मुंबई , 17 सितंबरमासः (हि. स.) I

नवमस्य राष्ट्रियपोषणमासस्य २०२६ इत्यस्य अवसरे ‘अस्माकम् आङ्गनवाडी, अस्माकं दायित्वम्’ इति अभियानस्य अन्तर्गतं १६ सितम्बर २०२६ दिनाङ्के डोलखम्बबालविकासपरियोजनायाः अन्तर्गतं डोलखम्बप्रथमकेन्द्रे पोषणमेला आयोजितः। कार्यक्रमस्य उद्घाटनं ठाणेजिलापरिषदः महिला बालकल्याणविभागस्य जनपदकार्यक्रमाधिकारिण्या शोभाशेलारेण तथा डोलखम्बस्य बालविकासपरियोजनाधिकारिणा दीपकसाखरेण च कृतम्।

अस्मिन् अवसरे डोलखम्बग्रामपञ्चायतस्य सरपञ्चः भालः, अन्नदाफाउण्डेशनस्य परियोजनाप्रबन्धकः पप्पूमिश्रः, डोलखम्बपरियोजनायाः पर्यवेक्षिका सवितागोन्धली, पडवालः, आङ्गनवाडीकर्मचारिणः सहायिकाश्च तथा डोलखम्बग्रामस्य महिलाः ग्रामवासिनश्च बहुसङ्ख्यया उपस्थिताः आसन्।

अस्मिन् अवसरे राष्ट्रियपोषणमासस्य अन्तर्गतं निर्धारितेषु पञ्चसु प्रमुखविषयेषु आधारिताः विविधाः गतिविधयः आयोजिताः। आहारे विविधप्रकारस्य खाद्यपदार्थानां प्रोटीनस्य च उचितमात्रासम्बन्धिते विषये प्रोटीनयुक्ता पोषणपाटिका, विविधाः वन्यशाकाः तथा पौष्टिकाः स्वास्थ्यवर्धकाश्च पाकविधयः प्रदर्शिताः। मातापितृभ्यः सूचितं यत् बालकाः वन्यशाकानां, धान्यानां तथा स्थानीयस्तरे सहजतया उपलब्धानां अन्येषां खाद्यपदार्थानां सम्यक् उपयोगेन आवश्यकपोषकतत्त्वानि उचितमात्रायां प्रोटीनं च कथं प्राप्नुयुः।

पोषणमेले ‘पोषणस्तम्भः’ निर्माय दैनिकाहारे विविधखाद्यपदार्थानां सन्तुलितरूपेण उचितमात्रायां च समावेशस्य महत्त्वं प्रतिपादितम्। ‘प्रोटीनयुक्ताहाराभियानस्य’ अन्तर्गतं दैनिकाहारे प्रोटीनस्य महत्त्वं प्रतिपादयन् प्रोटीनयुक्ता भोजनपाटिका प्रदर्शिता।

आङ्गनवाडीकन्द्रे उपलब्धस्य ताजस्य उष्णस्य च पक्तभोजनस्य प्रदर्शनम् आयोजितम्। तत्सह आङ्गनवाडीकन्द्रात् वितर्यमाणस्य गृहम् आनयनीयस्य आहारस्य तथा समीपस्थक्षेत्रेषु उपलब्धानां कच्चानां वन्यशाकानां धान्यानां च उपयोगेन विविधपौष्टिकपाकविधीनां निर्माणस्य प्रदर्शनमपि कृतम्।

बालकानां विकासाय पोषणाय प्रारम्भिकप्रेरणायै च ‘नवचेतना’ तथा ‘आधारशिला’ इत्येतयोः कार्यक्रमयोः अन्तर्गतं उपलब्धानां सामग्रीनां प्रदर्शनं कृतम्। अस्य अतिरिक्तं प्रधानमन्त्रिमातृवन्दनायोजनासहितानां महिला बालकल्याणविभागस्य विभिन्नानां योजनानां विषये सूचना प्रचारः प्रसारश्च कृत्वा लाभग्राहीषु जागरूकता जनिता।

राष्ट्रियपोषणमासस्य पञ्चसु प्रमुखविषयेषु आधारितस्य ‘पोषणहण्डी’ इत्यस्य विशेषप्रदर्शनमपि कृतम्। उपस्थितानां वरिष्ठजनानां महिलाग्रामवासिनां च सहभागितया ‘पोषणारती’ आयोजिता। गर्भवतीमातॄणां कृते परम्परागतस्य ओटीप्रदानस्य स्थाने अभिनवप्रकारेण ‘पोषणओटी’ प्रदत्ता, यस्यां विविधाः शाकाः, फलानि, पर्णशाकानि, लौहसमृद्धगोलिकाः, दालाः, गुडः, मूङ्गफलानि इत्यादयः समाविष्टाः आसन्।

अस्मिन् अवसरे ठाणेजनपदकार्यक्रमाधिकारिणी शोभाशेलार् आङ्गनवाडीकर्मचारिभ्यः सम्बन्धितसंस्थाभ्यश्च आह्वानं कृतवती यत् महिला बालकल्याणविभागस्य विभिन्नाः योजनाः योग्यलाभग्राहीभ्यः प्रभावीरूपेण प्रापयितुं ते अधिकसंवेदनशीलतया कार्यं कुर्वन्तु। तया न्यूनभारयुक्तानां बालकानां स्वास्थ्यस्य पोषणस्य च विषये विशेषं ध्यानं दत्त्वा आवश्यकानि उपायानि कर्तुं निर्देशाः अपि प्रदत्ताः।

कार्यक्रमस्य अनन्तरं शोभाशेलार् तथा बालविकासपरियोजनाधिकारी दीपकसाखरे च डोलखम्बद्वितीयाङ्गनवाडीकन्द्रस्य भ्रमणं कृतवन्तौ। तत्र ताभ्यां गर्भवतीमातृभिः, स्तन्यपाययित्रीभिः मातृभिः तथा न्यूनभारयुक्तबालकानां मातापितृभिश्च प्रत्यक्षं सम्भाषणं कृतम्। तेषां समस्याः ज्ञात्वा आवश्यकं मार्गदर्शनं प्रदत्तम्। आङ्गनवाडीकर्मचारिभिः सह तेषां दैनिककार्ये सम्मुखीभवन्तीनां कठिनतानां समस्यानाñ्च विषये अपि चर्चा कृता।

आङ्गनवाडीकन्द्रस्य परिसरस्थले उपस्थितैः जनैः शेवगायाः एकं पादपं रोपितम्। पोषणं स्वास्थ्यं च, स्थानीयखाद्यपदार्थानां सम्यगुपयोगं तथा समुदायस्य सक्रियसहभागितां च एकत्र संयोज्य आयोजिता एषा पोषणभोजनसम्बन्धिनी सभा स्थानीयस्तरे ‘अस्माकम् आङ्गनवाडी, अस्माकं दायित्वम्’ इति संकल्पनां अधिकं सुदृढतां नीतवती।

---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani