– उज्जयिन्यां युवा-धर्मसंसदि सम्मिलितः मनोजमुन्तशिरः, युवभ्यः आह्वानम् अकरोत्—धर्मं जानन्तु, गीतां रामायणं च पठन्तु।

उज्जयिनी, १८ सेप्टेम्बरमासः (हि.स.)। प्रसिद्धः गीतकारः लेखकश्च मनोजमुन्तशिरशुक्लः अवदत् यत् १९४० तमे वर्षे डॉ. हेडगेवारः उक्तवान् आसीत् यत् एकस्मिन् दिने अवश्यं सः कालः आगमिष्यति, यदा सम्पूर्णं राष्ट्रं भगवद्वर्णमयं भविष्यति। अद्य सः दिवसः आगतः। भारतस्य ९० प्रतिशतं भागः भगवद्वर्णमयः अभवत्। अधुना युवभिः स्वसंस्कृत्या सह सम्बद्धैः भवितव्यम्।

मध्यप्रदेशस्य उज्जयिन्याम् आयोजितायाः त्रिदिवसीयायाः युवा-धर्मसंसदः द्वितीयदिने शुक्रवासरे ‘धर्मस्य अस्तित्वपरक-सङ्कल्पना एवं चारित्रिकदायित्वम्’ इति विषये आयोजिते संवादसत्रे मनोजमुन्तशिरः सम्बोधनं कुर्वन् आसीत्। सः अवदत् यत् युवान: भारतस्य भविष्यन्ति, किन्तु तेषां स्वधर्मस्य संस्कृतेश्च अवबोधनम् आवश्यकम् अस्ति। श्रीमद्भगवद्गीतायाः रामायणस्य च पठनात् ते नवीनां दिशां प्राप्स्यन्ति।

सः अवदत् यत् १३३ वर्षपूर्वं स्वामीविवेकानन्दः शिकागोनगरे आयोजिते सम्मेलने ‘सिस्टर्स एण्ड ब्रदर्स आफ अमेरिका’ इति सम्बोधनेन वक्तुम् आरब्धवान्। तस्मिन् समये विदेशिनः न अवगच्छन् यत् सः तान् भ्रातृभगिनीभ्यां किमर्थं सम्बोधयति। स्वामीविवेकानन्दः कथयति स्म यत् सम्पूर्णं विश्वमेव अस्माकं परिवारः अस्ति। सः युवभ्यः भारतीयपरम्परया सह सम्बद्धैः भवितुम् आह्वानम् अकरोत्।

मनोजमुन्तशिरः महर्षेः अरविन्दस्य कथनस्य उल्लेखं कुर्वन् अवदत् यत् यदा कश्चन राष्ट्रः त्रि-वंशपर्यन्तं सभ्यतायाः दूरं तिष्ठति, तदा तत् नष्टं भवति। अस्माकं द्वौ वंशौ आङ्ग्लैः सह युद्धं कुर्वन्तौ व्यतीतौ। अधुना अस्माभिः स्वसंस्कृत्या सह सम्बद्धैः भवितव्यम्। अस्माभिः निर्णेतव्यं यत् भारतीयपरम्परया सह सम्बद्धैः भवितव्यम् अथवा बाबरीपरम्परया सह। सः अवदत् यत् युवभिः धर्मः केवलं ज्ञातव्यः न, अपितु तस्य अवगमनं कृत्वा जीवनस्य आचरणे अपि आनेतव्यः। भारतस्य परम्पराभिः ग्रन्थैश्च सह सम्बद्धाः भूत्वा युवाः स्वजीवनाय नवीनां दिशां दातुं शक्नुवन्ति।

युवभ्यः कथनीयम्—किमर्थं करणीयम् - श्रीनिवासवरखेडी

केन्द्रीयसंस्कृतविश्वविद्यालयस्य कुलपतिः श्रीनिवासवरखेडी अवदत् यत् अस्माभिः ‘इण्डिया’ इत्यस्मात् ‘भारतस्य’ दिशि प्रत्यागन्तव्यम्, एतत् कार्यं युवान एव कर्तुं शक्नुवन्ति। युवभ्यः केवलं किं करणीयम् इति कथयित्वा न स्थातव्यम्, अपितु किमर्थं करणीयम् इत्येतदपि तेषां ज्ञापनीयम्। अस्माभिः केवलं धर्मः ज्ञातव्यः न, अपितु धर्मः जीवितव्यः अपि।

सः अवदत् यत् युवाः धर्मं न स्वीकुर्वन्ति इति कथनं सम्यक् नास्ति। यदा वयं तेषां किं करणीयम् किमर्थं च करणीयम् इति कथयिष्यामः, तदा ते अधिकं सम्यक् अवगन्तुं शक्ष्यन्ति। युवाः इच्छन्ति चेत् प्रत्येकं तत् कार्यं कर्तुं शक्नुवन्ति यत् असम्भवमिव दृश्यते। सः विविधोदाहरणानां माध्यमेन स्वमतं प्रस्तुतवान्।

भारतेन केवलं शून्यं न, अपितु सम्पूर्णं डिजिटलव्यवस्थातन्त्रमपि प्रदत्तम् - स्मृतिः अनन्तलक्ष्मी

अनादि-फाउण्डेशन-संस्थायाः स्मृतिः अनन्तलक्ष्मी कृत्रिमबुद्धेः दुष्प्रभावान् विषयीकरोति स्म। सा अवदत् यत् डीपफेक्-प्रकरणेषु किं सत्यम् किं वा असत्यम् इति ज्ञातुं न शक्यते। कतिपयदिनपूर्वमेव ब्रिक्स-सम्मेलनम् अभवत्। तस्य समाप्तेः अनन्तरमेव मिथ्यासन्देशाः आगन्तुम् आरब्धाः। सा अवदत् यत् अद्यतनाः विद्यार्थिनः भारतीयवैज्ञानिकानां विषये अपि सम्यक् न जानन्ति। तेषां ज्ञातमेव नास्ति यत् भारतेन केवलं शून्यस्य आविष्कारः न कृतः, अपितु सम्पूर्णं डिजिटल-व्यवस्थातन्त्रमपि प्रदत्तम्।

सा अवदत् यत् पुस्तकेषु मुगलानां विषये बहवः पृष्ठाः प्राप्यन्ते, किन्तु भारतीयवैज्ञानिकानां विषये केवलं कतिपयाः पङ्क्तयः भवन्ति। एषा स्थितिः परिवर्तनीया अस्ति। कृत्रिमबुद्धिं विषयीकरोति सा अवदत् यत् ये जनाः तां न जानन्ति, ते तस्याः कारणेन सङ्कटं सम्मुखीकर्तुं शक्नुवन्ति। अस्माभिः कृत्रिमबुद्धिः अवगन्तव्या, तदैव तस्याः प्रभावान् सम्मुखीकर्तुं शक्नुमः। भारतीयपञ्चाङ्गस्य उल्लेखं कुर्वती सा अवदत् यत् अस्माकं पञ्चाङ्गे प्रत्येकं तिथेः विश्लेषणं विद्यते, किन्तु आङ्ग्लपञ्चाङ्गे एवं नास्ति।

----------------------------------------------------

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan