- मुख्यमन्त्री योगी आदित्यनाथेन पञ्चमस्य गोमतीपुस्तकमहोत्सवस्य-२०२६ शुभारम्भः कृतः, युवभ्यः उक्तम्— स्वकीयम् पुस्तकभाण्डारं निर्मान्तु

लखनऊ, १२ सितम्बरमासः (हि.स.)। मुख्यमन्त्री योगी आदित्यनाथः अवदत् यत् प्रत्येकं बालकं प्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदीवर्यस्य ‘एग्जाम् वॉरियर्स्’ इति पुस्तकं अवश्यं पठितव्यं तथा आत्मसात् कर्तव्यम्। युवा पुस्तकं न पठतीति कथनम् अन्यायपूर्णं भविष्यति। आवश्यकता तु पुस्तकानां तेषां समीपं प्रापणस्य आसीत्। ज्ञानं संकुचिते क्षेत्रे सीमितं कर्तुं प्रयत्नस्य दुष्परिणामाः समाजेन राष्ट्रेण च उभाभ्यां सोढव्याः भवन्ति।

मुख्यमन्त्री योगी आदित्यनाथः शनिवासरे लखनऊविश्वविद्यालये आयोजितस्य पञ्चमस्य गोमतीपुस्तकमहोत्सवस्य-२०२६ शुभारम्भं कृत्वा अनन्तरं युवानः सम्बोधयन् एतत् अवदत्। तत्पूर्वं सः विश्वविद्यालयपरिसरे आयोजितां प्रदर्शनीम् अवलोकितवान्। मुख्यमन्त्री तत्र उपस्थितेभ्यः बालकेभ्यः प्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदीवर्यस्य ‘एग्जाम् वॉरियर्स्’ इति पुस्तकं वितरितवान्। सः अवदत् यत् प्रत्येकं बालकं इदं पुस्तकं पठित्वा आत्मसात् कुर्यात्। एतत् केवलं विद्यालयीयच्छात्राणां कृते न, अपि तु प्रत्येकस्य युवजनस्य नागरिकस्य च कृते उपयोगि अस्ति। मुख्यमन्त्रिणा पुस्तकं प्राप्तवन्तः बालकाः प्रसन्नाः अभवन्। मुख्यमन्त्री छात्राभिः सह चित्रमपि गृहीतवान्।

युवा पुस्तकं न पठतीति कथनम् अन्यायपूर्णम्

मुख्यमन्त्री अवदत् यत् युवा पुस्तकात् दूरं गतः अथवा सामाजिकमाध्यमेषु स्वसमयं व्यर्थं यापयतीति कथनं पूर्णतया सम्यक् नास्ति। एवं कथनं युवानां प्रति अन्यायः भविष्यति। आवश्यकता तु पुस्तकानि तेषां समीपं प्रापयितुं व्यवस्थां कर्तुम् अस्ति। यदा प्रथमवारं युवराजमलिकेन लखनऊनगरे पुस्तकमहोत्सवस्य आयोजनस्य प्रस्तावः प्रस्तुतः आसीत्, तदा अहं तत्कालीन-अपरमुख्यसचिवेन अवनीश अवस्थिना सह चर्चां कृतवान्। तस्य प्रोत्साहनस्य विषयः उक्तः। ततः लखनऊनगरे पुस्तकमहोत्सवस्य शुभारम्भः अभवत्। तस्य उत्तमं परिणामं प्राप्ते सति अहं गोरखपुरेऽपि पुस्तकमहोत्सवस्य आयोजनस्य सुझावं दत्तवान्। तत्र लखनऊतः अपि अधिकाः जनाः आगतवन्तः तथा अधिकानि पुस्तकानि विक्रीतवन्ति। अनेन अद्यतनः युवा पुस्तकं न पठतीति धारणा पूर्णतया मिथ्या सिद्धा।

पूर्वं संकुचिते क्षेत्रे बद्धुं प्रयत्नः कृतः

मुख्यमन्त्री अवदत् यत् यथा कश्चित् व्यक्तिः तथैव समाजः राष्ट्रं च तदा रोगग्रस्तं भवति, यदा तस्य क्षमता क्षीयते तथा सः स्वकीयायाः विरासतायाः दूरं गच्छति। पूर्वं भारतस्य प्राचीनज्ञानपरम्परां संकुचिते क्षेत्रे बद्धुं प्रयत्नः कृतः, यस्य परिणामाः सोढव्याः अभवन्। उत्तरप्रदेशस्य भूमिः भारतीयज्ञानपरम्परायाः महत्त्वपूर्णं केन्द्रम् अभवत्। लखनऊतः प्रायः ७० किलोमीटर् दूरे नैमिषारण्ये ऋषिभिः चिन्तनस्य ज्ञानपरम्परायाश्च विकासः कृतः। काशी ज्ञानस्य संवादस्य च भूमिः अभवत्। अस्यैव प्रदेशस्य मुजफ्फरनगरजनपदे स्थिते शुकतीर्थे प्रायः पञ्चसहस्रवर्षेभ्यः पूर्वं श्रीमद्भागवतमहापुराणस्य प्रथमकथावाचनस्य परम्परा सम्बद्धा अस्ति।

डिजिटलयुगे ग्रामनगरयोः दूरता न्यूनीभूता

मुख्यमन्त्री अवदत् यत् डिजिटलयुगेन ग्रामस्य नगरस्य च दूरता न्यूनीकर्तुं कार्यं कृतम्। ग्रामसचिवालयानां उदाहरणं दत्त्वा सः अवदत् यत् पूर्वं ग्रामप्रधानः स्वगृहात् ग्रामस्य व्यवस्थां सञ्चालयति स्म। सर्वकारेण ग्रामसचिवालयस्य व्यवस्था विकसिताऽस्ति तथा तत्र केवलं प्रधानस्य ग्रामपञ्चायताधिकारिणश्च उपवेशनव्यवस्था न कृत्वा ग्रामीणानां कृते सम्मेलनकक्षः डिजिटलपुस्तकालयश्च निर्मितौ स्तः। प्रदेशस्य ५७६०० ग्रामपञ्चायतेषु पुस्तकालयव्यवस्था कृता अस्ति। तेषु नेशनल् बुक् ट्रस्ट् संस्थायाः पुस्तकानि उपलब्धानि कारितानि सन्ति। पूर्वसर्वकारैः युवभ्यः ग्रामीणभ्यश्च मञ्चः न प्रदत्तः, तथापि प्रतिभायाः अल्पोपयोगस्य कृते तेषां विषये अनुचितशब्दानां प्रयोगः क्रियते स्म। सुविधा प्राप्ते सति ते एव युवानः ग्रामीणाश्च स्वक्षमतायाः उत्तमं प्रदर्शनं कुर्वन्ति।

सर्वकाराः जीर्णाः आसन् चेत् व्यवस्था जीर्णा भवितुं स्वाभाविकम्

मुख्यमन्त्री आधारभूत-माध्यमिकशिक्षापरिषदः विद्यालयानाम् उल्लेखं कुर्वन् अवदत् यत् पूर्वं एतेषां विद्यालयानां स्थितिः एतादृशी आसीत् यत् तेषां भवनानि व्यवस्थाश्च जीर्णाः दृश्यन्ते स्म। यदा सर्वकाराः एव जीर्णाः आसन् तदा व्यवस्था जीर्णा भवितुं स्वाभाविकम् आसीत्। प्रदेशे ‘ऑपरेशन कायाकल्प’ इत्यस्य माध्यमेन विद्यालयानां स्वरूपं परिवर्तितम्। भवनानि निर्मितानि तथा स्मार्टकक्षाणां सुविधाः उपलब्धाः कृताः।

चित्रकूटस्य उदाहरणं दत्त्वा मुख्यमन्त्री अवदत् यत् यदा अहं तत्र गतवान् तदा स्थितिः अत्यन्तं शोचनीया आसीत्। एकवर्षानन्तरं पुनः तत्र गतोऽहं यदा, तदा एकस्मिन् विद्यालये तृतीयकक्षायाः छात्रा डिजिटलपुस्तकालयं सञ्चालयित्वा अदर्शयत् तथा पाठ्यक्रमसम्बद्धां सामग्रीमपि प्रदर्शितवती। पूर्वं सुविधा नासीत्, अतः बालिका स्वक्षमतां प्रदर्शयितुं न शक्नोति स्म। सुविधा प्राप्ते सति सा एव बालिका आत्मविश्वासेन स्वप्रतिभां प्रदर्शयति।

स्वकीयम् पुस्तकभाण्डारं निर्मान्तु, सुविधा प्राप्य तस्य सदुपयोगं कुर्वन्तु

मुख्यमन्त्री युवभ्यः आह्वानं कृतवान् यत् ते स्वस्य आवश्यकतानुसारं पुस्तकानि क्रेतुं पठितुं च आदतिं विकसितवन्तु। सः अवदत् यत् यदा कदापि पुस्तकक्रयणस्य अवसरः प्राप्यते तदा पाठ्यक्रमसम्बद्धाभिः पुस्तकाभिः सह सृजनशीलतां सकारात्मकचिन्तनं च विकसितुं समर्थाः पुस्तकाः अपि प्राथमिकतया क्रेतव्याः। उत्तमं साहित्यिकग्रन्थं, धार्मिकग्रन्थः, कस्यचित् महापुरुषस्य आत्मकथा अथवा वैज्ञानिकस्य अनुसन्धानसम्बद्धं पुस्तकं च व्यक्तिं जीवनपर्यन्तं प्रेरयितुं शक्नोति। मुख्यमन्त्रिणा युवभ्यः स्वकीयस्य ‘पुस्तकभाण्डारस्य’ निर्माणस्य आह्वानं कृत्वा उक्तं यत् अवकाशसमये पुस्तकपठनस्य आदतिः जीवने नवीनां दिशां दातुं शक्नोति।

सर्वकारः नेशनल् बुक् ट्रस्ट् संस्थायाः पुस्तकानां सर्वबृहत्तमः क्रेता

मुख्यमन्त्री गोमतीपुस्तकमहोत्सवस्य आयोजनाय आयोजकानां, नेशनल् बुक् ट्रस्ट् संस्थायाः सहयोगिसंस्थानां च आभारं प्रकटितवान्। सः अवदत् यत् पुस्तकमेळकः केवलं लखनऊपर्यन्तं सीमितः न भवेत्, अपि तु प्रदेशस्य अन्येषु स्थानेष्वपि व्यापकतया नेतुं आवश्यकता अस्ति।

अस्मिन् अवसरे नेशनल् बुक् ट्रस्ट् संस्थायाः अध्यक्षः प्रो. मिलिन्दमराठे मुख्यमन्त्रिणः शालवस्त्रेण सम्मानं कृत्वा पुस्तकं प्रदाय स्वागतं कृतवान्। कार्यक्रमे गोमतीपुस्तकमहोत्सवस्य पूर्वसंस्करणानां यात्रा स्मरणीयक्षणानि च आधारीकृत्य निर्मिता लघुचलच्चित्रमपि प्रदर्शिता, यां मुख्यमन्त्री उपस्थिताः अतिथयश्च अपश्यन्। समारोहॆ उच्चशिक्षामन्त्री योगेन्द्र उपाध्यायः, माध्यमिकशिक्षामन्त्री गुलाबदेवी, आधारभूतशिक्षामन्त्री सन्दीपसिंहः, लखनऊविश्वविद्यालयस्य कुलपतिः प्रो. जे. पी. सैनी, नेशनल् बुक् ट्रस्ट् संस्थायाः अध्यक्षः प्रो. मिलिन्दसुधाकरमराठे, निदेशकः युवराजमलिकः सहिताः लेखकाः प्रकाशकाः बहुसंख्यकाश्च छात्राः उपस्थिताः आसन्।

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani