पाटलिपुत्रम्, २० सेप्टेम्बरमासः (हि.स.)। बिहारपर्यटनविभागेन आयोजितस्य ‘फैम टूर ऑफ लोटस ट्रायंगल-ट्रैवल टू लैंड ऑफ एनलाइटेनमेंट’ इत्यस्य अन्तर्गतं थाईलैण्डदेशात् आगतैः २८-सदस्यीयेन प्रतिनिधिमण्डलेन रविवासरे बोधगया-स्थितस्य विश्वप्रसिद्धस्य महाबोधि-मन्दिरस्य दर्शनं कृतम्। पवित्रस्य बौद्धपरिपथस्य यात्रार्थम् आगताः प्रतिनिधिमण्डलस्य सदस्याः महाबोधि-मन्दिरे प्रार्थनां कृत्वा भगवत: बुद्धस्य ज्ञानस्थल्याः आध्यात्मिकमनुभवं प्राप्तवन्तः।

यूनेस्को-संस्थायाः विश्वधरोहरसूच्यां समाविष्टं महाबोधिमन्दिरं बौद्धधर्माव-लम्बिनां प्रमुखं तीर्थस्थलं आध्यात्मिक-केन्द्रं च अस्ति। थाईलैण्डस्य प्रतिनिधिमण्डलेन तस्मिन् पवित्रस्थले श्रद्धा प्रकटिता, यत्र मान्यतानुसारं भगवान् बुद्धः बोधिवृक्षस्य अधः ज्ञानं प्राप्तवान् आसीत्। मन्दिरपरिसरस्य शान्तिः, करुणा आध्यात्मिकं वातावरणं च थाई-अतिथीन् विशेषरूपेण प्रभावितवन्तः।

विशेषसचिवः पर्यटननिदेशकश्च उदयन-मिश्रः अवदत् यत् बिहारसर्वकारः राज्यस्य बौद्धपरिपथसम्बद्धस्थलानां विकासे, प्रचारप्रसारे, अन्ताराष्ट्रिय-पर्यटकेभ्यः उत्तमसुविधानां प्रदाने च विशेषं ध्यानं ददाति। सः अवदत् यत् थाईप्रतिनिधि-मण्डलस्य एषः प्रवासः बिहारस्य बौद्धपरम्परायाः वैश्विकस्तरे प्रचाराय भारत-थाईलैण्डयोः मध्ये पर्यटनस्य सांस्कृतिकसम्बन्धानां च अधिकसुदृढी-करणाय सहायकः भविष्यति।

प्रतिनिधिमण्डलस्य सदस्याः बोधगयायाः यात्राम् अविस्मरणीयम् अनुभवं कथितवन्तः। ते अवदन् यत् भगवान् बुद्धस्य ज्ञानस्थल्यां प्राप्तुं तेषां कृते आध्यात्मिकदृष्ट्या भावनात्मकदृष्ट्या च महत्त्वपूर्णः क्षणः आसीत्। अस्मिन् क्रमे प्रतिनिधिमण्डलेन बोधगयायाः डुङ्गरेश्वरी-पर्वतस्य, सुजातामन्दिरस्य सुजातास्तूपस्य च भ्रमणमपि कृतम्। तदतिरिक्तं थाईमन्दिरस्य, भारतीय-पुरातत्त्वसर्वेक्षण-सङ्ग्रहालयस्य तथा ८०-पादोन्नतायाः बुद्धप्रतिमायाः च अवलोकनं कृतम्।

यात्रायाः अवधौ थाई-अतिथिभ्यः बिहारस्य समृद्धायाः ऐतिहासिकपरम्परायाः, स्थानीयसंस्कृतेः आतिथ्यस्य च परिचयः अपि प्रदीयते। पर्यटनविभागेन सज्जी-कृतस्य कार्यक्रमस्य उद्देश्यं अन्ताराष्ट्रियपर्यटकान् राज्यस्य बौद्ध-ऐतिहासिक-सांस्कृतिकस्थलैः परिचितान् कारयितुम् अस्ति।

बोधगयातः प्रारब्धा प्रतिनिधिमण्डलस्य यात्रा राजगीरं, नालन्दां, वैशालीं पाटलिपुत्रं च यावत् भविष्यति। २१ सेप्टेम्बरे प्रतिनिधिमण्डलं गेहलौरस्थं दशरथ-माञ्झीस्मारकं, राजगीर-प्रकृतिसफारीं काचसेतुम् च द्रक्ष्यति। ततः नालन्दा-स्थितस्य विश्वधरोहरस्थलस्य प्राचीन-नालन्दामहाविहारस्य तथा राजगीरस्य विश्वशान्तिस्तूपस्य, वेणुवनस्य अन्येषां प्रमुखस्थलानां च अवलोकनं प्रस्तावितम् अस्ति।

यात्रायाः अग्रिमचरणे प्रतिनिधिमण्डलं वैशाल्यां अवशेषस्तूपस्य, विश्वशान्ति-स्तूपस्य तथा कोल्हुआस्थितस्य अशोक-स्तम्भस्य च भ्रमणं करिष्यति। यात्रायाः अन्तिमचरणे पाटलिपुत्रे स्थानीयपर्यटन-हितधारकैः सह सभा आयोजयिष्यते। पर्यटनविभागानुसारम् एषा यात्रा भारत-थाईलैण्डदेशयोः मध्ये साझां बौद्धधरोहरं तथा शताब्देभ्यः प्रचलितान् आध्यात्मिकान् सांस्कृतिकान् च सम्बन्धान् अधिकं सुदृढीकर्तुं दिशि महत्त्वपूर्ण: प्रयत्न: अस्ति।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan