नवादा, 08 सितंबरमासः (हि.स.)

राष्ट्रियप्राकृतिककृषिमिशनस्य अन्तर्गतं कृषिविज्ञानकेन्द्रस्य, ग्रामनिर्माणमण्डल-सर्वोदयाश्रम-सोखोदेवराया: चयनितकृषिसखीनां कृते प्राकृतिककृषिविषये पञ्चदिवसीयप्रशिक्षणकार्यक्रमः सोमवासरात् जेपी-आश्रमपरिसरस्थिते प्रशिक्षणभवने प्रारब्धः।

प्रशिक्षणस्य उद्देश्यं कृषिसखीनां प्राकृतिककृषेः विविधासु तकनीकीषु दक्षतां सम्पाद्य ताः आत्मनिर्भर-मास्टर-प्रशिक्षकरूपेण सज्जीकर्तुम् अस्ति, येन ताः ग्रामे-ग्रामं गत्वा कृषकान् रसायनमुक्तकृष्यर्थं प्रेरयितुं शक्नुयुः।

कृषिविज्ञानकेन्द्रस्य वरिष्ठवैज्ञानिकः सह प्रधानः डॉ. जयन्तकुमारसिंहः अवदत् यत् वर्धमानकृषिव्ययं तथा निरन्तरं ह्रासमानं मृदास्वास्थ्यं दृष्ट्वा प्राकृतिककृषिः वर्तमानसमये महत्त्वपूर्णा आवश्यकता अभवत्।

प्रशिक्षणस्य अवधौ कृषिसखीनां कृते बीजामृतस्य, जीवामृतस्य, घनजीवामृतस्य तथा प्राकृतिककीटनियन्त्रकाणां निर्माणस्य व्यावहारिकप्रशिक्षणं प्रदीयते। सः अवदत् यत् प्रशिक्षणं प्राप्य कृषिसख्यः कृषकेभ्यः प्राकृतिककृषेः तकनीकीनां विषये जानकारीं प्रदास्यन्ति तथा कृषिव्ययस्य न्यूनीकरणे कृषकाणां च आयवर्धने सहयोगं करिष्यन्ति।

अस्मिन् अवसरे ग्रामनिर्माणमण्डलस्य प्रधानमन्त्रिणा अरविन्दकुमारेण उक्तं यत् ग्रामनिर्माणमण्डलं सर्वदा ग्रामीणविकासस्य पर्यावरणानुकूलकृषेः च समर्थकं वर्तते। प्राकृतिककृषिः केवलं कृषितकनीकिः नास्ति, अपितु आगामिपीढीनां स्वास्थ्यस्य मृदायाः उर्वरतायाः च संरक्षणस्य अभियानम् अस्ति। सः अवदत् यत् प्रशिक्षिताः कृषिसख्यः अस्य परिवर्तनस्य दृढाः संवाहकाः भविष्यन्ति तथा कृषकेषु प्राकृतिककृषेः सन्देशं प्रापयिष्यन्ति।

प्रशिक्षणस्य अवधौ देशीगोमयेन गोमूत्रेण च जैविकखादस्य निर्माणं, प्राकृतिककीटप्रबन्धनम्, मृदास्वास्थ्यस्य सुधारः, फसलविविधीकरणं तथा प्राकृतिकोद्यानपालनम् इत्यादीनां विविधविषयाणां जानकारी प्रदास्यते। कृषिसखीनां कृते सैद्धान्तिकज्ञानस्य सह क्षेत्रेषु अन्येषु च संसाधनेषु माध्यमेन प्रायोगिकप्रशिक्षणमपि प्रदास्यते।

कार्यक्रमसञ्चालकेन अङ्गदकुमारेण पञ्चदिवसीयप्रशिक्षणस्य रूपरेखा प्रस्तुत्य विविधसत्राणां क्रियाकलापानां च विषये जानकारी प्रदत्ता। उद्यानविशेषज्ञेन शशाङ्कशेखरसिंहेन प्राकृतिकोद्यानपालनस्य लाभेषु विस्तरेण प्रकाशः प्रकाशितः।

प्रशिक्षणानन्तरं कृषिसख्यः स्वस्वक्षेत्रेषु कृषकैः सह सम्पर्कं कृत्वा तान् रसायनाधारितकृषेः विकल्परूपेण प्राकृतिककृषिम् अवलम्बितुं जागरयिष्यन्ति। अवसरे पिण्टुपासवान्, विकासकुमारः इत्यादयः अन्ये जनाः उपस्थिताः आसन्।

---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani