क्रीडासु भारतस्य द्विगुणं साफल्यम्। अरपिन्दरसिंहेन पुरुषाणां त्रिकूदने तथा स्वप्नाबर्मणे महिलानां हेप्टाथ्लॉन-क्रीडायां सुवर्णपदके विजिते।२०१८ — भारतीय-रिजर्व-धनागारस्य वार्षिकप्रतिवेदने उक्तं यत् विमुद्रीकरणसमये चलनात् निष्कासितानां ५००-रूप्यकाणां १०००-रूप्यकाणां च प्रायः सर्वाणि पुरातनानि नोटपत्राणि बैङ्किङ्ग-व्यवस्थायां प्रत्यागतानि।२०२१ — पैरालम्पिक-क्रीडासु टेबल-टेनिस-क्रीडिका भाविनाबेनपटेलः तथा उच्चकूदन-क्रीडकः निषादकुमारः रजतपदकानि प्राप्तवन्तौ।
जन्म
१८८७ — जीवराजमेहता — भारतस्य प्रमुखेषु चिकित्सकेषु देशसेवकेषु च एकः।१९०५ — मेजर् ध्यानचन्दः — भारतस्य ख्यातिप्राप्तः हॉकी-क्रीडकः।१९२५ — गोलपबोर्बोरा — भारतीयस्य असमराज्यस्य षष्ठः मुख्यमन्त्री।१९२६ — रामकृष्ण हेगडे — जनता-पक्षस्य राजनीतिज्ञः, कर्णाटकस्य भूतपूर्वः मुख्यमन्त्री च।१९४९ — के. राधाकृष्णन् — भारतस्य श्रेष्ठेषु वैज्ञानिकेषु अन्यतमः।१९६८ — विक्रमजीतकंवरपालः — हिन्दी-चलच्चित्राणां अभिनेता। अनेकेषु धारावाहिकेष्वपि तेन अभिनयः कृतः।१९६९ — मेजर् मनोजतलवारः — भारतीयसेनायाः शूरवीरेषु सैनिकेषु अन्यतमः।१९७७ — पी. वी. मिथुन: रेड्डी — आन्ध्रप्रदेशस्य वाई. एस. आर. काङ्ग्रेस-पक्षस्य राजनीतिज्ञः।१९८० — माधवश्रीहरिः आणे — भारतस्य स्वातन्त्र्याय संघर्षं कृतवत्सु स्वातन्त्र्यसेनानीषु अन्यतमः।
निधनम्
१९३१ — जदोनाङ्गः — युवा रोगमई-नेता, येन शक्तिशाली नागा-आन्दोलनस्य निर्माणं कृतम्।१९५२ — सिस्टर् यूप्रासिया — भारतीय-ईसाई महिला-सन्तः।१९५६ — मलिक् गुलाम् मुहम्मदः — पाकिस्तानस्य तृतीयः गवर्नर-जनरल।१९७६ — काजी नजरुल् इस्लामः — प्रसिद्धः बाङ्ग्लाभाषीयः कविः, सङ्गीतसम्राट्, सङ्गीतज्ञः दार्शनिकश्च।१९९९ — सुधीरकुमारवालिया — भारतीयथलसेनायाः शूरवीरेषु अन्यतमः।२००१ — मनुभाई राजाराम पंचोली — गुजरातीभाषायाः उपन्यासकारः, लेखकः, शिक्षाविद् राजनीतिज्ञश्च।२००७ — बनारसीदासगुप्तः — हरियाणाराज्यस्य भूतपूर्वः मुख्यमन्त्री तथा स्वातन्त्र्यसेनानी।
महत्त्वपूर्णाः अवसराः
राष्ट्रीयक्रीडादिवसः (मेजर् ध्यानचन्द-जयन्ती)।परमाणुपरीक्षण-विरोधि-अन्ताराष्ट्रियदिवसः।
Hindusthan Samachar / Divya Ranjan