Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
- भौतिकी, रसायनशास्त्र, विषविज्ञान, डीएनए, अपराधस्थल-सन्धान-सञ्चिका तथा बैलिस्टिक्स्-साक्ष्य-प्रबन्धनविषये विशेषज्ञैः प्रदत्तं व्यावहारिक-प्रशिक्षणम्
भोपाल, ०२ सितम्बरमासः (हि.स.)। मध्यप्रदेशे अपराधानां विवेचनं अत्याधुनिकं, वैज्ञानिकं तथा सुदृढ-साक्ष्याधारितं कर्तुं उद्दिश्य अपराध-अनुसन्धान-विभागेन (सीआईडी), पुलिस-मुख्यालयेन, भोपालद्वारा आयोजितायाः त्रिदिवसीय-विशेष-न्यायालयिक-विज्ञान, वैज्ञानिक-तथा अङ्कीय-विवेचन-प्रशिक्षण-कार्यशालायाः द्वितीयदिने बुधवासरे विविधाः तकनीकी-वैज्ञानिक-सत्राः सफलतया आयोजिताः।
एषा कार्यशाला विशेष-पुलिस-महानिदेशकस्य पङ्कज-श्रीवास्तवस्य निर्देशनं तथा पुलिस-उपमहानिरीक्षकयोः साकेत-पाण्डेयस्य, प्रशान्त-खरेस्य च सहायक-पुलिस-महानिरीक्षकस्य श्रीमनीष-खत्रिणः सतत-मार्गदर्शने आयोजितेति।
कार्यशालायाः द्वितीयदिने राज्यस्य क्षेत्रीय-तथा राज्य-न्यायालयिक-विज्ञान-प्रयोगशालानां वरिष्ठ-वैज्ञानिक-अधिकारिभिः विभिन्नेषु विषयेषु गहनव्याख्यानानि व्यावहारिक-प्रशिक्षणं च प्रदत्तम्।
न्यायालयिक-भौतिकी तथा स्वर-साक्ष्य-प्रबन्धनम्
क्षेत्रीय-न्यायालयिक-विज्ञान-प्रयोगशाला, भोपालस्य वरिष्ठ-वैज्ञानिक-अधिकारी डॉ. पूनम-सिंहेन न्यायालयिक-भौतिकी तथा स्वरसाक्ष्येषु भौतिक-साक्ष्य-प्रबन्धनं, न्यायालयिक-विज्ञान-प्रयोगशालायाः भूमिकां च विषयीकरणं कृतम्। तया ध्वनि-नमूनानां, भौतिक-अवशेषाणां वैज्ञानिक-सङ्कलनस्य, तेषां संरक्षणस्य तथा प्रयोगशालायै प्रेषणस्य मानक-कार्यप्रणाली विस्तारपूर्वकं स्पष्टीकृता।
न्यायालयिक-रसायनशास्त्र तथा विषविज्ञानम्
क्षेत्रीय-न्यायालयिक-विज्ञान-प्रयोगशाला, भोपालस्य वरिष्ठ-वैज्ञानिक-अधिकारी डॉ. राजीव-दुआ इत्यनेन रासायनिक-नमूनानां, मादक-द्रव्याणां, विषाक्त-पदार्थानां सङ्कलनस्य तथा संरक्षणस्य सूक्ष्मतासु प्रकाशः निक्षिप्तः। तेन कथितं यत् विधिक-साक्ष्यरूपेण रासायनिक-नमूनानां शुद्धतायाः संरक्षणं विवेचनायाः सफलतायै अत्यन्तम् आवश्यकम् अस्ति।
न्यायालयिक-जैविकी, सीरोलॉजी तथा डीएनए-साक्ष्य-प्रबन्धनम्
क्षेत्रीय-न्यायालयिक-विज्ञान-प्रयोगशाला, भोपालस्य वरिष्ठ-वैज्ञानिक-अधिकारी डॉ. कमलेश-कैथोलिया इत्यनेन जैविक-साक्ष्याणां—यथा रक्तस्य, वीर्यस्य, केशानां, लारायाः तथा अन्येषां शारीरिक-द्रवाणां वैज्ञानिक-सङ्कलनस्य, पैकेजिङ्गस्य, साक्ष्य-हस्तान्तरण-शृङ्खलायाः तथा डीएनए-रूपरेखानिर्धारणे न्यायालयिक-विज्ञान-प्रयोगशालायाः भूमिकायाः विषये विस्तृतां तकनीकी-सूचनां प्रदत्ता।
अपराधस्थल-अन्वेषणम्, प्रबन्धनं तथा अपराधस्थल-अन्वेषण-सञ्चिकायाः उपयोगः
सत्रे भोपालस्य जिला-अपराधस्थल-चल-दलस्य वरिष्ठ-वैज्ञानिक-अधिकारी डॉ. प्रीति-गायकवाड् इत्यनया अपराधस्थल-अन्वेषण-सञ्चिकायाः व्यावहारिक-उपयोगस्य, घटनास्थल-प्रबन्धनस्य, साक्ष्याणां प्राथमिकताधारित-पहचानस्य तथा सुरक्षित-जप्ति-प्रक्रियायाः प्रत्यक्ष-प्रदर्शनं कृतम्। तया घटनास्थलं दूषितं भवितुं निवारयितुं तथा सङ्कलित-साक्ष्याणां सम्यक् प्रलेखनस्य व्यावहारिक-उपायाः शिक्षिताः।
बैलिस्टिक्स्-शाखा तथा शङ्का-समाधान-सत्रम्
अन्तिम-सत्रे राज्य-न्यायालयिक-विज्ञान-प्रयोगशाला, सागरस्य वरिष्ठ-वैज्ञानिक-अधिकारी श्री रामदा-कनेश इत्यनेन बैलिस्टिक्स्-साक्ष्य-प्रबन्धनविषये प्रशिक्षणं प्रदत्तम्। अस्मिन् अग्नेयास्त्राणां, प्रयुक्त-कारतूसानां, गोलिकानां, गनशॉट-रेजीड्यू इत्यस्य सङ्कलनस्य, संरक्षणस्य तथा न्यायालयिक-विज्ञान-प्रयोगशालायां परीक्षणस्य प्रक्रियाणां विषये विस्तरेण चर्चा कृता। सत्रस्य अन्ते प्रतिभागिनां व्यावहारिक-शङ्कानामपि समाधानं कृतम्।
कार्यशालायाः समापनं ०३ सितम्बर्-दिने विशेष-पुलिस-महानिदेशकस्य अपराध-अनुसन्धान-विभागस्य पङ्कज-श्रीवास्तवस्य उपस्थितौ भविष्यति। अन्तिमदिने सीआईडी-छायाचित्रण-शाखायाः पुलिस-उपाधीक्षकः (छायाचित्रणम्) अमिताभ-तिवारी अपराध-घटनास्थलस्य छायाचित्रणम्, अङ्कीय-साक्ष्य-प्रस्तुतीकरणं तथा तस्य न्यायालयीय-प्रमाणीकरणं विषये विशेष-प्रशिक्षणं प्रदास्यति।
---
Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani