सूरतनगरम्, २५ जनवरीमासः (हि.स.)। देशस्य सर्वोच्च-नागरिक-सम्मानस्य भागः पद्मश्री-पुरस्कारः २०२६ तमे वर्षे गुजरात-राज्यस्य सूरत-नगरस्य समाजसेवी वस्त्रव्यवसायी च नीलेश-मांडलेवाला अपि अलंकारितः भविष्यति। तस्य असाधारणं योगदानम् अंगदान-क्षेत्रे सूरतनगरं वस्त्र-हीरानगरेण सह ‘ऑर्गन-डोनर-सिटी’ इति नूतनां ख्यातिं प्रदत्तवान्।

नीलेश-मांडलेवालायाः एषः प्रयासः सर्वकारी-योजनया न, किं तु पुत्रस्य पीडा एव प्रेरणास्त्रोतः आसीत्। वर्षे १९९७ तमे तस्य पितुः सप्ततिः वर्षीयस्य वृक्कम् अशक्तम् अभवत्। मुंबई-नगरस्थे हिन्दुजा-रुग्णालये चिकित्सां कृतवन्तः, किन्तु २००४ तमे एंजियोप्लास्टी कृते स्थापितः स्टेंट विफलं जातम्, तस्मात् पितुः डायलिसिस-उपचारस्य अवलम्बनं कृतम्। नीलेशः स्वस्य अमेरिका-वासिनः भ्रातरं पितरं च वृक्कदानाय उत्सुकतां व्यक्तवन्तौ, किन्तु पितरः नकारं कृतवन्त:।

ततः पितुः डायलिसिस-उपचारः सूरत-नगरस्य महावीर-रुग्णालये आरब्धः। निरन्तरं चिकित्सालये गमनागमनं कुर्वन्, नीलेश-मांडलेवालः अवलोकितवान् यत् अंगनष्ट-रोगिणः तथा तेषां परिजनाः कथं संघर्षं कुर्वन्ति। एतस्मात् सः अंगदानाय कार्यम् आरब्धुं निश्चयम् अकरोत्।

जागरूकता-प्रारम्भः

प्रथमतः सः वृक्करोग-निरोधाय जनजागृति-कार्यक्रमम् आरब्धवान्। चिकित्सालयानाम् आईसीयूकक्षेषु मस्तिष्कनिरुद्ध-रोगिणां विषयम् अवगत्य न्यूरो-शल्यचिकित्सकानां च सह संपर्कम् अस्थापयत्। १२ जनवरीमासे २००६ तमे सूरत-नगरस्य अशक्ता आश्रम-रुग्णालये एकं रोगिणं मस्तिष्कनिरुद्ध: इति घोषितम्। नीलेशः तस्य परिजनेभ्यः व्याख्यानं कृत्वा अंगदानाय सहमतिं कृत्वा अहमदाबाद-नगरस्थः आईकेडीआरसी-रुग्णालयस्य दलस्य आनयनं कृत्वा वृक्क प्रत्यारोपणं सम्पन्नं कृतम्। एतत् गुजरात-राज्ये प्रथमः अन्तरसिटी-कैडेवर-प्रत्यावर्तनम् आसीत्।

ततः पश्चात् स्मीमेर-रुग्णालये मस्तिष्कनिरुद्ध-युवकस्य वृक्क: अहमदाबादं, यकृत् च हैदराबादं प्रेषितम्। तस्मिन्नेव वर्षे पञ्चवर्षीयः शिशुः अपि अंगदानं प्राप्तवान्, यः समये देशे अतीव कनिष्ठ-दानकर्ता इति गृहीतः।

संस्थाया: स्थापनावर्षे २०१३ सूरत-नगरस्थे आयकर-आयुक्तः संदीप-कुमारः वृक्क-प्रत्यारोपणाय आवश्यकतां प्राप्तवान्। मस्तिष्कनिरुद्धस्त्रियाः अंगदानात् तस्मै जीवनं लब्धम्। एतस्मात् संस्था-संस्थापनाय विचारः उत्पन्नः। वार्षिक-चर्चाया: अनन्तरं ४ दिसंबर २०१४ तमे संस्था पञ्जीकृता, २० दिसंबर २०१४ तमे शुभारम्भः कृतः।

नीलेश-मांडलेवालायाः अनुसारं अद्यतनपर्यन्तम् तेषां प्रयासैः सहस्राधिकः (१०००+) अंग-तथा ऊतक-दानं सम्पन्नं, येन अनेक-रोगिणः नवजीवनं प्राप्तवन्तः। एतेषु वृक्क-यकृत्-हृदय-हस्तौ-नेत्रे इतृयादय: अंडा: सम्मिलिता:। वर्षे २०१६ अस्थि-दानस्य आरम्भः, २०१९ तमे गुजरात-राज्ये प्रथमं फेफडा-दानम्। वर्षे २०१७ कञ्चन-मासीयस्य शिशोः हृदय-दानं मुंबई-नगरे प्रत्यारोपितम्। कोरोना-काले अपि प्राय: २०० अंगानि तथा ऊतक-दानं सम्पन्नम्।

नीलेश-मांडलेवालः उक्तवान् यत् एकेन व्यक्तिना कृतम् अंगदानं ८-९ व्यक्तिनां जीवने नूतनं योगदानं दातुम् अर्हति। सः आह्वानं कृतवान् यत् अंगदानं केवलं दानं न, अपि तु मानवस्य परमं कार्यं, तथा एषा परम्परा या बहूनां परिवारस्य अश्रुं हास्ये परिवर्तयति। अद्यतनपर्यन्तं १३०० अंगदानं सफलतया सम्पन्नम्।

नीलेश-मांडलेवालायाः एतत् अभियानं सूरतनगरं मानवसेवायाम् अग्रणी-नगराणां मध्ये अस्थापयत्। अंगदान-क्षेत्रे तस्य ऐतिहासिक-योगदानाय भारत-सर्वकारेण वर्षे २०२६ तमे पद्मश्री-सम्मानं प्रदातुं निर्णयः कृतः।

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता