भोपालम्, २८ अगस्तमासः (हि.स.)। नेपालदेशे गतदिनेभ्यः सहसा अभूतपूर्वेण भीषणेन जलाप्लावनेन अनन्तरं मध्यप्रदेशस्य राजधानी भोपालस्य एकं परिवारं तेन सह सम्बद्धाः २९ जनाः च लुप्ताः इति सूचना प्राप्ता अस्ति। एते सर्वे जनाः नेपालस्य रसुवामण्डले स्थितं गोसाईकुण्डतीर्थं गन्तुं गतवन्तः आसन्। तस्मिन्नेव काले तत्र जलाप्लावनं समागतवान्।

भोपालनगरे निवसतां नेपालमूलस्य परिवारस्य सदस्यैः सह कृते सम्भाषणे ज्ञातं यत् लापताः २९ जनाः परस्परं बान्धवाः सन्ति। तेषु ज्येष्ठभ्राता-ज्येष्ठभ्रातृजाया, कनिष्ठभ्राता-कनिष्ठभ्रातृजाया, भगिनी-भगिनीपतिः इत्यादयः परिवारस्य अनेकाः सदस्याः सम्मिलिताः सन्ति। परिवारस्य एकेन सदस्येन सह यदा अन्तिमवारं सम्भाषणं जातम्, तदा ते अवदन्—“वयं एकस्य गृहस्य छादने स्थिताः स्मः, किन्तु अस्माकं जीवितं रक्षितुं कठिनम् अस्ति। यूयं अस्माकं बालकानां ध्यानं कुरुत, तेषां पालनं कुरुत।”

भोपालनगरे निवसन्ती देवकी-अधिकारी अवदत् यत् तस्याः परिवारस्य चत्वारः सदस्याः अपि अस्मिन् समूहे सम्मिलिताः सन्ति। तया कथितं यत् सर्वे जनाः नेपालस्य गोसाईकुण्डतीर्थस्य यात्रायै गतवन्तः आसन्। पूर्णिमायाः अवसरं दृष्ट्वा तीर्थयात्रायाः योजना कृता आसीत्। एते एकस्य गृहस्य सदस्याः न आसन्, अपि तु समीपस्थेषु क्षेत्रेषु निवसतां बान्धवानां सम्पूर्णः समूहः आसीत्। केचन अतीव निकटबान्धवाः आसन्, अन्ये च दूरबान्धवाः, किन्तु सर्वे परस्परं पारिवारिकसम्बन्धेन सम्बद्धाः आसन्।

देवकी-अधिकारी-मते यदा परिवारस्य सदस्याः यात्रायै प्रस्थितवन्तः, तदा अग्रे कस्यापि संकटस्य सूचना तेषां समीपे न आसीत्। अर्धमार्गे भोजनार्थं विरम्य ते ज्ञातवन्तः यत् अग्रे जलाप्लावनं प्रवहति तथा जीवनस्य संकटमपि अस्ति। जलाप्लावनस्य सूचना प्राप्तमात्रेण सर्वे भोजनं स्वीयं सामानं च तत्रैव त्यक्त्वा जीवनरक्षार्थं पर्वतस्य दिशि धावितवन्तः। पर्वतम् आरोह्य ते एकस्य गृहस्य छादने आश्रयं प्राप्तवन्तः। तेषाम् आशा आसीत् यत् उच्चस्थाने स्थितत्वात् ते सुरक्षिताः भविष्यन्ति।

ततः ते परिजनान् दूरभाषेण सम्पर्क्य स्वस्थितिं सूचितवन्तः। देवकी-अधिकारी-मते दूरभाषे परिवारस्य सदस्यैः कथितं यत् तेषां बसयानं जलाप्लावनेन प्रवाहितम् अस्ति तथा ते गृहस्य छादने आश्रयं गृहीत्वा उपविष्टाः सन्ति। ते इदमपि अवदन् यत् तेषां जीवनं संकटे अस्ति तथा सम्भवतः ते न रक्षिष्यन्ते।

देवकी-अधिकारी अवदत् यत् बुधवासरे प्रातः प्रायः ९:३० वादने परिवारस्य सदस्यैः सह अन्तिमवारं सम्भाषणं जातम्। दूरभाषे ते अवदन्—“अर्धं गृहं जलेन निमग्नम् अस्ति, अधुना वयं न रक्षिष्यामहे। अस्माकं बालकानां ध्यानं कुरुत।” देवक्या कथितं यत् सम्भाषणस्य मध्ये दूरभाषसम्पर्कः विच्छिन्नः न अभवत्, किन्तु किञ्चित्कालानन्तरं परतः कस्यापि स्वरः न श्रुतः। ततः प्रभृति २९ जनानां मध्ये केनापि सह सम्पर्कः स्थापयितुं न शक्यते।

देवकी-मते परिवारजनाः निरन्तरं दूरभाषं कर्तुं प्रयत्नं कुर्वन्ति, किन्तु सम्पर्कः स्थापितुं न शक्नोति। नेपालदेशे स्थानीयजनैः सह सम्पर्कं कृत्वा अपि कापि प्रामाणिकी सूचना न प्राप्ता। देवकी कथयति यत् अद्यावधि २९ जनानां मध्ये कस्यापि विषये सूचना प्राप्ता नास्ति। येन बसयानेन ते यात्रां कुर्वन्तः आसन्, तस्यापि किमपि वृत्तान्तं न प्राप्तम् तथा कस्यापि मृतदेहः अपि न प्राप्तः।

देवकी-अधिकारी अवदत् यत् लापतेभ्यः जनेभ्यः समीपं गन्तुं मार्गस्य समस्या अपि महती बाधा अस्ति। त्रिशूलीनद्यां निर्मितः सेतुः भग्नः अस्ति, येन सामान्यः मार्गः अवरुद्धः जातः। तया कथितं यत् येन मार्गेण सामान्यतः प्रायः अर्धहोरायां तत्र प्राप्तुं शक्यते स्म, अधुना अपक्वै: मार्गैः, ग्रामैः पर्वतीयमार्गैश्च गत्वा तत्र प्राप्तुं प्रायः षड्भ्यः अष्टभ्यः होराभ्यः समयः भवति। मध्ये विशालायाः नद्याः स्थितत्वात् सेतुभङ्गाच्च परिजनाः इच्छन्तोऽपि घटनास्थलं सुलभतया प्राप्तुं न शक्नुवन्ति।

देवकी-मते तत्र गताः सर्वे जनाः परस्परं परिचिताः आसन् तथा सर्वे केनचित् प्रकारेण परस्परं सम्बन्धिनः आसन्। अपरतः तेषां लापत्तानन्तरं तेषां सर्वेषां बालकानां रोदनेन दयनीया स्थितिः अस्ति। केचित् श्वशुरगृहे सन्ति, अन्ये च कार्यार्थं बहिः गताः सन्ति तथा ते सर्वे स्वमाता-पितॄणां विषये चिन्तिताः सन्ति। सा महिला सर्वकारात् तेषां विलुप्तानां जनानां अन्वेषणे साहाय्यं कर्तुं करुणया याचनां कृतवती।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan