बीएचयू प्रबन्धन-अध्ययनसंस्थाने सेन्ट्रल्-बैङ्क्-ऑफ्-इण्डियायाः अधिकारिणां सेवानिवृत्तिपूर्वप्रशिक्षणम् — वित्तीयसुरक्षायाः स्वास्थ्यस्य च विषये चर्चा

वाराणसी, २३ सितम्बरमासः (हि.स.)। उत्तरप्रदेशस्य वाराणसीनगरे स्थिते काशीहिन्दूविश्वविद्यालयस्य प्रबन्धन-अध्ययनसंस्थाने अर्थात् बीएचयू आई.एम्. इत्यस्मिन् सेन्ट्रल्-बैङ्क्-ऑफ्-इण्डियायाः वरिष्ठाधिकारिणां कृते आयोजिते पञ्चदिवसीये सेवानिवृत्तिपूर्वप्रशिक्षणकार्यक्रमे सेवानिवृत्तेः व्यावहारिकानां वित्तीयपक्षाणां च विषये विमर्शः अभवत्। तृतीये दिने बुधवासरे सेवानिवृत्तेः अनन्तरं वित्तीयसुरक्षा, निवृत्तिवेतनस्य प्रबन्धनम्, स्वास्थ्यसम्बद्धाः आकस्मिकस्थितयः तथा साइबरधोखाधडीतः रक्षणम् इत्यादीनां महत्त्वपूर्णविषयाणां विषये चर्चा अभवत्।

कार्यक्रमस्य आरम्भः “सुगमं निर्गमनं, अधिकलाभाः — सेवानिवृत्तिः, निवृत्तिवेतनम्, भविष्यनिधिः, उपदानम्, अवकाशवेतनम् तथा अन्तिमलाभाः” इति विषये आयोजितेन सत्रेण अभवत्। भारतीयस्टेटबैङ्कस्य पूर्वमहाप्रबन्धकः डॉ. शेखरश्रीवास्तवः बैङ्किङ्गक्षेत्रे स्वकीयानुभवान् साझीकृत्य सेवानिवृत्तिकाले प्राप्तव्यविभिन्नलाभानां, आवश्यकदस्तावेजानां तथा दावाप्रक्रियायाः विस्तृतां सूचनां प्रदत्तवान्।

“अङ्कीयनिवृत्तिवेतनप्रक्रिया तथा शिकायतनिवारणम्” इति विषये बीएचयू-संयुक्तकुलसचिवः (लेखा) सञ्जयकुमारः निवृत्तिवेतनव्यवस्थायाः विस्तृतसंरचनायाः विषये सूचनां प्रदत्तवान्। तेन अङ्कीयायाः पारम्परिकायाश्च निवृत्तिवेतनप्रणाल्योः तुलनां कुर्वन् अङ्कीयजीवनप्रमाणपत्रस्य प्रक्रियायाः विषये जानकारी प्रदत्ता।

स्वास्थ्यविषये सन्तुलितदृष्टिकोणस्य परामर्शः

“चिकित्सीयाकस्मिकस्थितीनां योजना” इति विषये आयोजिते सत्रे बीएचयू-प्रबन्धन-अध्ययनसंस्थायाः सहप्राध्यापिका डॉ. अनिन्दिता चक्रवर्ती सेवानिवृत्तेः अनन्तरं स्वास्थ्यकल्याणयोः सम्बद्धानां विभिन्नपक्षाणां विषये चर्चां कृतवती। तया वृद्धावस्थायाः विभिन्नेषु आयुवर्गेषु चर्चा कुर्वती ६५ तः ७४ वर्षपर्यन्तम् आयुवर्गं “यङ्ग् ओल्ड्” इति नाम्ना निर्दिष्टम्।

डॉ. चक्रवर्त्या आयुनुसारं भोजनस्य जीवनशैल्याश्च अनुसरणस्य परामर्शः प्रदत्तः। तया उक्तं यत् स्वास्थ्यविषये यथार्थाः अपेक्षाः धारयितुं आवश्यकम् अस्ति, येन परिवारे अनावश्यकः मानसिकभारः न भवेत्। तया अवसादः, एकाकित्वं तथा विस्मृतिरोगः अर्थात् डिमेन्शिया इत्येतैः सम्बद्धानां सामान्यप्रश्नानाम् अपि चर्चा कृता। तया स्पष्टं कृतं यत् औषधानि स्वेच्छया स्थगयितुं न अर्हन्ति, अपितु चिकित्सकस्य अथवा विश्वसनीयस्य हितैषिणः परामर्शेन एव एतादृशः निर्णयः करणीयः। नियमितशारीरिकक्रियाशीलतायाः महत्त्वं प्रतिपादयन्ती तया प्रतिदिनं न्यूनातिन्यूनं १५ तः २० निमेषपर्यन्तं व्यायामं कर्तुं परामर्शः प्रदत्तः।

‘केयरगिवर् बर्डन्’ इत्यस्य विषये अपि चर्चा

सत्रस्य समये ‘केयरगिवर् बर्डन्’, अर्थात् परिचर्यां कुर्वतां परिवारस्य सदस्येषु उत्पद्यमानस्य मानसिकस्य व्यावहारिकस्य च भारस्य विषये अपि चर्चा अभवत्। डॉ. चक्रवर्त्या उक्तं यत् सेवानिवृत्ताधिकारिणां महती संख्या तादृशी अस्ति, येषां सन्ततयः कोलकाता, मुम्बई, गुरुग्राम, आगरा, चण्डीगढ, लखनऊ, कानपुर, नोएडा तथा भुवनेश्वर इत्यादिषु नगरेषु निवसन्ति। अतः सेवानिवृत्तेः अनन्तरं स्वास्थ्यस्य, आत्मनिर्भरतायाः तथा पारिवारिकापेक्षाणां मध्ये सन्तुलनं स्थापयितुं महत्त्वपूर्णं भवति।

विराटसिंहेन प्रतिभागिभ्यः साइबरधोखाधड्याः विभिन्नप्रकाराणां, सन्दिग्धगतिविधीनां परिचयस्य तथा सुरक्षोपायानां विषये जानकारी प्रदत्ता।

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani