रांची, 12 सितंबरमासः (हि.स.)। राजधानीराञ्चीनगरं सहितं सम्पूर्णे झारखण्डप्रदेशे हरितालिकातीजन्तु गणेशचतुर्थीपर्व च १४ सितम्बर् दिने आचरिष्यते। पञ्चाङ्गानुसारं भाद्रपदशुक्लपक्षस्य तृतीयाचतुर्थ्यौ तिथी एकस्मिन्नेव दिने पततः। उदयतिथिमानानुसारं सौभाग्यवत्यः महिलाः १४ सितम्बर् दिने हरितालिकातीजन्तुव्रतं धारयिष्यन्ति। तस्मिन्नेव दिने चतुर्थीतिथेः आरम्भे भगवान् गणेशस्य स्थापनं पूजनं चाराधनं च भविष्यति।

आचार्यः मनोजपाण्डेयः शनिवासरे अवदत् यत् तृतीयातिथिः १३ सितम्बर् दिने प्रातः ७ वादने १४ निमेषे आरभ्य १४ सितम्बर् दिने प्रातः ७ वादने १७ निमेषे समाप्ता भविष्यति। उदयतिथिमनुसृत्य १४ सितम्बर् दिने हरितालिकातीजन्तुव्रतं धारयिष्यते। तृतीयायाः अनन्तरं प्रातः ७ वादने १८ निमेषे चतुर्थीतिथिः आरभ्यते। चतुर्थीतिथियुक्तत्वात् महिलाः सम्पूर्णदिवसं निर्जलोपवासं कृत्वा तीजव्रतं धारयिष्यन्ति तथा १५ सितम्बर् दिने पारणं करिष्यन्ति।

हरितालिकातीजन्तुव्रतं सौभाग्यवतीनां महिलानां प्रमुखव्रतेषु परिगण्यते। महिलाः अखण्डसौभाग्यस्य, पत्युः दीर्घायुष्यस्य सुखमयदाम्पत्यजीवनस्य च कामनया इदं व्रतं कुर्वन्ति। अस्मिन् दिने भगवान् शिवः माता पार्वती च विशेषतया पूज्येते। मान्यता अस्ति यत् माता पार्वती भगवान् शिवं पतिरूपेण प्राप्तुं अन्नजलत्यागपूर्वकं कठोरां तपस्यां कृतवती आसीत्। सा सिकताभिः शिवलिङ्गं निर्माय भगवान् शिवस्य आराधनां कृतवती आसीत्। एतस्याः मान्यतायाः आधारेण महिलाः श्रद्धया निष्ठया च हरितालिकातीजन्तुव्रतं कुर्वन्ति।

प्रातः ११ वादने ३ निमेषात् अपराह्णे १ वादने ३० निमेषपर्यन्तं गणेशपूजनस्य शुभमुहूर्तः

१४ सितम्बर् दिने प्रातः ७ वादने १८ निमेषे चतुर्थीतिथेः आरम्भे गणेशजन्मोत्सवस्य शुभारम्भः भविष्यति। गणपतेः स्थापनायै पूजनाय च प्रातः ११ वादने ३ निमेषात् अपराह्णे १ वादने ३० निमेषपर्यन्तं समयः शुभः कथितः अस्ति।

पञ्चाङ्गानुसारम् अस्मिन् वर्षे गणेशचतुर्थ्यां चित्रानक्षत्रेण सह ब्रह्मयोगस्य रवियोगस्य च संयोगोऽपि भवति।

आचार्यमनोजपाण्डेयस्य अनुसारं हरितालिकातीजन्तुव्रतं गणेशचतुर्थीपर्व च एकस्मिन्नेव दिने पतितुम् इदं विशेषः संयोगः अस्ति। उदयकालीनतिथौ हरितालिकातीजन्तुव्रतस्य आचरणं शुभं मन्यते, मध्याह्नवेलायां चतुर्थीतिथेः विद्यमानत्वात् भगवान् गणेशस्य स्थापनायै अपि अस्मिन्नेव दिने शुभमुहूर्तः भवति।

सः अवदत् यत् हरितालिकातीजन्तुपर्वणि भगवान् शिवः माता पार्वती च, गणेशचतुर्थ्यां च भगवान् गणेशः एकस्मिन्नेव दिने पूज्येते इति धार्मिकदृष्ट्या अस्य दिवसस्य विशेषं महत्त्वम् अस्ति। श्रद्धालवः विधिविधानपूर्वकं भगवान् शिवस्य मातुः पार्वत्याः भगवान् गणेशस्य च आराधनां कर्तुं शक्नुवन्ति।

२५ सितम्बर् दिने भविष्यति गणेशप्रतिमानां विसर्जनम्

गणेशचतुर्थ्या सह दशदिवसीयस्य गणेशोत्सवस्य शुभारम्भः भविष्यति। भगवान् गणेशस्य स्थापना १४ सितम्बर् दिने भविष्यति तथा उत्सवस्य समापनं २५ सितम्बर् दिने अनन्तचतुर्दश्यां भविष्यति। अस्मिन् काले राञ्चीनगरं सहिते सम्पूर्णे झारखण्डप्रदेशे विभिन्नेषु स्थानेषु गणपतेः पूजनम्, आरती धार्मिककार्यक्रमाश्च भविष्यन्ति।

आचार्यस्य अनुसारं हरितालिकातीजन्तुव्रतं पूर्णश्रद्धया निष्ठया च आचरन्तीनां महिलानां कृते इदं पर्व विशेषफलप्रदं मन्यते। धार्मिकमान्यतानुसारम् अनेन अखण्डसौभाग्यस्य सुखमयदाम्पत्यजीवनस्य मनोरथानुकूलस्य जीवनसाथिनः प्राप्तेः च आशीर्वादः प्राप्यते।---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani