Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
‘फ्लैग ब्रिजतः परिप्रेक्ष्याः’ इति विशेषसत्रे भारतस्य श्रीलङ्कायाः च पूर्वनौसेनाप्रमुखाः भागं ग्रहीष्यन्ति।
नवदिल्ली, २३ अक्टूबरमासः (हि.स.)। भारतीयनौसेना नवदेहल्यां नवम्बरमासस्य ३ दिनाङ्कतः ५ दिनाङ्कपर्यन्तं त्रिदिवसीयस्य ‘हिन्दप्रशान्तक्षेत्रीयसंवादस्य’ आतिथ्यं करिष्यति। अस्मिन् सम्मेलने अष्टादशदेशेभ्यः आगताः विशेषज्ञाः शैक्षणिकजालसमूहान्, समुद्रविज्ञानम्, महासागरशासनम्, जलवायुसहनशीलताम् उदयमानप्रौद्योगिकीश्च अधिकृत्य चर्चां करिष्यन्ति। उद्घाटनदिने ‘फ्लैग ब्रिजतः परिप्रेक्ष्याः’ इति शीर्षकेण विशेषसत्रम् आयोजयिष्यते, यस्मिन् भारतस्य श्रीलङ्कायाः च पूर्वनौसेनाप्रमुखाः भागं ग्रहीष्यन्ति।
मानेकशाकेन्द्रे आयोज्यमानः अयं नौसेनायाः वार्षिकः उच्चस्तरीयः अन्तरराष्ट्रीयः रणनीतिकसंवादः अस्ति। अस्य आयोजनं नौसेनायाः ज्ञानसहयोगिना प्रमुखायोजकेन च नेशनल् मेरीटाइम् फाउण्डेशन् इत्यनेन सहकारेण करिष्यते। अस्मिन् वर्षे सम्मेलनस्य विषयः ‘हिन्दप्रशान्तक्षेत्रे विज्ञानं प्रौद्योगिकी शैक्षणिकसहकारिता च’ इति अस्ति। हिन्दप्रशान्तक्षेत्रीयसंवादस्य सन्दर्भे २०१९ तमस्य वर्षस्य नवम्बरमासे बैंकॉकनगरे आयोजिते चतुर्दशे पूर्वी एशियाशिखरसम्मेलने प्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदी हिन्दप्रशान्तमहासागरीयोपक्रमस्य सप्तसु परस्परसम्बद्धेषु समुद्रीयक्षेत्रेषु सम्बद्धानां विषयाणां चर्चां कृतवान् आसीत्।
नौसेनायाः कथनानुसारं भारतस्य समुद्रीयदृष्टिकोणस्य ‘सागर’ इति संकल्पनायाः अनुरूपम्, अर्थात् क्षेत्रे सर्वेषां कृते सुरक्षायाः विकासस्य च भावनया, हिन्दप्रशान्तक्षेत्रीयसंवादस्य उद्देश्यम् हिन्दप्रशान्तमहासागरीयोपक्रमस्य व्यापकसहकारात्मकं ढाञ्चं ठोसासु व्यावहारिकासु च योजनासु परिवर्तयितुम् अस्ति। एतेन हिन्दप्रशान्तक्षेत्रे समुद्रीयसहकारितायाः संवर्धनं भविष्यति।
अस्मिन् वर्षे निर्धारितः विषयः समकालीनसमुद्रीयक्षेत्रस्य मूलभूतं वैशिष्ट्यं प्रकाशयति। महासागराः परस्परं सम्बद्धाः सन्ति, किन्तु तेषां सम्यगवबोधनाय प्रबन्धनाय च अपेक्षितं वैज्ञानिकज्ञानं, प्रौद्योगिकीयक्षमताः, संस्थाश्च असमानरूपेण वितरिताः सन्ति।
जलवायुपरिवर्तनम्, समुद्रीयव्यापारस्य आपूर्तिशृङ्खलानां च दुर्बलताः, समुद्रीयसंसाधनेषु वर्धमानः दबावः तथा महत्त्वपूर्णसमुद्रीयाधारभूतसंरचनासु विद्यमानाः संकटाः शीघ्रमेव राष्ट्रसीमाः अतिक्रम्य प्रभावं जनयन्ति। अतः एतासां चुनौतीनां प्रभावीरूपेण समाधानाय न केवलम् अधिकविकसितप्रौद्योगिकीनाम्, अपितु सहकारस्य, सूचनाविनिमयस्य, मानवसंसाधनविकासस्य च सुदृढव्यवस्थानाम् अपि आवश्यकता अस्ति।
अस्मिन्नेव सन्दर्भे ‘हिन्दप्रशान्तक्षेत्रीयसंवादः’ सामाजिकविज्ञानस्य, जीवनविज्ञानस्य, मानविकीविषयाणां च आवश्यकं योगदानं स्वीकुर्वन् विज्ञानप्रौद्योगिकी-अभियांत्रिकी-गणितविषयाणां (एसटीईएम) पारम्परिकसीमाभ्यः परं सहकारितायाः सम्भावनानाम् अन्वेषणं करिष्यति।
अस्मिन् वर्षे सम्मेलनस्य त्रिषु दिवसेषु पञ्च व्यावसायिकविषयाधारितानि सत्राणि भविष्यन्ति। तेषु शैक्षणिकजालसमूहाः, अनुसन्धानं मानवसंसाधनविकासश्च, समुद्रीयस्थितिविषयकजागरूकता महत्त्वपूर्णसमुद्रीयाधारभूतसंरचनायाः संरक्षणं च, समुद्रविज्ञानं जलवायुसहनशीलता च, महासागरशासनं समुद्रीयसहनशीलतायै सहकारात्मकोपायाश्च, परिवर्तनकारीसमुद्रीयप्रौद्योगिकयः तथा द्विविधोपयोगस्य निहितार्थाश्च इत्येते विषयाः चर्चायां समाविष्टाः भविष्यन्ति।
एतेषु विचारविमर्शेषु संयुक्तानुसन्धानस्य, सहकारात्मकप्रौद्योगिकीविकासस्य, उत्तरदायिशासनस्य, वैज्ञानिकदत्तांशानां न्यायसङ्गतप्रवेशस्य तथा सुदृढसंस्थागतसाझेदारीनां व्यावहारिकोपायानां विषये विचारः करिष्यते।
उद्घाटनदिने ‘फ्लैग ब्रिजतः परिप्रेक्ष्याः’ इति शीर्षकेण विशेषसत्रम् आयोजयिष्यते, यस्मिन् भारतस्य श्रीलङ्कायाः च पूर्वनौसेनाप्रमुखाः भागं ग्रहीष्यन्ति। तदतिरिक्तं ‘सहकारस्य संवादः’ इति शीर्षकेण राजदूतानां विशेषपरिचर्चा अपि भविष्यति। रक्षामन्त्री राजनाथसिंहः प्रथमदिने स्मृतिव्याख्यानं प्रदास्यति।
अस्मिन् त्रिदिवसीयकार्यक्रमे मन्त्रिस्तरीयसम्बोधनानि अन्यानि विशिष्टसम्बोधनानि च भविष्यन्ति। हिन्दप्रशान्तक्षेत्रस्य अष्टादशदेशेभ्यः आगताः समुद्रीयविशेषज्ञाः, वैज्ञानिकाः, शिक्षाविदः, नीतिनिर्मातारः तथा अन्ये विशेषज्ञाः अपि स्वविचारान् प्रस्तुतिष्यन्ति।
Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani