पुष्करमेलायां विदेशिपर्यटकाणां प्रभावः, लङ्घनक्रीडायां अर्जेण्टीनादेशस्य माया प्रथमस्थाने; सतोलियाक्रीडायां भारतस्य विजयः।
अजमेरम्, 18 नवंबरमासः (हि.स.)। अन्ताराष्ट्रियपुष्करमेलायाम् अधुना उत्सवस्य उल्लासः चरमसीमां प्राप्तः अस्ति। बहुसङ्ख्याकाः आगताः विदेशिपर्यटकाः मेलायाः विविधैः रङ्गैः सह रङ्गिताः दृश्यन्ते। बुधवासरे मेलाङ्गणे स्वदेशीयानां विदेशीयानां च प्रतिभागिना
लंगड़ी टांग प्रतियोगिता


अजमेरम्, 18 नवंबरमासः (हि.स.)।

अन्ताराष्ट्रियपुष्करमेलायाम् अधुना उत्सवस्य उल्लासः चरमसीमां प्राप्तः अस्ति। बहुसङ्ख्याकाः आगताः विदेशिपर्यटकाः मेलायाः विविधैः रङ्गैः सह रङ्गिताः दृश्यन्ते। बुधवासरे मेलाङ्गणे स्वदेशीयानां विदेशीयानां च प्रतिभागिनां मध्ये पारम्परिकक्रीडानां प्रतियोगिताः आयोजिताः, यासु विदेशिपर्यटकाः उत्साहेन भागं गृहीतवन्तः।

स्वदेशीयानां विदेशीयानां च महिलानां मध्ये आयोजिता लङ्घनक्रीडायां अर्जेण्टीनादेशस्य मायया प्रथमस्थानं प्राप्तम्। जर्मनीदेशस्य लीजा द्वितीयस्थाने तथा इजरायलदेशस्य अल्मोग तृतीयस्थाने स्थिता। प्रतियोगितायाः विशेषता एषा आसीत् यत् प्रथमेषु त्रिषु स्थानेषु कापि भारतीयमहिलाक्रीडिका स्थानं प्राप्तुं न अशक्नोत्। विजयानन्तरं मायायाः प्रियतमः ताम् अङ्के उत्थाप्य अभिनन्दितवान्। एतत् दृश्यम् मेलाङ्गणे उपस्थितानां जनानाम् आकर्षणस्य केन्द्रम् अभवत्।

अपरतः स्वदेशीयानां विदेशीयानां च पुरुषाणां मध्ये आयोजिता सतोलियाक्रीडायां भारतीयदलेन उत्कृष्टं प्रदर्शनं कुर्वता २-१ इति अङ्कभेदेन विजयः प्राप्तः। स्पर्धायां उभयदलयोः क्रीडकाः विजयप्राप्तये पूर्णं सामर्थ्यं प्रदर्शितवन्तः, किन्तु भारतीयक्रीडकाः विजयं प्राप्तवन्तः। मेलायां उष्ट्रशृङ्गारप्रतियोगिता अपि आकर्षणस्य केन्द्रम् आसीत्। मेलाङ्गणे पञ्चाधिकाः पशुपालकाः स्वकीयैः अलङ्कृतैः उष्ट्रैः सह आगतवन्तः। उष्ट्राणां पारम्परिकविधिना शृङ्गारः कृतः तथा तेषां शरीरे आकर्षकाणि आभूषणानि अलङ्कारवस्तूनि च स्थापितानि। प्रतियोगितायाः निर्णायकमण्डले एकः विदेशीयनिर्णायकः अपि सम्मिलितः आसीत्। निरीक्षणसमये एकः उष्ट्रः विदेशीयनिर्णायकस्य समीपम् आगत्य तेन सह स्नेहपूर्णं व्यवहारं कुर्वन् दृष्टः।

पुष्करपशुमेलायां मङ्गलवासरस्य सायङ्कालपर्यन्तं कुलम् ८६८३ पशवः आगताः। एतेषु ५१५५ अश्वाः तथा ३४५५ उष्ट्राः सम्मिलिताः सन्ति। तथापि पशूनां क्रयविक्रयस्य गतिः अधुना मन्दगत्या प्रचलति। अद्यावधि केवलं चत्वारः अश्वाः अश्व्यश्च तथा त्रयः उष्ट्राः सहितं कुलं सप्त पशवः विक्रीताः। एतेषां कुल्यमूल्यं ४ लक्ष ३६ सहस्राणि रूप्यकाणि आसीत्। त्रयः उष्ट्राः कुलम् १ लक्ष १ सहस्ररूप्यकेषु विक्रीताः, यदा चत्वारः अश्वाः अश्व्यश्च 35सहस्राधिकत्रिलक्षे रूप्यकेषु विक्रीताः। अश्वानाम् अश्वीनां च मूल्यं ६० सहस्ररूप्यकतः १ लक्ष ३५ सहस्ररूप्यकपर्यन्तम् आसीत्। बुधवासरात् पशूनां निर्गमनानुज्ञापत्राणां निर्गमनेन सह तेभ्यः मेलाक्षेत्रात् प्रत्यागमनस्य क्रमः अपि प्रारप्स्यते।

मेलायां नसीराबादनिवासिनः महिपाल चौधरी इत्यस्य मारवाडीनस्लस्य देव कांटा इति नामकः अश्वः अपि अश्वप्रेमिणाम् आकर्षणस्य केन्द्रं वर्तते। प्रायः सार्धचतुर्वर्षीयस्य अस्य अश्वस्य औन्नत्यं ६५ अङ्गुलानि कथितम् अस्ति। अयं प्रसिद्धस्य मारवाडीवंशीयस्य ‘काले कांटे’ इति अश्वस्य वंशजः अस्ति। अस्य कृते ११ कोटिरूप्यकाणि यावत् मूल्यप्रस्तावः कृतः इति सूचना प्राप्ता, किन्तु स्वामिना तस्य विक्रयणं कर्तुं निषेधः कृतः।

महिपाल चौधरी इत्यस्य कथनानुसारं ‘देव कांटा’ अश्वस्य प्रजननशुल्कं १ लक्षरूप्यकाणि अस्ति तथा अधुना यावत् तस्य सप्ततः अष्टौ सन्ततयः उत्पन्नाः सन्ति। तस्य सन्ततीनां विपण्यां पर्याप्ता मागः अस्ति तथा कतिपयाः सन्ततयः १५ तः ३० लक्षरूप्यकाणि यावत् मूल्येन विक्रीताः सन्ति।

मेलायां बुधवासरे सायं ६ वादनात् ३० निमेषेभ्यः मेलाङ्गणे ‘वॉइस ऑफ पुष्कर’ इत्यस्य अन्तर्गतं सङ्गीतमयाः प्रस्तुतयः भविष्यन्ति। ततः राजस्थानीसंस्कृतिसम्बद्धाः सांस्कृतिककार्यक्रमाः आयोजयिष्यन्ते। एतस्मिन् मध्ये विदेशिपर्यटकाणाम् उपस्थित्या पारम्परिकक्रीडासु तेषां सहभागितया च पुष्करमेलायाः शोभा अधिका वर्धिता अस्ति।

---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani