आईआईआईटी-इलाहाबादे ‘सत्यनिष्ठया समृद्धिः’ इति विषये त्रिमासात्मकस्य निवारक-सतर्कता-अभियानस्य शुभारम्भः

प्रयागराजम्, २३ सेप्टेम्बरमासः (हि.स.)। सत्यनिष्ठां विना वास्तविकसमृद्धिः सम्भवा नास्ति। डिजिटल-शासन-व्यवस्थायाः सूचनाप्रौद्योगिक्याः च उपयोगेन भ्रष्टाचारस्य निवारणे महती सहायता प्राप्ता अस्ति, किन्तु अस्मिन् दिशि अद्यापि अधिकं कार्यं करणीयम् अस्ति। एतानि वचनानि बुधवासरे उत्तरप्रदेश-आरक्षकविभागस्य लखनऊ-स्थितस्य एसटीएफ्-विभागस्य अपर-आरक्षका-धीक्षकः डॉ. विशालविक्रमसिंहः भारतीय-सूचनाप्रौद्योगिकीसंस्थाने इलाहाबादे आयोजिते कार्यक्रमे उक्तवान्।

सः विद्यार्थिभ्यः अवदत्—“यूयं केवलं सङ्केतांशान् न लिखथ, अपितु आगामिनः भारतस्य भविष्यं लिखथ।” आईआईआईटी-इलाहाबादे केन्द्रीय-सतर्कतायोगस्य निर्देशानुसारं ‘सत्यनिष्ठया समृद्धिः’ इति विषये १७ अगस्ततः १६ नवम्बरपर्यन्तं त्रिमासात्मकं निवारक-सतर्कता-अभियानं चाल्यते। बुधवासरे प्रशासनिकभवनस्य सभागारे अभियानस्य औपचारिकः शुभारम्भः अभवत्। मुख्यवक्ता डॉ. विशालविक्रमसिंहः राष्ट्रपतिना वीरतायै आरक्षकपदकेन सम्मानितः अस्ति तथा सम्प्रति साइबर-वंचनाप्रकरणानां अन्वेषणे वित्तीयाप-राधानां च निरीक्षणकार्ये संलग्नः अस्ति।

सः ‘सत्यनिष्ठया समृद्धिः : डिजिटल-शासनव्यवस्थायाः दृष्ट्या’ इति विषये व्याख्यानं दत्तवान्। सः अवदत् यत् डिजिटल-प्रौद्योगिक्या सर्वकारीययोजनासु सेवासु च पारदर्शिता वर्धयितुं महत्त्वपूर्णा भूमिका निर्व्यूढा अस्ति। जनधनखातानां, आधारस्य, चलदूरभाष-बैंकिंग इत्यस्य, यूपीआई इत्यस्य च माध्यमेन कोरोना-काले आवश्यकताग्रस्तजनानां समीपं साहाय्यं प्रापयितुं सहायता अभवत्। डिजिटलव्यवस्थया भ्रष्टाचारस्य अनेकाः सम्भावनाः न्यूनीकर्तुं शक्यन्ते।

डॉ. सिंहः संस्कृतस्य श्लोकम्—“सत्येन धार्यते पृथ्वी, सत्येन तपते रविः, सत्येन वाति वायुश्च, सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्”—इत्यस्य उल्लेखं कुर्वन् अवदत् यत् सत्यं केवलं कथनस्य सत्यता न, अपितु सम्पूर्णव्यवस्थायाः आधारः अस्ति। सः डीपफेक्, साइबर-आक्रमणानां साइबर-धोखाधडीनां च वर्धमानानां संकटानां विषये विद्यार्थिनः सचेतितवान्। सः अवदत् यत् केचन तकनीकीशिक्षाप्राप्ताः युवजनाः अल्पकाले अधिकधनार्जनस्य लोभेन साइबर-अपराधस्य मार्गं गच्छन्ति। अस्मात् परिहाराय प्रौद्योगिक्याः सकारात्मकः उत्तरदायित्वपूर्णश्च उपयोगः आवश्यकः अस्ति।

सः आयुष्मान्-कार्ड् तथा आधार-पत्रे कृतै: परिवर्तनै: सह डिजिटल-सेवानां विस्तारस्य विषये सूचनाः दत्तवान्। सहैव साइबर-अपराधेभ्यः रक्षणस्य उपायानपि उक्तवान्। सः विद्यार्थिभ्यः प्रौद्योगिक्या सह नैतिकदायित्वस्य महत्त्वं ज्ञातुं परामर्शं दत्तवान्।

कर्तव्यं प्रति जागरूकतया पारदर्शितया च भ्रष्टाचारात् मुक्तिः

संस्थायाः निदेशकः प्रो. मुकुलशरदसुतावणे अवदत् यत् कर्तव्यस्य प्रति सतर्कतया, जागरूकतया पारदर्शितया च कार्यं कुर्वता भ्रष्टाचारस्य निवारणं कर्तुं शक्यते। सः अवदत् यत् व्यक्तिना स्वमनसः मस्तिष्कस्य च नियन्त्रणं कर्तव्यम्। लोभस्य नियन्त्रणं न भवति चेत् व्यक्तिः अज्ञात्वा ज्ञात्वा वा भ्रष्टाचारस्य दिशि अग्रसरः भवितुम् अर्हति।

अंशकालिकः मुख्यसतर्कताधिकारी प्रो. रजतकुमारसिंहः अवदत् यत् भ्रष्टाचारः देशस्य आर्थिकसामाजिकराजनीतिक-प्रगतेः प्रमुखः बाधकः अस्ति। तस्य विरुद्धं जनजागरूकतया सह सूचनाप्रौद्योगिकी ई-शासनव्यवस्था च प्रभावी माध्यमे स्तः। सः अवदत् यत् प्रशासने पारदर्शितां प्रभावशीलतां उत्तरदायित्वं च सुनिश्चितं कर्तुं सतर्कताव्यवस्थायाः प्रमुखम् उद्देश्यम् अस्ति। सतर्कतायोगस्य उद्देश्यं केवलं दण्डदानं न, अपितु भ्रष्टाचारस्य सम्भावनानां निवारणाय प्रभाविणः व्यवस्थायाः विकासः अपि अस्ति।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan