भारतस्य प्रथमायाः स्वदेशीयायाः कुक्कुटानां एच५एन१ प्रतिरक्षालसिकायाः शिवराजसिंहः श्वः लोकार्पणं करिष्यति।
नव दिल्ली, 19 नवंबरमासः (हि.स.)। भारतस्य प्रथमायाः स्वदेशीयायाः निष्क्रियायाः एच५एन१ कुक्कुटप्रतिरक्षालसिकायाः शिवराजसिंहः भोपालनगरे श्वः राष्ट्राय समर्पणं करिष्यति। केन्द्रीयकृषिमन्त्री शिवराजसिंहचौहानः अवदत् यत् भारतीयकृष्यनुसन्धानपरिषदि राष्ट
एच5एन1 वैक्सीन


केंद्रीय कृषि मंत्री शिवराज सिंह चाैहान की फाइल फाेटाे


नव दिल्ली, 19 नवंबरमासः (हि.स.)।

भारतस्य प्रथमायाः स्वदेशीयायाः निष्क्रियायाः एच५एन१ कुक्कुटप्रतिरक्षालसिकायाः शिवराजसिंहः भोपालनगरे श्वः राष्ट्राय समर्पणं करिष्यति।

केन्द्रीयकृषिमन्त्री शिवराजसिंहचौहानः अवदत् यत् भारतीयकृष्यनुसन्धानपरिषदि राष्ट्रिय-उच्चसुरक्षापशुरोगसंस्थानेन (आईसीएआर–एनआईएचएसएडी), भोपालनगरे कुक्कुटानां कृते भारतस्य प्रथमां स्वदेशीयां निष्क्रियाम् एच५एन१ प्रतिरक्षालसिकां विकसितम् अस्ति। अस्याः प्रतिरक्षालसिकायाः परीक्षणेषु षण्मासपर्यन्तं रक्षात्मकप्रतिरक्षाक्षमता दृष्टा तथा सम्पर्के स्थापितेषु पक्षिषु विषाणुसङ्क्रमणस्य प्रसारः न प्राप्तः। आगामिनि शुक्रवासरे भोपालनगरे सः देशस्य प्रथमां स्वदेशीयां बर्डफ्लू प्रतिरक्षालसिकाम् एच५एन१ (क्लेड् २.३.२.१ए) राष्ट्राय समर्पयिष्यति।

केन्द्रीयकृषिमन्त्री शिवराजसिंहः गुरुवासरे अवदत् यत् भारतदेशेन बर्डफ्लू रोगस्य निवारणाय प्रथमां स्वदेशीयां कुक्कुटप्रतिरक्षालसिकां विकसितम् अस्ति। एषा स्वदेशीया एच५एन१ कुक्कुटप्रतिरक्षालसिका भोपालनगरस्थे आईसीएआर संस्थाने निर्मिता अस्ति। भोपालनगरस्य आईसीएआर–एनआईएचएसएडी संस्थानेन अस्याः विकासः कृतः। सः सामाजिकमाध्यममञ्चे एक्स इत्यत्र अवदत् यत् एषा प्रतिरक्षालसिका कुक्कुटान् अन्यान् पक्षिणश्च बर्डफ्लू रोगात् रक्षितुं प्रभावी भविष्यति। अनेन भारतदेशे बर्डफ्लू नियन्त्रणं सुदृढं भविष्यति तथा कुक्कुटानां सुरक्षा अपि सुनिश्चितं भविष्यति। बर्डफ्लू रोगेण कुक्कुटानां बृहद्सङ्ख्यायां मृत्यौ सति कुक्कुटपालकानां महती आर्थिकहानिः भवति स्म।

शिवराजसिंहः अवदत् यत् देशे २००६ तमवर्षात् अद्यावधि एच५एन१ तथा एच५एन८ विषाणुभ्यां सम्बद्धाः पञ्चशताधिकाः प्रकोपाः अभिलेखिताः सन्ति। एच५एन१ विषाणोः विरुद्धम् अद्यावधि विशिष्टा प्रतिरक्षालसिका उपलब्धा नासीत्। भोपालनगरस्थेन आईसीएआर–एनआईएचएसएडी संस्थानेन अस्याः समस्यायाः समाधानाय स्वदेशीया प्रतिरक्षालसिका विकसितास्ति। अस्याः नूतनायाः प्रतिरक्षालसिकायाः माध्यमेन कुक्कुटान् बर्डफ्लू रोगात् रक्षितुं तथा कुक्कुटपालकानां आर्थिकहानिं न्यूनीकर्तुं साहाय्यं भविष्यति।

उल्लेखनीयम् अस्ति यत् अत्यधिकरोगजनकः पक्षिजातीयः इन्फ्लुएञ्जा (एचपीएआई), सामान्यतया बर्डफ्लू इति नाम्ना ज्ञातः, कुक्कुटान् अन्यान् पक्षिणश्च प्रभावितं कुर्वती गम्भीरा व्याधिः अस्ति। अस्याः व्याधेः प्रकोपे सङ्क्रमितेषु पक्षिषु प्रायः शतप्रतिशतं यावत् मृत्युः सम्भवति। अस्य कारणेन बृहद्सङ्ख्यायां पक्षिणां विनाशः, व्यापारप्रतिबन्धाश्च भवन्ति, येन कुक्कुटपालकानां महती आर्थिकहानिः भवति।

अस्याः व्याधेः प्रभावः केवलं कुक्कुटपालनकेन्द्रेषु सीमितः नास्ति, अपितु वैश्विकव्यापारं, कुक्कुटोत्पादानां मूल्यानि, कृषकाणां जीविकोपार्जनं च प्रभावितं करोति। २००६ तमे वर्षे भारतदेशे प्रथमवारम् अस्याः व्याधेः अभिज्ञानात् आरभ्य एच५एन१ तथा एच५एन८ उपप्रकारयोः पञ्चशताधिकाः संयुक्तप्रकोपाः अभिलेखिताः सन्ति।

बर्डफ्लू रोगस्य महतः प्रकोपस्य कारणेन भारतस्य सकलराष्ट्रीयोत्पादवृद्धिः १.५ प्रतिशतं यावत् न्यूनीभवितुं शक्नोति। यदि व्याधिः अनियन्त्रितरूपेण प्रसरेत् तर्हि देशस्य २० प्रतिशताधिकायाः कुक्कुटजनसङ्ख्यायाः प्रभावितत्वस्य विनाशस्य च भयम् अस्ति। २००६ तमे वर्षे बर्डफ्लू प्रकोपेन प्रत्यक्षतया परोक्षतया च अनुमानतः २२०० तः ३००० कोटिरूप्यकाणां हानिः अभवत्। मणिपुरराज्ये अपि एकेन प्रकोपेन राज्यस्य सकलराष्ट्रीयोत्पादस्य ०.५ प्रतिशतस्य समतुल्या हानिः अभवत्। एषा व्याधिः जनस्वास्थ्यस्य दृष्ट्यापि चिन्तायाः विषयः अस्ति। विश्वस्वास्थ्यसङ्घटनस्य (डब्ल्यूएचओ) अनुसारं २००३ तमवर्षात् अद्यावधि भारतसहितेषु २५ देशेषु एच५एन१ पक्षिजातीय-इन्फ्लुएञ्जा विषाणोः १००३ मानवीयाः सङ्क्रमणप्रकरणाः प्रकाशं गताः, येषु ४७९ जनानां मृत्युः अभवत्।

विषाणोः अध्ययनात् ज्ञातं यत् एच५एन१ इत्यस्य क्लेड् २.३.२.१ए इति स्वरूपं कुक्कुटेषु बर्डफ्लू रोगस्य अधिकांशप्रकोपानां कृते उत्तरदायी अभवत्। अधुना अस्य विषाणोः सङ्क्रमणं स्तनधारिणः सहितासु विभिन्नासु पशुजातिषु अपि दृष्टम् अस्ति। एतदतिरिक्तं मनुष्येषु अपि अस्य सङ्क्रमणस्य त्रयः प्रकरणाः प्रकाशं गताः। अतः कुक्कुटपालकानां आर्थिकहानिं न्यूनीकर्तुं तथा कुक्कुटेभ्यः अन्येषु पशुषु मनुष्येषु च अस्य विषाणोः प्रसारं निवारयितुं तस्य नियन्त्रणम् अत्यावश्यकम् अस्ति।

---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani