नव दिल्ली, 17 सितंबरमासः (हि.स.)।

प्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदी गुरुवासरे अवदत् यत् विश्वे अर्धचालकनिर्माणाय नवीनानां विश्वसनीयानां च स्थानानाम् आवश्यकता अनुभूयते तथा च भारतम् अस्य अवसरस्य कृते निरन्तरं स्वं सज्जयति। तेन उक्तं यत् भारतम् अर्धचालकनिर्माणस्य वाञ्छितं गन्तव्यस्थानं भवितुं दिशि आवश्यकानि सर्वाणि पदानि निरन्तरं स्वीकरोति।

प्रधानमन्त्री अत्र यशोभूमौ सेमिकॉन-इण्डिया-२०२६ इत्यस्य उद्घाटनं कुर्वन् अवदत् यत् भारतम् अर्धचालक-अभियानस्य द्वितीयं चरणम् आरब्धवान् अस्ति। प्रथमचरणे प्रायः अष्ट-अरब-डॉलर्-परिमितस्य व्ययस्य योजना आसीत्, या द्वितीयचरणे वर्धयित्वा त्रयोदश-अरब-पञ्चाशत्-कोटि-डॉलर्-परिमिता कृता अस्ति। तेन उक्तं यत् प्रथमचरणे नीतिविषयकाः चर्चाः अभवन्, परवर्तिषु चरणेषु प्रायोगिकरेखायाः परीक्षणस्य च दिशि प्रगतिः अभवत् तथा च अधुना भारतं वाणिज्यिक-उत्पादनस्य चरणं प्राप्तम् अस्ति।

मोदी अवदत् यत् मोहालीनगरे सूरतनगरे च स्थितयोः द्वयोः अर्धचालकसंयन्त्रयोः वाणिज्यिकम् उत्पादनम् आरब्धम् अस्ति तथा च भारतनिर्मिताः अर्धचालकाः अधुना देशस्य ग्राहकेभ्यः सह विश्वस्य ग्राहकेभ्यः अपि प्राप्यन्ते। तेन उक्तं यत् अर्धचालकक्षेत्रे कस्यापि देशस्य अस्मिन् स्तरं प्राप्तिः सरलकार्यं नास्ति, यतः कारखानायाः स्थापनया सह एव उत्पादनम् आरभ्यते इति न भवति। अस्य कृते प्राविधिकक्षमतायाः विशेषज्ञतायाश्च विकासाय दीर्घः कालः अपेक्ष्यते। प्रधानमन्त्रिणा उद्योगजगतः अस्यां यात्रायां सक्रियसहभागितां निरन्तरं कर्तुम् आह्वानं कृतम्।

तेन उक्तं यत् भारतस्य लक्ष्यं फेब्लेस्-उद्यमानां विकासं बौद्धिकसम्पदः सृजनं च देशे प्रोत्साहयितुम् अस्ति। विभिन्नप्रकारकाणां यौगिक-अर्धचालकानां, सिलिकॉन-प्रकाशिकीप्रौद्योगिक्याः, कृत्रिमबुद्धिमत्तायाः आधारेण विकसितस्य आधारभूतसंरचनायै आवश्यकानां प्रौद्योगिकीनां च विकासे अपि बलं दीयते। मोदी अवदत् यत् अर्धचालकानां आपूर्तिशृङ्खलायाः सुदृढीकरणं भारतस्य प्राथमिकतासु अन्तर्भवति तथा च अस्यां दिशि बहवः सुधाराः कृताः सन्ति। प्रधानमन्त्रिणा सूचितं यत् अधुना पर्यन्तं द्वादश अर्धचालकपरियोजनाभ्यः अनुमोदनं प्रदत्तम् अस्ति तथा च आगामीचरणे तासां परियोजनानां विस्तारः अधिकः करिष्यते। सः रसायनानां गैसानां च सहितं अर्धचालकानाम् आपूर्तिशृङ्खलया सम्बद्धक्षेत्रेषु कार्यरताभ्यः कम्पनीभ्यः अपि भारतस्य उपलब्धानाम् अवसरानां लाभं ग्रहीतुं आग्रहं कृतवान्।

मोदी अवदत् यत् भारतस्य महती शक्तिः तस्य युवाभिः कुशलैश्च मानवसंसाधनैः सह अस्ति। सर्वकारस्य लक्ष्यं लक्षं अभियान्त्रिकीछात्रान् अर्धचालक-उद्योगाय प्रशिक्षितुम् अस्ति तथा च अद्यावधि बहुसंख्याकाः युवानः प्रशिक्षिताः सन्ति। सः भारते अनुसन्धानं कुर्वद्भ्यः युवप्रतिभाभ्यः विदेशेषु अनुसन्धानं कुर्वद्भ्यः भारतीययुवभ्यश्च उन्नतप्रौद्योगिक्याः विकासे देशेन सह सम्बद्धाः भवितुम् आह्वानं कृतवान्। प्रधानमन्त्रिणा उद्योगजगतः नेतृत्वकर्तृभ्यः देशे अनुसन्धानस्य विकासस्य च नेतृत्वं कर्तुम् आग्रहः कृतः। तेन उक्तं यत् अनेन उद्योगस्य लाभेन सह भारतस्य युवाशक्तिरपि सुदृढा भविष्यति।

तेन उक्तं यत् कृत्रिमबुद्धिमत्तायाः विस्तारस्य सह सङ्गणनशक्तेः आवश्यकता तीव्रगत्या वर्धिष्यते तथा च तया सह विद्युतः मागः अपि वर्धिष्यते। कृत्रिमबुद्धिमत्तायाः दत्तांशकेन्द्रेषु सहस्राणि उच्चक्षमतायुक्ताः संसाधकाः एकस्मिन् काले कार्यं कुर्वन्ति तथा च विशालमात्रायां दत्तांशस्य संसाधनं कुर्वन्ति। अतः अर्धचालकसंयन्त्रेभ्यः दत्तांशकेन्द्रेभ्यश्च विश्वसनीयविद्युत्प्रदायः सुनिश्चितः करणीयः भविष्यति। मोदी अवदत् यत् भारतं विद्युत्क्षेत्रे बृहद्प्रमाणेन निवेशं कुर्वन् अस्ति। विगते दशके देशस्य स्थापितसौरऊर्जाक्षमता वर्धयित्वा षोडशाधिकशत-गीगावाट्-परिमिता अभवत्। आणविकऊर्जाक्षेत्रे अपि तीव्रगत्या कार्यं प्रचलति तथा च लघुमापीय-सञ्चित-अभिकर्तृषु विशेषं ध्यानं दीयते। तेन उक्तं यत् भारतम् स्वस्य विद्युत्प्रेषणजालस्य अपि विस्तारं कृतवान् अस्ति।

प्रधानमन्त्री अवदत् यत् भारतस्य लोकतान्त्रिकव्यवस्था, विशालः प्रतिभाधारः, सुदृढं भवद् आधारभूतसंरचनं च तस्मै वैश्विक-अर्धचालक-आपूर्तिशृङ्खलायां महत्त्वपूर्णां भूमिकां निर्वोढुम् अवसरं प्रयच्छति। तेन उक्तं यत् यदा वैश्विकासु आपूर्तिशृङ्खलासु परिवर्तनं भवति, तदा भारते विकसितान् अवसरान् व्यापकवैश्विकदृष्टिकोणेन द्रष्टुं आवश्यकता अस्ति। सः अवदत् यत् सेमिकॉन-इण्डिया इत्यस्य आयोजनं द्विसहस्र-द्वाविंशतितमे वर्षे आरब्धम् आसीत् तथा च प्रत्येकं संस्करणेन सह भारतस्य अर्धचालकयात्रा नूतनं चरणं प्राप्नोति। अस्य वर्षस्य आयोजनं प्रायोगिकपरियोजनाभ्यः अग्रे गत्वा वाणिज्यिक-उत्पादनस्य दिशि भारतस्य प्रगतिं प्रदर्शयति।

---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani