जोधपुरम्, ०३ सेप्टेम्बरमासः (हि.स.)। डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन् राजस्थान-आयुर्वेद-विश्वविद्यालयस्य कुलगुरोः प्रोफेसर गोविन्दसहायशुक्लस्य प्रेरणया मार्गदर्शनेन च पोस्ट-ग्रेजुएट-इन्स्टिट्यूट्-ऑफ-आयुर्वेदस्य स्नातकोत्तरपञ्च-कर्मविभागे यूरोप-आयुर्वेद-अकादम्याः विद्यार्थिनां शैक्षणिकभ्रमणस्य प्रशिक्षण-कार्यक्रमस्य च आयोजनं कृतम्।

अस्मिन् अवसरे यूरोप-आयुर्वेद-अकादम्याः विद्यार्थिनः स्नातकोत्तर-पञ्चकर्मविभागस्य सञ्जीवनी-चिकित्सालयस्य च भ्रमणं कृतवन्तः। ते आयुर्वेदस्य पञ्चकर्मचिकित्सापद्धतेः, विभिन्नानां पञ्चकर्मप्रक्रियाणां तासां व्यावहारिकपक्षाणां च विषये विस्तृतां सूचनां प्राप्तवन्तः।

विद्यार्थिभ्यः विशेषरूपेण स्नेहनस्य, स्वेदनस्य, वमनस्य, विरेचनस्य, बस्तिकर्मणश्च सहितानां विभिन्नानां पञ्चकर्मप्रक्रियाणां सिद्धान्तानां व्यावहारिकप्रयोगस्य च विषये प्रशिक्षणं प्रदत्तम्। प्रशिक्षणकार्यक्रमस्य प्रारम्भे कुलगुरोः प्रोफेसर गोविन्दसहायशुक्लस्य अध्यक्षतायां प्रशिक्षणकार्यक्रमस्य उद्घाटनसमारोहः आयोजितः। अस्य पञ्चदशदिवसीयस्य प्रशिक्षणकार्यक्रमस्य अवधौ यूरोपियन-आयुर्वेद-अकादम्याः विद्यार्थिभ्यः आयुर्वेदस्य पारम्परिक-सिद्धान्तैः सह चिकित्सकीयव्यवहारस्य, समकालीनशिक्षायाः वैश्विकपरिप्रेक्ष्यस्य च व्यावहारिकानुभवः प्रदास्यते।

कुलगुरुः प्रोफेसर गोविन्दसहायशुक्लः स्वकीयाध्यक्षीयसम्बोधने अवदत् यत् आयुर्वेदस्य वैश्विकस्वीकृतिः निरन्तरं वर्धमाना अस्ति। एतादृशाः अन्ताराष्ट्रियाः शैक्षणिकाः चिकित्सकीयप्रशिक्षण-कार्यक्रमाश्च विद्यार्थिभ्यः वैश्विकपरिप्रेक्ष्ये आयुर्वेदं ज्ञातुं अवकाशं प्रददति।

कार्यक्रमे यूरोपियन-आयुर्वेद-अकादम्याः अध्यक्षः डॉ. सुरेशस्वर्णपुरी ‘वैश्विकस्तरे आयुर्वेदस्य अभ्यासः, नैदानिकसमेकनं समकालीनशिक्षा च’ इति विषये विशेषव्याख्यानं प्रदत्तवान्। स्नातकोत्तर-पञ्चकर्मविभागस्य विभागाध्यक्षः डॉ. ज्ञानप्रकाशशर्मा विद्यार्थिभ्यः पञ्चकर्म-चिकित्सायाः शास्त्रीय-सिद्धान्तानां, ऋतुमनुसृत्य पञ्चकर्मणः महत्त्वस्य विभिन्नेषु रोगेषु च पञ्चकर्मणः उपयोगितायाः विषये सूचनां प्रदत्तवान्।

कार्यक्रमे स्नातकोत्तरपञ्चकर्मविभागस्य सहायकाचार्याः डॉ. दिलीपकुमारव्यासः, डॉ. अचलारामकुमावतः, डॉ. गौरीशंकर-राजपुरोहितः तथा स्नातकोत्तरपञ्च-कर्मविभागस्य समस्ताः स्नातकोत्तर-अध्येता उपस्थिताः आसन्।

Hindusthan Samachar / Divya Ranjan