कोलकाता, 1 सितंबरमासः (हि.स.)। पश्चिमबङ्गाले जलप्लावनेन, भूस्खलनेन, भवनपातेन अन्याभिः च प्राकृतिकाभिः मानवजनिताभिश्च आपदाभिः निवारणाय राज्यसर्वकारेण विशेषबलम् ‘अर्जुन’ गठयिष्यते। मुख्यमन्त्री शुभेन्दुअधिकारी मङ्गलवासरे कोलकातानगरे आयोजिते कार्यक्रमे अस्य विशेषबलस्य घोषणा कृतवान्। अस्मिन् मुख्यरूपेण निवृत्तसैनिकाः आपदाप्रबन्धनस्य प्रशिक्षणं प्राप्तवन्तश्च सम्मिलिताः भविष्यन्ति।

मुख्यमन्त्री अवदत् यत् राज्ये आपदाप्रबन्धनाय पर्याप्तप्रशिक्षणस्य आधुनिकोपकरणानां च अभावः अस्ति। सः अम्फान्-चक्रवातस्य अनन्तरस्य स्थितेः तारातला-दुर्घटनायाश्च उल्लेखं कृत्वा अवदत् यत् आपदाप्रबन्धनव्यवस्थां अधिकं सुदृढां कर्तुं आवश्यकता अस्ति। निर्माणकार्येषु नियमानाम् उपेक्षां प्रति अपि सः चिन्तां प्रकटितवान् तथा माझेरहाट्-पोस्ता-उड्डीयमानसेतूनां पतनसदृशानां घटनानाम् उल्लेखं कृतवान्।

प्रारम्भिकचरणे ‘अर्जुन’बले द्विशतं सदस्याः भविष्यन्ति। तेषु शतं कोलकातानगरे, पञ्चाशत् पर्वतीयक्षेत्रे पञ्चाशत् च सुन्दरबनक्षेत्रे नियुक्ताः भविष्यन्ति। आगामिषु कालेषु राज्यस्य प्रमुखेषु पर्यटनकेन्द्रेष्वपि ‘अर्जुन’स्य इकाईः नियुक्तुं योजना अस्ति। दार्जिलिङ्गे, काकद्वीपे, दीघायां कोलकातानगरे च आपदाप्रबन्धनसम्बद्धं आवश्यकं आधारभूतं संरचनातन्त्रं विकसितं करिष्यते।

‘अर्जुन’बले सम्मिलिताः सदस्याः द्वयोः श्रेण्योः विभक्ताः भविष्यन्ति। सामान्यसदस्याः ‘वीर’ इति, दलस्य नेतृत्वं कुर्वन्तः सदस्याः ‘वीरनायक’ इति च कथयिष्यन्ते। ‘वीर’भ्यः प्रतिमासं पञ्चविंशतिसहस्ररूप्यकाणां ‘वीरनायक’भ्यश्च चत्वारिंशत्सहस्ररूप्यकाणां मानधनं प्रदास्यते। प्रतिवर्षं त्रिप्रतिशतवृद्धेः प्रावधानमपि भविष्यति।

बलस्य सदस्येभ्यः सामूहिकबीमायाः सुविधाऽपि प्रदास्यते। गम्भीरदुर्घटनायां मृत्युस्थितौ वा दशसहस्राधिकं न, अपितु दशसहस्राणि? — इत्यस्य स्थाने दशलक्षरूप्यकपर्यन्तं बीमासंरक्षणं तथा स्थायीविकलाङ्गतायां पञ्चलक्षरूप्यकपर्यन्तं बीमासंरक्षणं प्रदास्यते।

मुख्यमन्त्रिणः अनुसारं सम्प्रति राज्यसैनिकमण्डलस्य माध्यमेन चत्वारिंशद्वर्षपर्यन्तमायुवर्गस्य पात्रजनाः ‘अर्जुन’बले सम्मिलिताः क्रियन्ते। नागरिकसुरक्षाप्रशिक्षणं प्राप्तानां जनानां सेवाः अपि उपयोजयिष्यन्ते। सः अवदत् यत् जनवरीमासे अग्निवीराणां प्रथमः समूहः आगते सति तान् अपि अस्मिन् बले सम्मिलितुं व्यवस्था क्रियते।

राज्यसर्वकारः भविष्ये ‘अर्जुन’बले नियुक्त्यर्थम् अग्निवीरेभ्यः निवृत्तसैनिकेभ्यश्च विशेषप्राथम्यं दातुं योजनां करोति। सर्वकारस्य उद्देश्यम् अस्ति यत् प्रशिक्षितं अनुशासितं च मानवसंसाधनं आपदाप्रबन्धनेन सह संयोजितं भवेत्, येन आपत्कालीनस्थितौ शीघ्रतया राहतकार्यं उद्धारकार्यं च कर्तुं शक्येत।

‘अर्जुन’बलस्य मुख्योद्देश्यं कस्यामपि आपदायां तत्कालं राहतं उद्धाराभियानं च सञ्चालयितुम् अस्ति। जलप्लावने, भूस्खलने, भवनस्य अन्यस्य वा संरचनायाः पतने तथा विभिन्नासु आपत्कालीनस्थितिषु प्रशिक्षितं दलं घटनास्थलं प्रति प्रेषयित्वा उद्धारकार्यस्य गतिं वर्धयितुं योजना अस्ति।

राज्यसर्वकारस्य अनुसारं ‘अर्जुन’बलस्य गठनस्य सह आपदाप्रबन्धनव्यवस्थां चरणबद्धरूपेण सुदृढां करिष्यते। भविष्ये अस्य बलस्य कार्यक्षेत्रस्य नियुक्तेः च विस्तारं कृत्वा राज्यस्य संवेदनशीलक्षेत्रेषु स्थानीयस्तरे शीघ्रप्रतिक्रियातन्त्रस्य निर्माणेऽपि विशेषं बलं प्रदास्यते।

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani