सीवानम्, १९ सेप्टेम्बरमासः (हि.स.)। काश्चन कथाः एकस्मात् मोडतः न, अपितु मनसि उद्भूतेन केनचित् अज्ञाताकर्षणेन प्रारभन्ते। बिहारस्य सीवानजनपदस्य मैरवा-प्रखण्डान्तर्गते गोपालचकग्राम-निवासिनी सलमाखातून इत्यस्याः कथा अपि एतादृशी एव अस्ति। मुस्लिमपरिवारे जाता सलमा अधुना राधाकृष्णयोः भक्तौ लीनां वर्तते। सा मालाजपं करोति, तुलसीमालां धारयति तथा भगवन्तं कृष्णं प्रति स्वकीयम् अतिगाढम् अनुरागं ‘भगवत्कृपाम्’ इति मन्यते। तथापि सा स्वस्य आध्यात्मिकयात्रां कस्याश्चित् योजनायाः परिणामं न मन्यते।

सलमा हिन्दुस्थानसमाचारस्य वार्ताहरं प्रति वार्तालापे अवदत् यत् तस्याः जीवने एतत् परिवर्तनम् अयोध्यायाः यात्रायाः अनन्तरम् अनुभूतः। सा प्रथमवारम् अयोध्यां गतवती आसीत्। तत्र मुस्लिमसमुदायात् आगतत्वात् तस्यै कतिपयदिनानि यावत् एकस्य धार्मिकपरिसरस्य अन्तः प्रवेशस्य अनुमतिः न प्रदत्ता। सलमायाः अनुसारम् अस्मिन् काले सा स्वकक्षे स्थित्वा रोदितवती। अयोध्यातः प्रत्यागच्छन्ती सा एकस्यां आपणिकायां भगवतः गोपालस्य मूर्तिं दृष्टवती। मूर्तिं हस्ते गृहीत्वा तस्याः मनसि अभवत् यत् सा तां मूर्तिं स्वेन सह नयेत्। किन्तु तया सह स्थितैः जनैः एवं कर्तुं निषिद्धम्।

सलमा अवदत् यत् तया सम्बन्धितेन जनैः सह दूरभाषेण वार्तालापः अपि कृतः, ततः मूर्तिं तत्रैव स्थापयित्वा सा प्रत्यागता। सा कथयति— “मूर्तिं तत्रैव त्यक्त्वा यदा तत्रतः प्रत्यागता तदा मम किञ्चित् वस्तु तत्रैव त्यक्तमिव अनुभूतम्। ततः मनसि शान्तिः न आसीत् तथा पुनः पुनः वृन्दावनं गन्तुं मनः अकरोत्।” किञ्चित्कालानन्तरं तस्यै दिल्लीं गन्तुम् अवसरः प्राप्तः तथा तत्रतः सा प्रथमवारं वृन्दावनं प्राप्तवती।

सलमायाः अनुसारं सा एकाकिनी एव वृन्दावनस्य भ्रमणं कृतवती तथा बाँकेबिहारीमन्दिरे दर्शनं प्राप्तवती। मन्दिरात् बहिः निर्गत्य किञ्चित्कालं यावत् तस्यै मार्गाः स्पष्टतया न ज्ञाताः। एषा यात्रा तस्यै आध्यात्मिकानुभवानां नूतनायाः शृङ्खलायाः आरम्भरूपेण अभवत्। अधुना सलमा कथयति यत् कृष्णभक्तौ तस्यै ‘अत्यधिकं सुखम्’ अनुभवति। तस्याः शब्देषु— “मम मनसि कदाचित् एतत् भवति यत् एतेभ्यः विना मम कश्चित् नास्ति। यदा एतेषां पुरतः आगच्छामि तदा सर्वान् विस्मरामि। मम कश्चित् अस्ति इत्यपि न स्मरामि। यदि कश्चित् अस्ति तर्हि केवलम् एते एव सन्ति।”रोचकं तथ्यं यत् सलमायाः परिचयः केवलं कृष्णभक्त्या एव सीमितः नास्ति। तस्यै क्रीडासु अपि प्रगाढा रुचिः अस्ति। बाल्यकालादेव क्रीडासु आकृष्टा सलमा अधुना रानीलक्ष्मीबाईक्रीडाप्रशिक्षणकेन्द्रे बालकेभ्यः प्रशिक्षणं दातुम् अपि कार्यं करोति। क्रीडाङ्गणे बालकेभ्यः अनुशासनस्य परिश्रमस्य च पाठं पाठयन्त्याः सलमायाः अपरं संसारं मन्दिरस्य, मालायाः कृष्णभक्तेश्च सह सम्बद्धम् अस्ति।

तस्याः कथा धार्मिकपरिचयात् अधिकं तस्याः व्यक्तिगतस्य आध्यात्मिकानुभवस्य कथा अस्ति। सलमा एतत् कस्यापि परिवर्तनस्य उद्घोषणं न, अपितु स्वशब्देषु ‘भगवत्कृपाम्’ इति मन्यते। सा कथयति— “अस्मिन् संसारे एतेभ्यः विना किमपि नास्ति।”

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan