जापाने उत्तरप्रदेशस्य बौद्धपर्यटनसम्बन्धः सुदृढः भविष्यति — जयवीरसिंहः

लखनऊम्, २३ सितम्बरमासः। उत्तरप्रदेशसर्वकारः टोक्योनगरे आयोज्यमाने ‘टूरिज्म एक्स्पो जापान २०२६’ इत्यस्मिन् प्रदर्शने स्वस्य बौद्धपर्यटनपरिपथस्य वैश्विकस्तरे प्रचारं कृत्वा पर्यटनस्य निवेशस्य च सम्भावनाभ्यः नूतनां दिशं दातुं सज्जः अस्ति। सितम्बरमासस्य २४ दिनाङ्कतः २७ दिनाङ्कपर्यन्तं आयोज्यमाने अस्मिन् प्रदर्शने प्रदेशसर्वकारस्य मुख्यं लक्ष्यं जापानस्य भगवान् बुद्धेन सह सम्बद्धान् आध्यात्मिकान् सांस्कृतिकान् च सम्बन्धान् पर्यटनक्षेत्रेण सह संयोजयितुम्, जापानीयपर्यटकान् उत्तरप्रदेशं प्रति आकर्षयितुम्, नूतनान् पर्यटनपुटकान् विकसितुं तथा आतिथ्यक्षेत्रे निवेशस्य अवसरान् वर्धयितुम् अस्ति।

प्रदर्शने सारनाथतः कुशीनगरपर्यन्तं भगवान् बुद्धस्य जीवनयात्रा प्रमुखतया प्रदर्शिता भविष्यति। तदनन्तरं श्रावस्ती, कपिलवस्तु, कौशाम्बी, संकिसा च समावेश्य भगवान् बुद्धस्य जीवनसम्बद्धस्थलैः युक्तः उत्तरप्रदेशस्य सम्पूर्णः बौद्धपर्यटनपरिपथः प्रदर्शितः भविष्यति।

चतुर्दिवसीयस्य ‘टूरिज्म एक्स्पो जापान २०२६’ इत्यस्य माध्यमेन उत्तरप्रदेशः व्यावसायिकेभ्यः सामान्यपर्यटकेभ्यश्च स्वस्य पर्यटनसम्भावनाः प्रस्तुतुं अवसरं प्राप्स्यति। जापानस्य अन्तरराष्ट्रीयप्रदर्शनकेन्द्रे ‘टोक्यो बिग साइट’ इत्यत्र ‘यात्रायाः परिवर्तमानं स्वरूपम्’ इति विषयम् आधारीकृत्य अयं प्रदर्शनीकार्यक्रमः आयोज्यते। प्रथमौ द्वौ दिवसौ पर्यटनव्यवसायसम्बद्धानां जनानां कृते तथा अन्तिमौ द्वौ दिवसौ सामान्यजनानां पर्यटकानां च कृते भविष्यतः।

व्यापारदिवसे उत्तरप्रदेशः जापानीयैः पर्यटनसञ्चालकैः यात्रासंस्थाभिः च सह नूतनान् यात्राकार्यक्रमान् पर्यटनपुटकांश्च निर्मातुं विचारविनिमयं करिष्यति। सामान्यपर्यटकानां कृते प्रदेशस्य प्रमुखपर्यटनस्थलानां नूतनानां यात्राविकल्पानां च सूचना प्रदास्यते। वर्षे २०२५ अस्मिन् प्रदर्शने ८२ देशानां क्षेत्राणां च १३५० कम्पन्यः संस्थाः च सहभागीभूताः आसन् तथा प्रायः १.२७ लक्षं जनाः तत्र आगताः आसन्।

जापानीयपर्यटकान् बौद्धपर्यटनपरिपथेन सह संयोजयितुं बलम्

उत्तरप्रदेशस्य पर्यटनसंस्कृतिमन्त्री जयवीरसिंहः उक्तवान् यत् जापानः उत्तरप्रदेशस्य बौद्धपर्यटनस्य कृते महत्त्वपूर्णं पर्यटनबाजारम् अस्ति। भारतजापानयोः मध्ये भगवान् बुद्धेन सम्बद्धः आध्यात्मिकः सांस्कृतिकश्च सम्बन्धः सुदृढः अस्ति। ‘टूरिज्म एक्स्पो जापान’ इत्यस्य माध्यमेन जापानीयपर्यटनसञ्चालकैः यात्रायोजनाकारैः च प्रत्यक्षं संवादं कृत्वा प्रदेशस्य षट् प्रमुखान् बौद्धस्थलान् एकस्मिन् सम्बद्धे पर्यटनमार्गे प्रस्तुतुं प्रयत्नः क्रियते।

यूनेस्कोविश्वविरासत्सूच्यां समाविष्टं सारनाथम्

२०२६ तमस्य वर्षस्य जुलाईमासे सारनाथस्य यूनेस्कोविश्वविरासत्सूच्यां समावेशः उत्तरप्रदेशस्य कृते महत्त्वपूर्णा उपलब्धिः अभवत्। अनेन तस्य अन्तरराष्ट्रीयपरिचयः अधिकं सुदृढः अभवत्। ‘टूरिज्म एक्स्पो जापान २०२६’ इत्यस्मिन् सारनाथं उत्तरप्रदेशस्य बौद्धपर्यटनपरिपथस्य विशेषतारूपेण तथा बौद्धपर्यटनस्य प्रमुखप्रवेशद्वाररूपेण प्रस्तुतं करिष्यते।

प्रदेशस्य षट्सु प्रमुखेषु बौद्धस्थलेषु पर्यटकानां संख्या २०२२ तमे वर्षे २२.४० लक्षतः वर्धित्वा २०२५ तमे वर्षे ८१.८३ लक्षं प्राप्तवती। विदेशीयपर्यटकानां संख्या अपि ४८४९८तः वर्धित्वा प्रायः ४.४३ लक्षं प्राप्तवती। २०२६ तमस्य वर्षस्य जनवरीतः जूनमासपर्यन्तं एतेषु स्थलेषु ३०.०७ लक्षं पर्यटकाः आगतवन्तः, येषु २.०२ लक्षं विदेशीयपर्यटकाः आसन्।

पर्यटनसुविधानां सुधाराय ५१ योजनानां अन्तर्गतं २१८ कोटिरूप्यकाणाम् अधिकमूल्यस्य कार्याणि प्रचलन्ति। वाराणसीकुशीनगरयोः अन्तरराष्ट्रीयविमानपत्तनानि अपि विदेशीयपर्यटकान् बौद्धपर्यटनपरिपथं प्रति नेतुं महत्त्वपूर्णां भूमिकां निर्वहन्ति।

एतेषु उपवेशनेषु जापानीयपर्यटकानां कृते नूतनान् पर्यटनपुटकान् यात्राकार्यक्रमांश्च निर्मातुं, बौद्धस्थलानि परस्परं संयोज्य यात्रामार्गान् विकसितुं, निवाससुविधाः वर्धयितुं तथा स्वास्थ्यकल्याणस्य सांस्कृतिकानुभवानां च उन्नयनाय चर्चा भविष्यति। पर्यटनक्षेत्रे निवेशः अपि चर्चायाः प्रमुखः विषयः भविष्यति।

बौद्धपर्यटनपरिपथेन सह उत्तरप्रदेशस्य अन्येषां पर्यटनस्थलानां प्रचारः

प्रदर्शनस्य सामान्यजनानां कृते खुलेषु अन्तिमेषु द्वयोः दिवसयोः उत्तरप्रदेशस्य मण्डपे बौद्धपर्यटनपरिपथेन सह वाराणसी, अयोध्या, आगरा, लखनऊ, ब्रज, वन्यजीवपर्यटनं, ग्रामीणपर्यटनं, प्रमुखोत्सवाः, खाद्यपरम्परा, पारम्परिकहस्तशिल्पानि च प्रदर्शितानि भविष्यन्ति। अस्य उद्देश्यं जापानीयपर्यटकान् बौद्धस्थलैः सह प्रदेशस्य अन्यैः पर्यटनानुभवैः संयोजयितुं तथा तेषां निवासकालं वर्धयितुम् अस्ति।

पर्यटनविभागस्य पक्षतः विशेषसचिवः पर्यटननिदेशकश्च मृदुलचौधरी तथा पर्यटननिदेशकः ईको पुष्पकुमारः के. प्रदेशस्य प्रतिनिधित्वं करिष्यतः।

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani