लखनऊ, 31 अगस्तमासः (हि.स.)।

पशुधन एवं दुग्धविकासमन्त्री धर्मपालसिंहेन अधिकारिभ्यः निर्देशाः प्रदत्ताः यत् प्रदेशे गोवंशसंरक्षणेन सह नस्लसुधारः, कृत्रिमगर्भाधानम्, बधियाकरणं तथा सञ्चारीरोगाणां निवारणस्य कार्याणि अपि तीव्रतया सम्पाद्यन्ताम्। एतेषां सर्वेषां कार्याणां नियमितरूपेण निरीक्षणमपि सुनिश्चितं क्रियतां, येन पशुपालकेभ्यः स्वस्थं पशुधनं प्राप्नुयात्, दुग्धोत्पादने वृद्धिः भवेत् तथा ग्रामीणार्थव्यवस्था अधिकं सुदृढा भवेत्।

तेन निर्देशितं यत् दशम्या सितम्बरपर्यन्तं गोशालासु सर्वासां सम्बन्धितव्यवस्थानां स्थितेः प्रतिवेदनं सज्जीकृत्य मुख्यालयं प्रति प्रेष्यताम्। गोशालासु गोवंशाय चारा, जलम्, स्वच्छता, छाया, उपचारः, सुरक्षा तथा अन्यानाम् आवश्यकव्यवस्थानाम् उपलब्धतायाः स्थले एव गत्वा निरीक्षणमपि क्रियताम्।

मन्त्री धर्मपालसिंहः सोमवासरे विधानभवने स्थिते स्वकीयकार्यालयकक्षे पशुधन-दुग्धविकासविभागस्य समीक्षां कृत्वा आवश्यकान् निर्देशान् प्रदत्तवान्। तेन गोशालानां प्रबन्धनस्य तथा चारा-भूसेसम्बन्धितानां प्राप्तशिकायतीनां संज्ञानं गृहीत्वा निर्देशितं यत् प्रदेशस्य प्रत्येकस्मिन् मण्डले अपरनिदेशकस्तरीयेन अधिकारिणा गोशालानां व्यवस्थायाः गहनं निरीक्षणं सुनिश्चितं क्रियताम्।

पशुधनमन्त्री कठोरनिर्देशान् प्रदाय अवदत् यत् निरीक्षणं केवलं कागदपत्रीयकार्यवाहीपर्यन्तं सीमितं न भवेत्। अधिकारिभिः स्थले गत्वा गोशालानां व्यवस्थाः स्वयमेव अवलोकनीयाः। तत्र हरितचारा, भूसा, स्वच्छपेयजलम्, प्रकाशव्यवस्था, गोवंशस्य विश्रामस्थानम्, चरही इत्यादीनां व्यवस्थां दर्शयन्तः छायाचित्राणि अपि ग्रहीतव्यानि तथा विस्तृतं प्रतिवेदनं मुख्यालयं प्रति उपलब्धं करणीयम्। यत्र कुत्रापि न्यूनता दृश्यते, तत्र तस्याः तत्कालं निवारणं कारयित्वा नियमितं निरीक्षणं सुनिश्चितं क्रियताम्।

तेन उक्तं यत् गोवंशसंरक्षणं सर्वकारस्य प्राथमिकता अस्ति। अतः गोशालानां व्यवस्थासु कस्मिन्नपि स्तरे उपेक्षा न स्वीकरिष्यते। अधिकारिभिः सुनिश्चितं करणीयं यत् गोशालासु संरक्षितगोवंशाय पर्याप्तं चारा-जलम्, उत्तमाः स्वास्थ्यसुविधाः तथा सुरक्षितं वातावरणं प्राप्नुयुः। सहैव नस्लसुधारस्य तथा कृत्रिमगर्भाधानस्य कार्याणि ग्रामं ग्रामं प्रभावीरीत्या प्रापयितुं व्यापकः प्रचारप्रसारः करणीयः।

दुग्धविकासविभागस्य समीक्षां कुर्वन् धर्मपालसिंहेन दुग्धोत्पादनवर्धने तथा पशुपालकेभ्यः उत्तमसुविधानां प्रदाने विशेषं बलं प्रदत्तम्। तेन उक्तं यत् दुग्धसमित्यः अधिकं सक्रियाः क्रियन्ताम् तथा दुग्धोत्पादकेभ्यः समयेन राज्यसर्वकारेण प्रदीयमानं तान्त्रिकसहयोगम् आवश्यकसुविधाश्च प्राप्यन्ताम्। दुग्धसङ्ग्रहणस्य विपणनस्य च व्यवस्थाः सुदृढाः क्रियन्ताम् तथा विभागीययोजनानां लाभः अधिकाधिकेभ्यः कृषकेभ्यः पशुपालकेभ्यश्च प्राप्यते इति सुनिश्चितं क्रियताम्।

तेन उक्तं यत् प्रदेशं वन-ट्रिलियन-डॉलर-इकोनॉमी इत्यस्य दिशि अग्रे नेतुं दुग्धक्षेत्रस्य महत्त्वपूर्णा भूमिका अस्ति। अतः दुग्धोत्पादनवर्धनाय सर्वसम्भवाः प्रयासाः क्रियन्ताम् इति निर्देशाः प्रदत्ताः।

सभायां राज्यमन्त्री कृष्णा पासवान् अवदत् यत् गोशालानां व्यवस्थाः उत्तमाः कर्तुं अधिकारिभिः नियमितरूपेण स्थलीयनिरीक्षणं करणीयम् तथा लघुतमामपि न्यूनतां गम्भीरतया स्वीकृत्य तस्याः तत्कालं समाधानं सुनिश्चितं क्रियताम्। तेन उक्तं यत् गोशालासु स्वच्छता, चारा-जलम् तथा गोवंशस्य स्वास्थ्यस्थितेः विषये विशेषदृष्टिः स्थापनीया। तेन उक्तं यत् दुग्धोत्पादनकार्येषु ग्रामीणक्षेत्राणां अधिकाधिकाः महिलाः सम्बद्धाः क्रियन्ताम्।

सभायां विशेषसचिवः रामसहाययादवः, प्रबन्धनिदेशकः पीसीडीएफ प्रकाशबिन्दुः, पशुपालनविभागस्य निदेशकः (प्रशासनं विकासश्च) डॉ. राजेन्द्रप्रसादः, निदेशकः (रोगनियन्त्रणं प्रक्षेत्रश्च) डॉ. संगीतातिवारी, पशुधनविकासपरिषदः मुख्यकार्यकारीअधिकारी डॉ. पी. के. सिंहः सहिताः अन्ये सम्बन्धिताः वरिष्ठाः अधिकारिणः उपस्थिताः आसन्।

---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani