गुवाहाटी, 06 सितंबरमासः (हि.स.)। मोरीगांवजनपदस्य जागीरोडस्थाने टाटाइलेक्ट्रॉनिक्ससंस्थया स्थापितं क्रियमाणं २७,००० कोटिरूप्यकाणां मूल्यस्य अर्धचालकसंयोजनपरीक्षणसंयन्त्रं न केवलम् असमस्य, अपितु सम्पूर्णस्य पूर्वोत्तरभारतस्य औद्योगिकविकासे महत्वपूर्णां भूमिकां निर्वहितुं शक्नोति। अस्याः महत्वाकाङ्क्षिण्याः परियोजनायाः माध्यमेन राज्ये उच्चप्रौद्योगिकीनिर्माणं प्रोत्साहनं प्राप्स्यति, बृहत्प्रमाणेन रोजगारस्य सृजनं भविष्यति, विद्युदणुक्षेत्रसम्बद्धानाम् सहायकानाम् उद्योगानां च विकासस्य अपेक्षा अस्ति। सहैव इयं परियोजना पूर्वोत्तरभारतं वैश्विकस्य अर्धचालकापूर्तिशृङ्खलया सह संयोजयितुं दिशि महत्वपूर्णं सोपानं सिद्धं भवितुम् अर्हति।

असमसर्वकारस्य मन्त्री पीयूषहजारिका एकस्मिन् कार्यक्रमे सम्मिलितः भूत्वा वार्तालापस्य समये उक्तवान् यत् जागीरोडस्थाने स्थापितं क्रियमाणमिदं संयन्त्रं असमस्य अर्थव्यवस्थायै परिवर्तनकारी सिद्धं भवितुं क्षमता धारयति। सः उक्तवान् यत् एतादृशस्य बृहद्उच्चप्रौद्योगिकीपरियोजनायाः आगमनेन राज्यस्य औद्योगिकगतिविधीनां गतिः वर्धिष्यते तथा असमः देशस्य उद्भवमानानाम् अर्धचालकविद्युदणुनिर्माणकेन्द्राणां मध्ये स्वां सुदृढां परिचितिं निर्मातुं शक्नोति।

१७१ एकरभूमौ विकसितं भवति संयन्त्रम्

टाटाइलेक्ट्रॉनिक्ससंस्थायाः इदं संयन्त्रं पूर्ववर्तिनः नगांवकागदनिर्माणसंयन्त्रस्य प्रायः १७१ एकरमितायां भूमौ विकसितं क्रियमाणम् अस्ति। इदं भारतस्य प्रथमं स्वदेशीयं हरितक्षेत्रीयम् अर्धचालकसंयोजनपरीक्षणसुविधारूपेण परिगण्यते। परियोजनायाः लक्ष्यं देशे अर्धचालकक्षेत्रस्य क्षमतां वर्धयितुं तथा विद्युदणुनिर्माणाय सुदृढां घरेलूापूर्तिशृङ्खलां निर्मातुम् अस्ति।

योजनानुसारं संयन्त्रे वर्षे २०२६ तमे एव वाणिज्यिकं उत्पादनं प्रारब्धुं निर्धारितम् अस्ति। अत्र तारसंयोजनं, प्रतिलोमचिपसंयोजनं, एकीकृतप्रणालीपैकेजिङ्ग इत्याद्याः आधुनिकाः प्रौद्योगिक्यः प्रयुज्यन्ते। संयन्त्रस्य प्रस्ताविता क्षमता प्रतिदिनं प्रायः ४.८ कोटिसङ्ख्यकानां अर्धचालकचिप्स इत्याख्यानां उत्पादनस्य भविष्यति। एतादृश्या बृहत्या उत्पादनक्षमतेन इदं संयन्त्रं देशस्य अर्धचालकसंयोजनपरीक्षणक्षमतायां उल्लेखनीयं योगदानं दातुं शक्नोति।

२७ सहस्राधिकाः रोजगारावसराः

परियोजनायाः सर्वाधिकः प्रभावः रोजगारक्षेत्रे भवितुम् अपेक्ष्यते। अस्याः परियोजनायाः माध्यमेन २७,००० अधिकाः प्रत्यक्षपरोक्षरोजगारावसराः सृज्येरन् इति अनुमानम् अस्ति। अनेन असमस्य पूर्वोत्तरभारतस्य च स्थानीययुवभ्यः उच्चप्रौद्योगिकीक्षेत्रे रोजगारस्य नूतनाः अवसराः प्राप्स्यन्ति।

अर्धचालकोद्योगे अभियान्त्रिकी, विद्युदणु, यन्त्रसञ्चालन, गुणवत्तानियन्त्रण, प्राविधिकरक्षण, परीक्षण, रसदव्यवस्था अन्येषु च विशेषज्ञक्षेत्रेषु प्रशिक्षितकर्मचारिणाम् आवश्यकता भवति। अतः अस्याः परियोजनायाः माध्यमेन स्थानीययुवभ्यः केवलं रोजगारस्य अवसराः एव न, अपितु प्राविधिककौशलविकासस्य अवसराः अपि वर्धिष्यन्ते।

सहैव संयन्त्रस्य परितः प्राविधिकप्रशिक्षणकेन्द्राणां कौशलविकाससम्बद्धगतिविधीनां च प्रोत्साहनस्य सम्भावना अस्ति। अनेन स्थानीयकार्यबलं आधुनिकविद्युदणु अर्धचालकोद्योगयोः आवश्यकतानुसारं सज्जीकर्तुं सहायता भविष्यति।

सहायकानाम् उद्योगानां रसदक्षेत्रस्य च लाभः

बृहदर्धचालकसंयन्त्रस्य विकासस्य प्रभावः केवलं मुख्यपरियोजनायां सीमितः न भवति। अस्य कृते कच्चामालस्य, घटकानां, पैकेजिङ्गस्य, परिवहनस्य, भण्डारणस्य, यन्त्ररक्षणस्य, प्राविधिकसेवानां च आवश्यकता भवति। अनेन परितः लघूनां बृहदाकाराणां च सहायकानाम् उद्योगानां विकासस्य सम्भावना भवति।

जागीरोडपरियोजनायाः परितः वैश्विकापूर्तिशृङ्खलया सम्बद्धानां सहयोगिनां घटकनिर्मातृणां च आगमनेन असमे अतिरिक्तनिवेशः आकर्षितुं शक्नोति। रसदजालस्य विस्तारस्य सह परिवहनभाण्डारणयोः अन्येषां सेवाक्षेत्राणां च गतिविधयः अपि वर्धितुं शक्नुवन्ति।

एवं प्रकारेण इयं परियोजना जागीरोडं केवलं निर्माणकेन्द्ररूपेण न, अपितु भविष्ये विद्युदणूनाम् अर्धचालकानां च सम्बद्धस्य विस्तृतस्य औद्योगिकसमूहस्य रूपेण विकसितुं आधारं निर्मातुं शक्नोति।

विद्युद्वाहनानां दूरसञ्चारक्षेत्रस्य च समर्थनम्

अद्य अर्धचालकाः प्रायः प्रत्येकस्य आधुनिकस्य विद्युदणुतान्त्रिकस्य प्रौद्योगिकीयस्य च उत्पादस्य महत्वपूर्णः भागः सन्ति। विद्युद्वाहनानि, दूरसञ्चारोपकरणानि, जालमूलसंरचना, औद्योगिकयन्त्राणि, विभिन्नाः विद्युदणुप्रणाल्यश्च चिप्स इत्येतान् आश्रयन्ति।

जागीरोडसंयन्त्रे निर्मीयमाणानाम् अर्धचालकउत्पादानां उपयोगः विद्युद्वाहनेषु, दूरसञ्चारे, जालमूलसंरचनायां च इत्यादिषु महत्वपूर्णक्षेत्रेषु भवितुम् अपेक्ष्यते। विद्युद्वाहनानां वर्धमानस्य बाजारस्य देशे च अङ्कीयदूरसञ्चारमूलसंरचनायाः विस्तारस्य मध्ये घरेलू अर्धचालकक्षमतायाः वर्धनं रणनीत्यात्मकदृष्ट्यापि महत्वपूर्णम् अस्ति।

आयातितचिप्स इत्येतेषु निर्भरता न्यूनीकर्तुं दिशि पदक्षेपः

वस्तुतः अर्धचालकाः आधुनिकार्थव्यवस्थायाः मूलभूतावश्यकतासु अन्यतमाः मन्यन्ते। चलदूरवाणीतः आरभ्य वाहनानि, सङ्गणकानि, दूरसञ्चारोपकरणानि, औद्योगिकप्रणाल्यः च यावत् सर्वेषां कृते एतेषां मागः निरन्तरं वर्धते। अतः भारते अर्धचालकसम्बद्धनिर्माणपरीक्षणयोः क्षमता विकसितुं देशस्य प्राविधिकस्वावलम्बनस्य दृष्ट्या महत्वपूर्णम् अस्ति। जागीरोडस्य परियोजना देशे एव चिप्स इत्येतासां संयोजनपरीक्षणक्षमतां सुदृढां कर्तुं शक्नोति तथा वैश्विकापूर्तिशृङ्खलायां कस्यापि व्यवधानस्य स्थितौ भारतस्य निर्भरता न्यूनीकर्तुं साहाय्यं करिष्यति।

जापान अमेरिका जर्मनीपर्यन्तं गन्तुं सम्भावना

विशेषज्ञाः मन्यन्ते यत् जागीरोडस्थाने निर्मीयमाणानाम् उत्पादानां कृते भारतस्य बृहद्घरेलुबाजारेण सह वैश्विकबाजारे अपि सम्भावनाः सन्ति। जापानस्य अमेरिकायाः जर्मनीदेशस्य च प्रमुखेषु औद्योगिकप्राविधिकबाजारेषु एतेषाम् उत्पादानाम् निर्यातस्य सम्भावना परियोजनाम् अन्तर्राष्ट्रीयस्तरे अपि महत्वपूर्णां करोति। यदि उत्पादनं वैश्विकमानकानुसारं बृहद्प्रमाणेन भवति तर्हि असमात् उच्चप्रौद्योगिकीयविद्युदणुउत्पादानां निर्यातं प्रोत्साहनं प्राप्नुयात्। अनेन राज्यस्य औद्योगिकाधारस्य निर्यातक्षमतायाश्च विस्तारस्य सम्भावना अस्ति।

पूर्वोत्तरस्य औद्योगिकपरिदृश्ये बृहद्परिवर्तनम्

पूर्वोत्तरभारते दीर्घकालात् बृहद्प्रमाणस्य औद्योगिकनिवेशस्य आधुनिकनिर्माणक्षमतायाश्च विस्तारस्य आवश्यकता अनुभूयते। एतादृशे समये जागीरोडस्थाने २७,००० कोटिरूप्यकाणां निवेशः क्षेत्रस्य औद्योगिकविकासस्य दृष्ट्या विशेषमहत्त्वं धारयति। अस्याः परियोजनायाः सफलता अन्येषां घरेलूनां वैश्विकानां च कम्पनीनां पूर्वोत्तरे निवेशाय प्रोत्साहनं दातुं शक्नोति। अनेन क्षेत्रे नूतनाः औद्योगिकसमूहाः, सहायकाः उद्योगाः, कौशलविकासकेन्द्राणि, आधुनिकरसदजालं च विकसितुं सम्भावनाः वर्धिष्यन्ते।

जागीरोडस्य परियोजना असमं पारम्परिकोद्योगेभ्यः अग्रे नीत्वा उच्चप्रौद्योगिकीनिर्माणस्य दिशि नेतुं महत्वपूर्णां भूमिकां निर्वहितुं शक्नोति। बृहन्निवेशेन सह रोजगारः, प्राविधिकप्रशिक्षणम्, सहायकाः उद्योगाः, निर्यातस्य सम्भावनाश्च मिलित्वा राज्ये नूतनम् औद्योगिकपरितन्त्रं निर्मातुं शक्नुवन्ति।

समग्रतया २७,००० कोटिरूप्यकाणां टाटाइलेक्ट्रॉनिक्सपरियोजना असमस्य कृते बृहदौद्योगिकपरिवर्तनस्य आरम्भः सिद्धा भवितुम् अर्हति। अनेन राज्यं भारतस्य उच्चप्रौद्योगिकीनिर्माणमानचित्रे सुदृढं स्थानं प्राप्तुं शक्नोति तथा पूर्वोत्तरभारतं वैश्विकस्य अर्धचालकापूर्तिशृङ्खलया सह संयोजयितुम् अवसरः प्राप्स्यति। परियोजनायाः निर्धारितसमयानुसारं वाणिज्यिकं उत्पादनं प्रारभ्य तस्याः परितः सहायकानाम् उद्योगानां विस्तारः भवति चेत् असमस्य अर्थव्यवस्थायै, जीविकायै, औद्योगिकगतिविधिभ्यश्च दीर्घकालीनगतिः प्राप्तुं अपेक्षा अस्ति।

------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani