हरिद्वारम्, ११ सेप्टेम्बरमासः (हि.स.)। भारतीयप्रौद्योगिकीसंस्थानस्य रुड़की इत्यस्य शोधकर्तृभिः संस्थानस्य नैनोविज्ञान-प्रौद्योगिकीसंस्थानेन, मोहाली इत्यनेन सह सहयोगेन एकं स्मार्ट-इलेक्ट्रॉनिक-बैण्डेज् विकसितम् अस्ति, यत् शरीरस्य प्राकृतिकक्रियाभ्यः ऊर्जां प्राप्य घावपूरणप्रक्रियायां सहायकान् विद्युत्संकेतान् जनयितुं शक्नोति। विशेषता एषा अस्ति यत् अस्य कृते बैटरी, तारकम् अथवा कस्यापि बाह्य-ऊर्जास्रोतस्य आवश्यकता न भवति।

शोधकर्तृभिः अस्यां प्रौद्योगिक्यां त्रि-आयामी-एकीकृत-द्विध्रुवीय-आयोनिक-रेशीय-वास्तुशिल्प-नमूना इति नाम प्रदत्तम् अस्ति। एषा एका लचीला त्रि-आयामी रेशीयसंरचना अस्ति, या शरीरस्य गतिविधीनां समये आकृष्यमाणा यान्त्रिकीम् ऊर्जां विद्युत्संकेतेषु परिवर्तयति। अर्थात् शरीरस्य सामान्याः गतिविधयः एव बैण्डेज-इत्यस्मै आवश्यकाम् ऊर्जां प्रदातुं साहाय्यं कुर्वन्ति।

क्षतपूरणस्य प्रक्रिया अत्यन्तं जटिला भवति। त्वचायाः क्षतिग्रस्ततायाम् ऊतकस्य पुनर्निर्माणस्य समये कोशिकाभ्यः दिशां प्रदायका प्राकृतिकाः विद्युत्संकेताः अपि प्रभाविताः भवितुम् अर्हन्ति। एतदेव ध्याने निधाय एतत् बैण्डेज इति क्षतस्थले विद्युत्प्रेरणं प्रदातुं तथा च लचीलं वायुसञ्चारयोग्यं वातावरणं प्रदातुं निर्मितम् अस्ति।

८०० प्रतिशतपर्यन्तं प्रसरणस्य क्षमता

अस्य नूतनस्य बैण्डेज इत्यस्य प्रमुखेषु वैशिष्ट्येषु अत्यधिकं शिथिलत्वम् अपि अस्ति। शोधकर्तॄणाम् अनुसारम् अस्य रेशीयनमूना स्वस्य मूलदैर्घ्यस्य प्रायः ८०० प्रतिशतपर्यन्तं प्रसारयितुं शक्नोति। अनेन शरीरस्य विभिन्नभागानां प्राकृतिक-गतिविधीनां प्रसरणस्य च अनुरूपं तत् स्वयम् अनुकूलितुं शक्नोति।

अस्यां प्रौद्योगिक्यां विद्युतः सक्रियाणि अतिसूक्ष्मरेशांसि तथा आयनिकरूपेण प्रवाहकं जालं एकस्यामेव त्रि-आयामीरेशीयसंरचनायाम् एकीकृतानि सन्ति। सामग्री प्रसार्यमाणायां तौ घटकौ संयुक्तरूपेण विद्युत्संकेतान् जनयतः। अस्याः छिद्रयुक्तसंरचनायाः कारणेन वायुसञ्चारे तथा क्षतात् निर्गतद्रवस्य प्रबन्धने अपि सहायता भवितुं शक्नोति।

स्वास्थ्यक्षेत्रे नूतनाः सम्भावनाः

आईआईटी रुड़की इत्यस्य अनुसारम् एषा प्रौद्योगिकी भविष्ये तादृशानां घावोपचारोपकरणानां विकासस्य दिशि महत्त्वपूर्णं सोपानं सिद्धं भवितुम् अर्हति, येषां कृते निरन्तरं बाह्यविद्युत् अथवा बैटरी इत्यस्य आवश्यकता न भवेत्। प्राकृतिक-शारीरिकगतिविधिभ्यः ऊर्जां प्राप्तुं शक्नोति इति क्षमता एनां स्वसञ्चालित-क्षतपरिचर्याप्रौद्योगिकीरूपेण उपयोगिनीं कर्तुं शक्नोति।

आईआईटी रुड़की इत्यस्य निदेशकः प्रो. के. के. पन्तः शोधदलस्य अभिनन्दनं कुर्वन् अवदत् यत् उन्नतसामग्रीणां विभिन्नविषयविशेषज्ञैः सह सहयोगेन समाजस्य महत्त्वपूर्णानां स्वास्थ्य-सम्बद्धानां समस्यानां समाधानस्य दिशि कार्यं कर्तुं शक्यते। सः अवदत् यत् प्राकृतिकशारीरिकगतिविधीनाम् उपयोगेन घावपरिचर्याप्रौद्योगिक्यै ऊर्जां प्रदातुम् इति अवधारणा अभिनवा अस्ति तथा च सम्भाव्यरूपेण महत्त्वपूर्णा अपि अस्ति।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan