नैनीतालम्, 13 सितंबरमासः (हि.स.)।

देशे सर्वत्र चर्चायां वर्तमानः चलचित्रः ‘हनुमतः अंशः’ बाबा नीबकरौलीमहाराजस्य जीवनस्य सत्यघटनासु आधारितः अस्ति। एतत् नैनीताल-भ्रमणाय आगतेन बाबाजेः भातृपुत्रेण शैलेन्द्रकुमारेण शर्मणा उक्तम्। नैनीतालम् आगतेन श्रीशर्मणा अस्मिन् अवसरे बाबाजीस्य जीवनसम्बद्धाः बहवः अज्ञाताः प्रसङ्गाः अपि कथिताः।

शर्मणः अनुसारं बाबाजेः बाल्यनाम लक्ष्मीनारायणः आसीत्। तस्य जन्म फिरोजाबाद-जनपदस्य अकबरपुरे अभवत्। एकादशवर्षस्य वयसि तस्य माता दिवंगता अभवत् तथा द्वादशवर्षस्य वयसि तस्य विवाहः अभवत्। पिता द्वितीयं विवाहं कृतवान् इति कारणेन त्रयोदशवर्षस्य वयसि सः गृहं त्यक्त्वा प्रस्थितवान्। राजस्थानस्य गुजरातस्य च प्रदेशयोः तपस्यां कुर्वन् सः ‘तलैयाबाबा’ इति नाम्ना प्रसिद्धः अभवत्। अनन्तरं ‘नीबकरौरी’ इति नामके ग्रामे एकस्यां गुहायां तपस्यां कृत्वा तस्य नाम ‘नीबकरौरी’ इति प्रसिद्धम् अभवत्। अत्र तस्य परिचयं ज्ञात्वा तस्य पिता तस्य समीपम् आगत्य गृहं प्रत्यागन्तुं आग्रहं कृतवान्। ततः सः गृहं प्रत्यागतवान् तथा पश्चात् तस्य त्रयः सन्तानाः अभवन्।

तदनन्तरं बाबा नैनीतालस्य हनुमानगढीतः भूमियाधारं काकडीघाटं च गत्वा अन्ते कैंचीधामे प्रायः विंशतिवर्षाणि यावत् स्थितवान्। ततः सः मथुरा-वृन्दावनयोः, महरौल्यां, लखनऊ-नगरस्य गोमतीतीरे स्थिते हनुमानसेतौ तथा कानपुरस्य पनकी-स्थले आश्रमाः स्थापितवान्।

अस्मिन् प्रसङ्गे शर्मणा वृन्दावने बाबाजीना मृत इति घोषितस्य एकस्य व्यक्तेः पुनर्जीवनं प्रदत्तस्य घटनायाः उल्लेखः अपि कृतः। तदनन्तरं तत्र हनुमतः मन्दिरस्य निर्माणं कृतम्।

सः अवदत् यत् १९७३ तमे वर्षे वृन्दावनतः दिल्लीं प्रति गच्छन् मार्गे हृदयगतिः स्थगिता इति कारणेन बाबाजीना देहत्यागः कृतः। तदनन्तरं नीबकरौरीग्रामे तथा तस्य जन्मभूमौ अकबरपुरे तस्य आश्रमाः स्थापिताः, ये अद्य पर्यटनस्य आस्थायाश्च प्रमुखकेन्द्ररूपेण प्रसिद्धाः सन्ति।

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani