भोपालतः इन्दौरपर्यन्तं, ग्वालियर जबलपुरतः च ‘नो यूपीआई दिवसः’; क्यूआर कोड् उपरि कृष्णवस्त्रं, बृहद्भुगतानेषु नगदस्य आग्रहः, १५ अक्टोबरतः शून्य दशमलव चत्वारि प्रतिशतं एमडीआर प्रस्तावितम्।

भोपालम्, २३ सितम्बरमासः (हि.स.)। २ सहस्ररूप्यकाणाम् अधिकमूल्यस्य यूपीआईभुगताने प्रस्तावितस्य शुल्कस्य विरोधे बुधवासरे मध्यप्रदेशस्य विपणिषु व्यापारीणः मार्गेषु अवतीर्णाः। भोपाल, इन्दौर, ग्वालियर, उज्जयिनी, जबलपुरम् इत्यादिषु अनेकनगरेषु ‘नो यूपीआई दिवसः’ आचरितः। आपणेषु स्थापितेषु यूपीआई क्यूआर स्कैनरेषु साउण्डबॉक्सेषु च कृष्णवस्त्रं बद्धम्। कुत्रचित् यूपीआईस्य प्रतीकात्मकं पुत्तलिकमपि लम्बितम् तथा च २ सहस्ररूप्यकाणाम् अधिकमूल्यस्य भुगतानेभ्यः ग्राहकान् नगदधनं दातुं व्यापारीणः आग्रहं कृतवन्तः।

इन्दौरे रीगल स्क्वायरे १५० अधिकाः व्यापारीणः प्रदर्शनं कृतवन्तः। ग्वालियरे व्यापारीभिः यूपीआईमाध्यमेन भुगतानेषां ग्रहणं दानं च उभयं स्थगितम्। जबलपुरे सङ्घटनैः पत्रिकाः वितीर्य जनानां अभियानस्य समर्थनाय आह्वानं कृतम्। उज्जयिन्यां तु यूपीआईव्यवहारः सामान्यरूपेण अभवत्। विरोधस्य कारणं १५ अक्टोबरतः २ सहस्ररूप्यकाणाम् अधिकमूल्यस्य व्यक्तितः व्यापारीं प्रति क्रियमाणे यूपीआईभुगताने प्रस्तावितं शून्य दशमलव चतुःप्रतिशतं मर्चेण्ट् डिस्काउण्ट् रेट् अर्थात् एमडीआर शुल्कम् अस्ति। ७५ सहस्ररूप्यकाणां वा ततोऽधिकस्य वा व्यवहारस्य कृते शुल्कस्य अधिकतमसीमा ३०० रूप्यकाणि प्रस्ताविता अस्ति। २ सहस्ररूप्यकेभ्यः न्यूनमूल्यस्य भुगतानेषु एतत् शुल्कं न भविष्यति।

इन्दौरे राजवाडातः रीगल स्क्वायरपर्यन्तं प्रदर्शनम्

इन्दौरे राजवाडाक्षेत्रस्य व्यापारीणः आपणेषु पोस्टर् स्थापयित्वा प्रस्तावितं शुल्कं प्रत्याहर्तुं मागधां कृतवन्तः। क्यूआर स्कैनरेषु साउण्डबॉक्सेषु च कृष्णवस्त्रं बद्धम्। टाइल्स् एण्ड् सैनेटरी वेयर् ट्रेडर्स् एसोसिएशन इत्यनेन रीगल स्क्वायरे प्रदर्शनम् आयोजितम्, यस्मिन् १५० अधिकाः व्यापारीणः सम्मिलिताः। ‘यूपीआई बन्दं कुरुत, यूपीआई शुल्कं बन्दं कुरुत’ इति घोषाः कृताः।

इन्दौर रिटेल गारमेण्ट्स् व्यापारीणः अपि विरोधे भागं गृहीतवन्तः। अहिल्या चेम्बर् आफ् कामर्स् इत्यस्य सदस्यः कैलाशचन्द्रखण्डेलवालः प्रस्तावितस्य शुल्कस्य विषये सर्वकारेण पुनर्विचारः करणीयः इति आग्रहं कृतवान्। व्यापारीणां कथनमस्ति यत् अतिरिक्तव्ययेन व्यापारस्य लाभांशः प्रभावितः भविष्यति तथा मूल्येषु अपि प्रभावः भवितुम् अर्हति।

अन्यतः राजधानी भोपालस्य पुरातननगरे स्थिता थोककिराणवस्तूनां, औषधानां, सुवर्णाभूषणानां, वस्त्राणां, लौहवस्तूनां च विपणयः अपि विरोधस्य प्रभावं दृष्टवन्तः। चौकबाजारे व्यापारीभिः क्यूआर कोड् उपरि कृष्णपट्टिका स्थापिता तथा यूपीआईस्य प्रतीकात्मकं पुत्तलिकं लम्बितम्। अनेकासु आपणेषु २ सहस्ररूप्यकाणाम् अधिकमूल्यस्य देयकस्य भुगतानं नगदधनेन स्वीकृतम्।

थोककिराणव्यापारीणः उक्तवन्तः यत् तेषां व्यवसाये बृहद्मूल्यस्य व्यवहाराणां सङ्ख्या अधिका अस्ति। प्रदेशव्यापारमण्डलस्य महासचिवः अनुपम अग्रवालः अवदत् यत् थोककिराणाव्यापारे ९० प्रतिशताधिकाः व्यवहाराः २ सहस्ररूप्यकेभ्यः अधिकमूल्यस्य भवन्ति इति तस्य अनुमानम् अस्ति। १५ लीटर् तैलस्य एकः पात्रः प्रायः २२०० रूप्यकाणि मूल्यं भवति। अतः यूपीआईभुगताने प्रस्तावितं एमडीआर व्यापारे व्ययं वर्धयिष्यति।

भोपालस्य न्यू मार्केट्, १० नम्बर मार्केट्, बिट्टन मार्केट्, कोलार रोड्, होशङ्गाबाद रोड्, बावडियाकलां, रायसेन रोड्, अवधपुरी इत्यादिषु विरोधस्य प्रभावः सीमितः आसीत्। अत्र यूपीआईमाध्यमेन भुगतानं सामान्यरूपेण प्रचलितम्। भोपाल चेम्बर् आफ् कामर्स् इत्यस्य प्रवक्ता अजयदेवनानी प्रस्तावितं शुल्कं प्रत्याहर्तुं आग्रहं कृतवान्। कैट् इत्यस्य जिलाध्यक्षः धर्मेन्द्रशर्मा अवदत् यत् व्यापारीणः यूपीआईस्य विरोधिनः न सन्ति, ते एमडीआररूपेण आरोप्यमानस्य अतिरिक्तव्ययस्य विरोधिनः सन्ति। तस्य कथनानुसारं यदि शुल्कं व्यापारीतः एव गृह्यते तर्हि एमडीआर इत्यस्य स्थाने तत् ‘मर्चेण्ट् टैक्स् रेट्’ इति कथनीयम्।

भोपालस्य थोककिराणव्यापारीणां कथनमस्ति यत् यदि एतद् धनं व्यापारेः खातात् अपनीयते तर्हि तस्य प्रभावः लाभे भविष्यति। व्यापारीणां पुरतः व्ययं लाभांशे समायोजयितुं वा मूल्ये समावेशयितुं वा विकल्पः भविष्यति। व्यापारीणः कथयन्ति यत् द्वितीयस्य विकल्पस्य प्रभावः उपभोक्तरि भवितुम् अर्हति।

ग्वालियरे यूपीआईग्रहणं दानं च उभयं स्थगितम्

ग्वालियरे व्यापारीभिः यूपीआईमाध्यमेन भुगतानस्य ग्रहणं दानं च उभयं स्थगितम्। आपणानां क्यूआर कोडेषु कृष्णपट्टिका स्थापिता। व्यापारीभिः जीएसटी, आयकरम् इत्यादीनां वर्तमानकराणाम् उल्लेखं कृत्वा उक्तं यत् व्यापारः पूर्वमेव विविधकराणां व्ययम् वहति। अतिरिक्तेन डिजिटलभुगतानशुल्केन व्ययः अधिकः भविष्यति। केचन व्यापारीणः इदमपि आशङ्कितवन्तः यत् डिजिटलभुगताने व्ययस्य वर्धनेन नगदव्यवहारस्य प्रोत्साहनं भवितुम् अर्हति। व्यापारीभिः सर्वकारात् शुल्कव्यवस्थायाः पुनर्विचारस्य आग्रहः कृतः।

जबलपुरे पत्रिकावितरणम्, उज्जयिन्यां सामान्यः व्यापारः

जबलपुरे नागरिकोपभोक्तामञ्चेन, मानवाधिकारक्रान्त्या च सह विभिन्नैः सङ्घटनैः मालवीयचौके पत्रिकाः वितीरिताः। सामान्यजनान् ‘नो यूपीआई दिवसस्य’ समर्थनाय आह्वानं कृतम्। सङ्घटनानां कथनमस्ति यत् व्यापारीषु आरोप्यमाणः अतिरिक्तव्ययः विपण्यां मूल्यवृद्धेः माध्यमेन उपभोक्तृभ्यः प्राप्नुयात्।

उज्जयिन्यां तु भिन्नं चित्रम् आसीत्। विभिन्नैः व्यापारीसङ्घटनैः पेट्रोलपम्पव्यवसायिसङ्घेन च औपचारिकविरोधः न कृतः। नगरे यूपीआईभुगतानं सामान्यरूपेण प्रचलितम्। स्थानीयजनैः ५० सहस्ररूप्यकाणि पर्यन्तं यूपीआईभुगतानं शुल्कात् मुक्तं स्थापयितुं मागधा कृता।

थोकव्यापारिणां सर्वाधिकचिन्ता

व्यापारीणां अनुसारं न्यूनलाभांशयुक्तेषु व्यवसायेेषु प्रस्तावितं एमडीआर प्रत्यक्षतया व्ययं वर्धयिष्यति। २ सहस्ररूप्यकाणां भुगताने शून्य दशमलव चतुःप्रतिशतं शुल्कं ८ रूप्यकाणि, १० सहस्ररूप्यकाणां भुगताने ४० रूप्यकाणि, ७५ सहस्ररूप्यकाणां भुगताने ३०० रूप्यकाणि च भविष्यन्ति। ७५ सहस्ररूप्यकेभ्यः अधिकमूल्यस्य व्यवहाराणाम् अपि प्रस्तावितं अधिकतमशुल्कं ३०० रूप्यकाणि एव भविष्यति। प्रस्तावितव्यवस्थानुसारं २ सहस्ररूप्यकाणि पर्यन्तं यूपीआईभुगतानेषु एमडीआर न भविष्यति।

सर्वकारस्य पक्षतः इदमपि उक्तं यत् प्रस्तावितं शुल्कं ग्राहकात् प्रत्यक्षरूपेण ग्रहीतुं नास्ति। भुगतानव्यवस्थया सम्बद्धानां पक्षाणां तर्कः अस्ति यत् शुल्कं उच्चमूल्यस्य व्यवहारान् केन्द्रितं भवति तथा लघुभुगतानानि तस्मात् बहिः सन्ति।

व्यापारीसङ्घटनानां आपत्तिः बृहद्मूल्ययुक्तानां नियमितव्यापारिकभुगतानानां विषये अस्ति। तेषां कथनमस्ति यत् थोककिराणव्यापारे, औषधिव्यापारे, सुवर्णाभूषणव्यापारे, वस्त्रव्यापारे अन्येषु च व्यवसायेेषु २ सहस्ररूप्यकाणाम् अधिकमूल्यस्य भुगतानानि प्रतिदिनस्य विक्रयस्य सामान्यभागः सन्ति। अतः प्रतिव्यवहारं लग्यमाना लागत् व्यापारीणां लाभांशे समग्ररूपेण प्रभावं जनयितुं शक्नोति।

सम्प्रति बुधवासरस्य ‘नो यूपीआई दिवसः’ मध्यप्रदेशे एकरूपस्य विरोधस्य स्थाने विभिन्नेषु नगरेषु विपणिषु च भिन्नभिन्नप्रभावेन दृश्यते। अधुना १५ अक्टोबरतः प्रस्तावितव्यवस्थायाः प्रारम्भात् पूर्वं व्यापारीसङ्घटनानां सम्बद्धपक्षाणां च मध्ये भविष्यमाणायां वार्तायां दृष्टिः स्थास्यति।

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani