उज्जयिनी, 13 जनवरीमासः (हि.स.)।

मध्यप्रदेशस्य उज्जयिन्यां महर्षि-पाणिनि-संस्कृत-वैदिक-विश्वविद्यालये मङ्गलवासरे राष्ट्रीय-स्वयंसेवक-संघस्य अखिल-भारतीय-कार्यकारी-मण्डलस्य सदस्यः सुरेशः सोनी इत्यस्य बौद्धिकं सम्पन्नम्। तेन उक्तं यत् भारतस्य सांस्कृतिक-परम्परायां सदा एतत् शिक्षितं यत् अधिकाराणां पूर्वं कर्तव्य-बोधः अनिवार्यः अस्ति। यदा शिक्षकः स्वयमेव कर्तव्यनिष्ठां, अनुशासनं तथा नैतिकतायाः आदर्शं प्रस्तौति, तदा एव विद्यार्थिनां अन्तःकरणे राष्ट्र-बोधः विकसितः भवति।

सोनी अवदत् यत् राष्ट्रं केवलं भू-सीमा वा प्रशासनिक-व्यवस्था न अस्ति, अपितु तत् एकं सजीवं चेतनात्मकं स्वरूपं वर्तते, यस्य निर्माणं व्यक्तेः संस्कारैः आरभ्य समाजस्य चरित्रे समाप्यते। एतस्याः चेतनायाः जागरणे शिक्षकाणां भूमिका सर्वाधिकं महत्त्वपूर्णा अस्ति, यतः विश्वविद्यालयाः केवलं उपाधि-प्रदायकाः संस्थाः न भवन्ति, अपितु राष्ट्रस्य भावी-कर्णधाराणां निर्माण-प्रयोगशालाः सन्ति।

सः उक्तवान् यत् संस्कार-विहीनं ज्ञानं समाजं दिशां दातुं न शक्नोति, तथा च बौद्धिक-दृढता-विहीनाः संस्काराः स्थायिनः न भवन्ति। अद्यतन-काले विश्वविद्यालयेभ्यः अपेक्षा अस्ति यत् ते केवलं रोजगार-कौशलं न विकासयन्तु, अपितु सामाजिक-दायित्वं, सांस्कृतिक-चेतनां तथा समरस-दृष्टिं अपि संवर्धयन्तु। यदि शिक्षण-कार्यस्य केन्द्रे राष्ट्रस्य, समाजस्य तथा मानवतायाः हितं स्थाप्यते, तर्हि शिक्षा स्वयमेव राष्ट्र-निर्माणस्य सशक्तं माध्यमं भवति। विश्वविद्यालयस्य आचार्याः राष्ट्रस्य तस्याः मौन-साधनायाः वाहकाः सन्ति, यस्य बलेन भारतः स्वात्मनः सह अग्रे गच्छति।

अस्मिन् अवसरे कुलगुरुः प्रो. शिवशंकरः मिश्रः तथा कुलसचिवः प्रो. दिलीपः सोनी इत्येताभ्यां श्री-सोनी महोदयस्य स्वागतं कृत्वा पाणिनीय-पत्रिका प्रदत्ता। स्व-संबोधने प्रो. मिश्रः अवदत् यत् विश्वविद्यालयाः केवलं ज्ञानार्जन-केन्द्राणि न सन्ति, अपितु राष्ट्र-चेतनायाः संस्कार-स्थलानि अपि सन्ति। शिक्षकस्य भूमिकां राष्ट्र-निर्माणस्य शिल्पिरूपेण या स्पष्टता तथा गरिमा प्रदर्शिता, सा अत्यन्तं प्रेरणादायिनी अस्ति। अद्यतन-शैक्षणिक-परिवेशे एषः सन्देशः विशेषतः प्रासंगिकः अस्ति, यत्र शिक्षायाः उद्देश्यं केवलं कौशलं न, अपितु चरित्र-निर्माणमपि भवितव्यम्। कार्यक्रमस्य अन्ते कुलसचिवः प्रो. दिलीपः सोनी आभारं अकार्षीत्।

---------------

हिन्दुस्थान समाचार