इतिहासस्य पृष्ठेषु २१ सेप्टेम्बरमासः — कृत्रिमप्राणवायुम् विना दशवारम् एवरेस्टशिखरमारूढः आङ्ग् रीता शेरपा
२०२० तमे वर्षे नेपालस्य प्रसिद्धस्य पर्वतारोहिणः आङ्ग् रीता शेरपा इत्यस्य निधनम् अभवत्। सः विश्वस्य सर्वोच्चे पर्वते माउण्ट् एवरेस्ट इत्यत्र कृत्रिमप्राणवायुम् विना दशवारं सफलतया आरोहणं कृतवान् इति कारणेन प्रसिद्धः आसीत्। आङ्ग् रीता शेरपा १९८० तः
पर्वतारोही आंग रीता शेरपा।  फोटो - फाइल


२०२० तमे वर्षे नेपालस्य प्रसिद्धस्य पर्वतारोहिणः आङ्ग् रीता शेरपा इत्यस्य निधनम् अभवत्। सः विश्वस्य सर्वोच्चे पर्वते माउण्ट् एवरेस्ट इत्यत्र कृत्रिमप्राणवायुम् विना दशवारं सफलतया आरोहणं कृतवान् इति कारणेन प्रसिद्धः आसीत्।

आङ्ग् रीता शेरपा १९८० तः १९९६ तमवर्षपर्यन्तं एवरेस्ट इत्यत्र दश सफलानि आरोहणानि कृतवान्। तस्य असाधारणस्य अभिलेखस्य कारणेन सः ‘हिम-चित्त’ इति नाम्ना अपि प्रसिद्धः आसीत्। सः स्वस्य अधिकांशानि एवरेस्टारोहणानि अतिरिक्तप्राणवायुम् विना कृतवान्, या पर्वतारोहणस्य दृष्ट्या अत्यन्तं कठिनसिद्धिः मन्यते।

तस्य उपलब्धिभिः नेपालस्य पर्वतारोहणजगति तस्य विशिष्टा प्रतिष्ठा प्राप्ता। आङ्ग् रीता हिमालये आयोजितेषु अनेकपर्वतारोहण-अभियानेषु भागं गृहीतवान् तथा विश्वस्य पर्वतारोहिषु स्वस्य विशिष्टां प्रतिष्ठां निर्मितवान्।

तस्य निधनं २१ सेप्टेम्बरमासे २०२० तमे वर्षे काठमाण्डूनगरे अभवत्। तदा सः ७२ वर्षीयः आसीत्। तस्य निधनं नेपालस्य पर्वतारोहणजगतः कृते महती क्षतिः इति मन्यते।

महत्त्वपूर्णाः घटनाक्रमाः

१६७७ — नीदरलैण्ड्-देशस्य जॉनः निकोलसः च वान डर हेडेनः अग्निशामकयन्त्राय पेटेण्ट्-अनुमतिं प्राप्तवन्तौ।१७८४ — अमेरिकादेशस्य प्रथमं दैनिकसमाचारपत्रं ‘पेन्सिल्वेनिया पैकेट एण्ड जनरल एडवर्टाइजर' प्रकाशितम्।१७९० — पालघाटः जनरल मेडोवस्य नेतृत्वे स्थितायै ब्रिटिशसैनिकदलाय ६० तोपकैः सह आत्मसमर्पणं कृतवान्।१७९२ — फ्रान्सदेशस्य राष्ट्रिय-सम्मेलनेन राजतन्त्रस्य समाप्त्यर्थं मतदानं कृतम्।१८१५ — राजा विलियम प्रथमः ब्रुसेल्सनगरे शपथं गृहीतवान्।१८५७ — बहादुरशाहः द्वितीयः आङ्ग्लानां समक्षम् आत्मसमर्पणं कृतवान्।१८८३ — अमेरिकादेशस्य ब्राजील-देशस्य च मध्ये तारसेवा प्रारब्धा।१८८५ — नीदरलैण्ड्-देशस्य जनाः निर्वाचनेषु मतदानस्य अधिकाराय प्रदर्शनं कृतवन्तः।१९०५ — ‘अटलांटा लाइफ इन्श्योरेन्स’ इति निर्माणी स्थापिता।१९२१ — जर्मनीदेशस्य ओप्पाउ-नगरे रासायनिकनिर्माण्यां विस्फोटे ८०० जनाः मृताः।१९२८ — ‘माय वीकली रीडर’ इति पत्रिकायाः प्रकाशनम् आरब्धम्।१९३४ — जापानस्य होन्शू-द्वीपे आगतेन भीषणेन चक्रवातेन ४००० जनाः मृताः।१९३८ — न्यू इङ्ग्लैण्ड्-प्रदेशे १८३ मील प्रतिहोरा वेगेन आगतेन चक्रवातेन ७०० जनाः मृताः।१९४२ — नात्सी-सैनिकैः यूक्रेनस्य डुनेव्ट्सी-नगरे २५८८ यहूदीजनाः हताः।१९४२ — बोइङ्ग बी-२९ सुपरफोर्ट्रेस विमानस्य प्रथमं उड्डयनम् अभवत्।१९४९ — चीनदेशे साम्यवादीनेतृभिः ‘पीपुल्स रिपब्लिक ऑफ चाइना’ इति दलस्य घोषणा कृता।१९६४ — माल्टा-देशेन ब्रिटेनदेशात् स्वातन्त्र्यं प्राप्तम्।१९६६ — मिहीरसेनः बास्फोरस्-जलडमरूमध्यं पोहनेन पारं कृतवान्।१९७९ — मध्य-अफ्रीका-गणराज्यस्य तथाकथितः सम्राट् बोकासा सैनिकक्रान्त्या पदच्युतः।१९८४ — ब्रुनेई संयुक्तराष्ट्रसङ्घस्य सदस्यः अभवत्।१९८५ — उत्तर-दक्षिण-कोरियादेशयोः परिवारजनानां मिलनाय सीमाः उद्घाटिताः।१९९१ — आर्मेनियादेशेन सोवियतसङ्घात् स्वातन्त्र्यं प्राप्तम्।१९९८ — अमेरिकादेशस्य राष्ट्रपतिः बिल क्लिण्टन तथा मोनिका लेविन्स्की इत्येतयोः प्रेमप्रकरणसम्बद्धं ध्वनिचित्रफीतं प्रकाशितम्।१९९९ — मध्य-ताइवान-प्रदेशे ची-ची इति भूकम्पेन २४०० जनाः मृताः।२००० — भारत-ब्रिटेनयोः मध्ये सम्बन्धानां सुदृढीकरणाय ‘लिबरल डेमोक्रेटिक फ्रेण्ड्स ऑफ इण्डिया सोसायटी’ इति संस्था स्थापिता।२००१ — अफगानिस्ताने सत्तारूढस्य तालिबान-शासनस्य नार्दर्न एलायन्स इत्यस्य च मध्ये युद्धम् आरब्धम्।२००३ — पाकिस्तानस्य विपक्षेण संवैधानिकसंशोधनानां नूतनं प्रारूपम् अपि अस्वीकृतम्।२००४ — अमेरिकादेशेन लीबिया-देशस्य विरुद्धं आर्थिकप्रतिबन्धाः निष्कासिताः।२००५ — जुनिचिरो कोईजुमी पुनः जापानस्य प्रधानमन्त्री निर्वाचितः।२००७ — ताञ्जानियादेशस्य वैज्ञानिकैः दुर्लभप्रजातीयायाः मत्स्यस्य अन्वेषणस्य कथनं कृतम्।२००८ — रिलायन्स-निर्माण्या कृष्णा-गोदावरी-समुद्रक्षेत्रे तैलोत्पादनम् आरब्धम्।२००९ — भाजपायाः शीर्षनेतृत्वेन महाराष्ट्र-हरियाणा-विधानसभयोः कृते प्रत्याशिनां द्वितीया सूची प्रकाशिता।२०२० — विश्वस्य सर्वोच्चे पर्वते माउण्ट् एवरेस्ट इत्यत्र कृत्रिमप्राणवायुसिलिण्डरं विना दशवारं शिखरारोहणं कृतवतः नेपालस्य प्रसिद्धस्य पर्वतारोहिणः आङ्ग रीता शेरपा इत्यस्य निधनम् अभवत्।

जन्म

१८६६ — हर्बर्ट जॉर्जवेल्स: — ब्रिटेनदेशस्य प्रसिद्धः लेखकः इतिहासकारश्च।१८९५ — अन्नपूर्णानन्दः — हिन्दीभाषायां शिष्टहास्यलेखकेषु अग्रगण्यः लेखकः।१८९५ — अजरा — हिन्दीचलच्चित्रजगतः प्रसिद्धा अभिनेत्री।१९०५ — उच्छङ्गरायः नवलशङ्करः ढेबरः — भारतीयस्वातन्त्र्यसङ्ग्रामस्य सेनानी, १९४८ तः १९५४ पर्यन्तं सौराष्ट्रराज्यस्य मुख्यमन्त्री च।१९१४ — भोला पासवानशास्त्री — भारतीयः राजनीतिज्ञः, बिहारस्य अष्टमः मुख्यमन्त्री च। सः त्रिवारं बिहारस्य मुख्यमन्त्री अभवत्।१९२६ — नूरजहाँ — प्रसिद्धा अभिनेत्री गायिका च, यया भारतीय-पाकिस्तानी-चलच्चित्रयोः कार्यं कृतम्।१९२९ — जीतेन्द्र अभिषेकी — भारतीयशास्त्रीयसङ्गीतस्य विद्वान्।१९३९ — स्वामी अग्निवेशः — भारतस्य समाजसेवकः, सुधारकः, राजनीतिज्ञः तथा आर्यसमाजी च।१९५४ — शिन्जो आबे — २०१२ तमवर्षस्य दिसम्बरमासे जापानस्य प्रधानमन्त्री।१९६८ — महेन्द्र: मुञ्जपारा — भारतीयजनतापक्षस्य राजनीतिज्ञः।१९७७ — करीना कपूरः — हिन्दीचलच्चित्रजगतः अभिनेत्री।१९९१ — दीपिका पल्लीकल: — भारतीयमहिला-स्क्वैश-क्रीडिका।

निधनम्

१७४३ — सवाईजयसिंहः — आमेरस्य वीरः कुशलनीतिज्ञश्च राजा।१९८५ — अमरनाथविद्यालङ्कारः — भारतीयस्वातन्त्र्यसङ्ग्रामस्य सेनानी, पत्रकारः, समाजसेवकः सांसदश्च।२०२१ — रामानुजप्रसादसिंहः — आकाशवाण्याः प्रसिद्धः समाचारवाचकः।२०२२ — राजू श्रीवास्तवः — भारतस्य प्रसिद्धः हास्यकलाकारः अभिनेता च।

महत्त्वपूर्णाः अवसराः

— अन्ताराष्ट्रियशान्तिदिवसः।— विश्व-अल्जाइमर-दिवसः।— विश्व-कृतज्ञतादिवसः।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan