काठमांडूः, 14 सितंबरमासः (हि.स.)।

आपदाकारणेन मातापितरौ विहीनानां, परिवारात् पृथग्भूतानां तथा विशेषसंरक्षणस्य आवश्यकतायुक्तानां बालकानां बाल्यं भविष्यं च सुरक्षितं कर्तुं नेपालसर्वकारेण ‘शिशुस्याहारयोजना’ कार्यान्विता अस्ति।

राष्ट्रियबालदिवसस्य अवसरे सोमवासरे महिला-बालबालिका-सामाजिकसुरक्षामन्त्रालयेन ‘बाल्यस्य रक्षा : भविष्यस्य सुरक्षा’ इति घोषवाक्येन सह एषा योजना अग्रे वर्धिता अस्ति। योजनायाः अन्तर्गतं आपदानन्तरं तात्कालिकसंरक्षणं दीर्घकालिकपरिचर्यया, पुनर्वासेन पारिवारिकपुनर्मिलनेन च सम्बद्धं कृतम् अस्ति।

महिला-बालबालिका-सामाजिकसुरक्षामन्त्री सीता बादी अवदत् यत् आपदा बालकेभ्यः तेषां गृहं परिवारं वा अभिभावकं वा अपहर्तुं शक्नोति, किन्तु तेषां बाल्यस्य भविष्यस्य च सुरक्षा राज्यस्य दायित्वम् अस्ति। सा अवदत् यत् योजनायाः अन्तर्गतं बाढीपीडितानां, मातापितृविहीनानां, परिवारात् पृथग्भूतानां तथा विशेषसंरक्षणस्य आवश्यकतायुक्तानां बालकानां परिचयं कृत्वा तेषां सर्वोत्तमहितस्य आधारेण संरक्षणस्य परिचर्यायाश्च व्यवस्था क्रियते।

मन्त्रालयस्य अनुसारं बालकेभ्यः सुरक्षितावासः, भोजनम्, स्वास्थ्योपचारः, मनोसामाजिकसहकारिता, परिवारस्य अन्वेषणं पारिवारिकपुनर्मिलनं च इत्यादयः सेवाः उपलब्धाः करिष्यन्ते। येषां बालकानां दीर्घकालिकसंरक्षणस्य आवश्यकता भविष्यति, तेषां व्यक्तिगतस्थितेः सर्वोत्तमहितस्य च मूल्याङ्कनं कृत्वा उचितपरिचर्यायाः संरक्षणस्य च व्यवस्था क्रियते।

योजनायाः प्रारम्भिककार्यन्वयनस्य अन्तर्गतं ललितपुरे विशेषसंरक्षणस्य आवश्यकतायुक्तानां रक्षितबालकानां कृते अस्थायीबालसंरक्षणसेवाकेन्द्रं प्रारब्धम् अस्ति। प्रभावितक्षेत्रेषु बालकानां स्थितेः परिचयं, विस्तृतमूल्याङ्कनं आवश्यकसंरक्षणसेवानां च सुनिश्चिततां कर्तुं मन्त्रालयस्य तन्त्रम् अपि सक्रियं कृतम् अस्ति।

नेपालदेशे २६ अगस्त् दिनाङ्के आगतया विनाशकारिण्या बाढ्या बृहद्रूपेण जनधनस्य क्षतिः अभवत्। ततः परं मन्त्रालयेन प्रभावितबालकानां सुरक्षायाः प्राथमिकता प्रदत्ता अस्ति। मन्त्रालयेन उक्तं यत् आपदानन्तरं बालकानां परिवारात् पृथक्करणस्य, असुरक्षिततायाः तथा हिंसायाः, शोषणस्य मानवतस्करीणां च संकटं दृष्ट्वा बालसंरक्षणतन्त्रं अधिकं सुदृढं करिष्यते।

मन्त्री बादी अवदत् यत् बालविवाहात्, बालश्रमात्, हिंसायाः, दुर्व्यवहारात्, तस्कर्याः ओसारपसारस्य च, तथा साइबर-उत्पीडनस्य, अन्तर्जालीयशोषणस्य, अङ्कीयासक्तेः, अन्तर्जालीयवञ्चनायाः व्यक्तिगतगोपनीयतायाः दुरुपयोगस्य च जोखिमेभ्यः बालकान् सुरक्षितान् कर्तुं राज्यस्य, परिवारस्य, विद्यालयस्य समुदायस्य च मध्ये प्रभावीसमन्वयः आवश्यकः अस्ति।

सर्वकारेण उक्तं यत् बालसंरक्षणं केवलं रक्षणे रक्षणकार्ये च सीमितं न स्थापयिष्यते, अपि तु शिक्षा, स्वास्थ्यं, मनोसामाजिकसहकारिता, पारिवारिकपुनर्मिलनं पुनर्वासं च सम्बध्य एकीकृतबालसंरक्षणव्यवस्थारूपेण विकसितं करिष्यते।

---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani