Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
देशभक्तिभावनया ओतप्रोतं ‘विजयी विश्व तिरंगा प्यारा, झण्डा ऊँचा रहे हमारा’ इति गीतम् अद्यापि प्रत्येकं भारतीयस्य मनसि राष्ट्रप्रेमस्य गौरवस्य च भावनां जागरयति। अस्य कालजयी-ध्वजगीतस्य रचयितुः स्वतन्त्रतासेनानिनः कवेश्च श्यामलालगुप्त ‘पार्षद’स्य पुण्यतिथिः १० अगस्तमासे आचर्यते। १९७७ तमे वर्षे अस्मिन्नेव दिवसे तस्य निधनम् अभवत्।
श्यामलालगुप्त ‘पार्षद’स्य जीवनं देशसेवया स्वतन्त्रतासङ्ग्रामे समर्पणेन च सम्बद्धम् आसीत्। सः स्वलेखनीं राष्ट्रीयचेतनायाः जागरणस्य माध्यमम् अकरोत्। तेन रचितेषु गीतासु कवितासु च देशभक्तेः, स्वातन्त्र्यस्य राष्ट्रं प्रति समर्पणस्य च स्पष्टं दृश्यं दृश्यते।
‘विजयी विश्व तिरंगा प्यारा’ इति गीतं तस्य प्रसिद्धतमासु रचनासु अन्तर्भवति। स्वतन्त्रतासङ्ग्रामस्य काले अस्य गीतस्य माध्यमेन जनानां राष्ट्रीयभावना सुदृढा अभवत्। त्रिवर्णध्वजं केन्द्रे निधाय रचिताः अस्य गीतस्य पङ्क्तयः स्वतन्त्रतासेनानीषु सामान्यजनेषु च उत्साहं जागरयन्ति स्म।
श्यामलालगुप्त ‘पार्षदः’ केवलं कविः नासीत्, अपितु स्वतन्त्रतासङ्ग्रामे सक्रियभागं गृह्णन् राष्ट्रवादी व्यक्तित्वमपि आसीत्। सः सामाजिकजागरणाय देशस्य स्वातन्त्र्याय च स्वलेखनस्य कर्मणश्च माध्यमेन योगदानम् अकरोत्।
देशं प्रति तस्य योगदानस्य सम्मानरूपेण भारतसर्वकारेण १९७३ तमे वर्षे तस्मै पद्मश्री-पुरस्कारः प्रदत्तः। तस्य प्रसिद्धं ध्वजगीतम् अद्यापि राष्ट्रीयपर्वसु विभिन्नेषु देशभक्तिकार्यक्रमेषु च गीयते।
महत्त्वपूर्णाः घटनाक्रमाः
१८०९ – इक्वाडोरदेशः स्पेनदेशात् स्वतन्त्रतां प्राप्तवान्।१८२२ – सीरियादेशे विनाशकारीभूकम्पेन विंशतिसहस्रं जनाः मृताः।१८३१ – कैरेबियाई-द्वीपसमूहे बार्बाडोस्-द्वीपे चक्रवातेन प्रायः पञ्चदशशतं जनाः मृताः।१९६६ – अमेरिकादेशेन अन्तरिक्षे रॉकेट-अवतरणाय उपयुक्तस्थानस्य चित्रं ग्रहीतुं प्रथमं अन्तरिक्षयानं प्रेषितम्।१९६२ – अस्मिन्नेव दिवसे बालानां प्रियः स्पाइडरमैनः ‘अमेजिङ्ग फैन्टसी’ इति हास्यपुस्तके प्रथमवारं दृश्यते स्म।१९७७ – ब्रिटेनदेशस्य महाराज्ञी एलिजाबेथ् कठोरसुरक्षाव्यवस्थायाः मध्ये ११ वर्षाणाम् अनन्तरं उत्तरी-आयरलैण्ड्-प्रदेशस्य यात्रां कृतवती।१९७९ – उपग्रहप्रक्षेपणयानं एस.एल.वी.-३ प्रक्षेपितम्।१९९० – प्रायः पञ्चदशमासानां यात्रायाः अनन्तरं अमेरिकादेशस्य ‘मगैलन’ अन्तरिक्षयानं शुक्रग्रहं प्राप्तवान्। अवतरणस्य किञ्चित्कालानन्तरमेव तस्य कैलीफोर्नियास्थितेन नियन्त्रणकेन्द्रेण सह सम्पर्कः विच्छिन्नः अभवत्।१९९९ – चेचन्यायां इस्लामिक-भूरा इत्यनेन दागिस्तानं स्वतन्त्रं घोषितम्।२००० – श्रीलङ्कायां सिरिमावो-भण्डारनायके प्रधानमन्त्रीपदात् त्यागपत्रं दत्तवती। आर. विक्रमानायके श्रीलङ्कादेशस्य नूतनः प्रधानमन्त्री नियुक्तः।२००० – जेनेवा-नगरे आत्मनिर्णयस्य अधिकारम् अधिकृत्य अन्ताराष्ट्रियसम्मेलनम् आयोजितम्।२००१ – अमेरिकीयप्रक्षेपास्त्रप्रणाल्यै रूसदेशेन सशर्तसमर्थनं प्रदत्तम्।२००४ – संयुक्तराष्ट्रसङ्घेन सूडानदेशेन च दारफुर-कार्ययोजनायै हस्ताक्षरं कृतम्।२००६ – तमिलविद्रोहिषु विरुद्धायां सैन्यकार्यवाह्यां श्रीलङ्कायां ५० नागरिकाः मृताः।२००८ – अमरनाथभूमिविवादस्य समाधानाय आयोजितायां सर्वदलीयप्रतिनिधिमण्डलस्य सभायां उच्चन्यायालयस्य २००५ तमस्य वर्षस्य आदेशस्य कार्यान्वयनाय सहमतिः अभवत्।२००८ – चेन्नईनगरस्य एकस्मिन् प्रयोगशालायाम् एड्स्-प्रतिरोधक-टीकायाः सफलं परीक्षणं कृतम्।२०१० – भारतदेशेन उपग्रहस्थितितन्त्राधारितस्य विमानसञ्चालनतन्त्रस्य ‘गगन’ इत्यस्य सफलं परीक्षणं कृतम्।
जन्म
१७३७ – एन्तोन लोसेंको – रूसी-चित्रकारः अकादमिकश्च।१८६० – विष्णुनारायण भातखण्डे – हिन्दुस्तानी-शास्त्रीयसङ्गीतस्य विद्वान्।१८९४ – वी. वी. गिरिः – भारतस्य चतुर्थः राष्ट्रपतिः।१९१६ – प्रेम अदीबः – भारतीयचलचित्रजगतः अभिनेता।१९६३ – फूलनदेवी – भारतीय महिला डाकुः।१९७५ – हेमन्तसोरेनः – ‘झारखण्ड-मुक्तिमोर्चा’ इति दलस्य प्रसिद्धः राजनीतिज्ञः।१९८६ – सौरवघोषालः – भारतस्य प्रमुखः स्क्वाश्-क्रीडकः।
निधनम्
१९७७ – श्यामलालगुप्त ‘पार्षद’ – ‘विजयी विश्व तिरंगा प्यारा’ इति झण्डागीतस्य रचयिता।१९८० – सरस्वतीदेवी – भारतस्य प्रथम महिला सङ्गीतकारेषु एका।१९८६ – अरुणकुमारश्रीधरवैद्यः – भारतीयसेनायाः त्रयोदशः थलसेनाध्यक्षः।१९९५ – हरिशंकरपरसाई – प्रसिद्धः लेखकः व्यङ्ग्यकारश्च।१९९९ – पद्मभूषण-आचार्यबलदेवोपाध्यायः – भारतीयः संस्कृतविद्वान्।२०१८ – अन्ततबजाज: – बजाज इलेक्ट्रि-कल्स लिमिटेड्-संस्थायाः निदेशकः।२०२१ – बालाजी ताम्बे – भारतस्य प्रसिद्धः आयुर्वेदाचार्यः आध्यात्मिकगुरुश्च।
Hindusthan Samachar / Divya Ranjan