* नवम्बरमासस्य १३ दिनाङ्के स्नानभोजनव्रतेन चतुर्दिवसीयानुष्ठानस्य शुभारम्भः भविष्यति।

* नवम्बरमासस्य १५ दिनाङ्के व्रतिनः अस्ताचलगामिने सूर्याय सायमर्घ्यं समर्पयिष्यन्ति।

* षट्त्रिंशत् घण्टात्मकं निर्जलव्रतं कृत्वा सन्तानस्य दीर्घायुषः, उत्तमस्वास्थ्यस्य परिवारस्य सुखसमृद्धेश्च कामनां करिष्यन्ति।

राँची, ११ नवम्बरमासः (हि.स.)। लोकश्रद्धायाः सूर्योपासनायाश्च चतुर्दिवसीयः महापर्वः छठ अस्मिन् वर्षे दुर्लभशुभग्रह-नक्षत्रयोगेषु आचरिष्यते। महापर्वणः शुभारम्भः नवम्बरमासस्य १३ दिनाङ्के स्नानभोजनव्रतेन भविष्यति। नवम्बरमासस्य १४ दिनाङ्के खरनापर्व, १५ दिनाङ्के अस्ताचलगामिने सूर्याय सायमर्घ्यसमर्पणं तथा १६ दिनाङ्के उदयमानाय सूर्याय प्रातःकालीनार्घ्यसमर्पणं भविष्यति। अस्मिन् वर्षे छठानुष्ठानस्य तृतीयदिने रविवासरस्य षष्ठीतिथेश्च संयोगः भवति। रविवासरः भगवान् सूर्यस्य आराधनायै समर्पितः अस्ति। अतः अस्मिन् दिने विशेषयोगानां निर्माणं व्रतिनां तेषां परिवाराणां च कृते अत्यन्तं शुभं मङ्गलकारी च मन्यते।

आचार्येण मनोजकुमारपाण्डेयेन अनुसारं सन्तानस्य दीर्घायुषः, उत्तमस्वास्थ्यस्य परिवारस्य सुखसमृद्धेश्च कामनया व्रतिनः षट्त्रिंशत् घण्टात्मकं कठिनं निर्जलव्रतम् आचरिष्यन्ति। अस्मिन् काले अस्ताचलगामिने उदयमानाय च सूर्यदेवाय अर्घ्यं समर्प्य परिवारस्य कल्याणस्य कामना करिष्यन्ति।

तेन सूचितं यत् छठमहापर्वणि षष्ठीतिथौ रविवासरस्य संयोगः सूर्योपासनायाः महत्त्वम् अधिकं वर्धयति। छठव्रतं बलस्य, आरोग्यस्य, समृद्धेः सन्तानसुखस्य च प्रदायकम् इति मन्यते। धार्मिकमान्यतानुसारम् अस्य व्रतस्य पुण्यप्रभावेण परिवारे सुखशान्तिः समृद्धिश्च आगच्छति। सन्तानप्राप्तिम् इच्छन्तीनां महिलानाम् अपि एतद् व्रतं विशेषफलदायकं मन्यते।

चतुर्षु दिवसेषु छठपर्वणः अनुष्ठानानि एवं भविष्यन्ति

१३ नवम्बरः स्नानभोजनव्रतम् : महापर्वणः प्रथमदिने व्रतिनः पवित्रस्नानं कृत्वा पूर्णशुद्ध्या सात्त्विकतया च कद्दूभातप्रसादं ग्रहीष्यन्ति। अनेन सह चतुर्दिवसीयस्य छठव्रतस्य सङ्कल्पः क्रियते।

१४ नवम्बरः खरनापर्व : द्वितीयदिने व्रतिनः सम्पूर्णं दिनं निर्जलोपवासम् आचरिष्यन्ति। सायंकाले भगवान् सूर्यस्य छठीमातुश्च पूजनार्चनानन्तरं गुडनिर्मितां पायसं गोधूमरोटिकां च प्रसादरूपेण ग्रहीष्यन्ति। अनेन सह षट्त्रिंशत् घण्टात्मकस्य निर्जलव्रतस्य आरम्भः भविष्यति। खरनाप्रसादस्य ग्रहणं रात्रौ ९ वादनात् १ निमेषात् पूर्वं करणीयम् इति विधानम् उक्तम् अस्ति।

१५ नवम्बरः सायमर्घ्यः : महापर्वणः तृतीयदिने व्रतिनः जलाशयानां नदीनां च तटेषु गत्वा अस्ताचलगामिने सूर्यदेवाय अर्घ्यं समर्पयिष्यन्ति। अस्मिन् दिने सूर्यास्तस्य समयः सायं ५ वादनम् २ निमेषः निर्धारितः अस्ति।

१६ नवम्बरः उषार्घ्यः पारणं च : महापर्वणः अन्तिमदिने प्रातः ६ वादनम् ४ निमेषे सूर्योदयसमये उदयमानाय सूर्यदेवाय अर्घ्यं समर्पयिष्यन्ति। भगवान् सूर्यं छठीमातरं च प्रति परिवारस्य सुखसमृद्धेः कल्याणस्य च कामनां कृत्वा प्रसादवितरणं भविष्यति। तदनन्तरं व्रतिनः पारणं कृत्वा षट्त्रिंशत् घण्टात्मकस्य निर्जलोपवासस्य समापनं करिष्यन्ति।

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani