Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
**भारतस्य इतिहासे नवम्बरमासस्य तृतीयदिनम्**
भारतस्य प्रथमः प्रधानमन्त्री पण्डित जवाहरलाल नेहरू १९४८ तमस्य वर्षस्य नवम्बरमासस्य तृतीयदिनाङ्के संयुक्तराष्ट्रमहासभायाः विशेषसत्रं सम्बोधितवान्। स्वतन्त्रभारतस्य पक्षतः संयुक्तराष्ट्रसङ्घे प्रस्तुतं प्रथमम् औपचारिकं वक्तव्यम् आसीत् इदम्। स्वसम्बोधने नेहरू विश्वशान्तेः, अहिंसायाः, अन्तरराष्ट्रीयसहकारितायाः, उपनिवेशवादविरोधस्य च भारतस्य विदेशनीतेः प्रमुखाधाररूपेण प्रतिपादनम् अकरोत्। नेहरू अवदत् यत् घृणायाः हिंसायाश्च माध्यमेन स्थायिशान्तेः स्थापना न सम्भवति। तेन अन्तरराष्ट्रीयविवादानां समाधानं वार्तालापेन, परस्परावबोधेन, सहकारितया च कर्तुं बलं प्रदत्तम्। तथैव संयुक्तराष्ट्रसङ्घस्य अधिकारपत्रे अन्तर्निहितानां सिद्धान्तानां उद्देश्यानां च प्रति भारतस्य प्रतिबद्धता पुनरुच्चारिता। अस्मिन् सम्बोधने कश्मीरस्य विषयः अपि प्रमुखतया उत्थापितः। १९४७-४८ तमस्य वर्षयोः भारतपाकिस्तानयोः युद्धानन्तरम् अयं विषयः संयुक्तराष्ट्रसङ्घे विचाराधीनः आसीत्। नेहरू भारतस्य पक्षं प्रस्तुत्य न्यायस्य संवादस्य च आधारेण विवादस्य समाधानं कर्तुं विचारम् उपस्थापितवान्। तस्य सम्बोधनस्य समयः तादृशः आसीत्, यदा नवस्वतन्त्रः भारतः वैश्विकमञ्चे स्वकीयां विदेशनीतिं अन्तरराष्ट्रीयभूमिकां च स्पष्टां कुर्वन् आसीत्।
**महत्त्वपूर्णाः घटनाः**
६४४ ईसवीये — द्वितीयस्य मुस्लिमखलीफायाः उमर इब्न अल् खत्ताबस्य मदीना नगरे एकेन फारसीदासेन हत्या कृता।
१३९४ — फ्रान्सदेशस्य सम्राट् षष्ठः चार्ल्सः यहूदीजनान् फ्रान्सदेशात् निष्कासितवान्।
१४९३ — क्रिस्टोफर कोलम्बसः डोमिनिका द्वीपस्य अन्वेषणम् अकरोत्।
१६५५ — आङ्ग्लदेशेन फ्रान्सदेशेन च सैन्यसम्बन्धिषु आर्थिकसम्बन्धिषु च सन्धिषु हस्ताक्षराणि कृतानि।
१७६२ — ब्रिटेनस्पेनदेशयोः मध्ये पेरिससन्धिः अभवत्।
१७९६ — जॉन एडम्सः अमेरिकादेशस्य राष्ट्रपतिरूपेण निर्वाचितः।
१८३८ — ‘द टाइम्स ऑफ इण्डिया’ इति समाचारपत्रस्य स्थापना अभवत्।
१८५७ — नानारावस्य मथुरास्थिता सम्पत्तिः ध्वंसयितुं आदेशः प्रदत्तः।
१८६९ — कनाडादेशे हैमिल्टन फुटबॉल क्लब इत्यस्य स्थापना अभवत्।
१९०३ — पनामा देशः कोलम्बियादेशात् स्वतन्त्रताम् अलभत।
१९११ — लुई शेवरले तथा विलियम सी. डुराण्ट् इत्येताभ्यां डेट्रॉयट् नगरे शेवरले मोटरकार कम्पनी संस्थापिता।
१९३८ — ‘असम हिन्दी प्रचार समिति’ इति संस्था स्थापिता।
१९४८ — भारतस्य तत्कालीनप्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरू संयुक्तराष्ट्रमहासभायां स्वकीयम् आद्यं भाषणम् अकरोत्।
१९५७ — सोवियतसङ्घेन लाइका नाम्नी शुनी अन्तरिक्षे प्रेषिता। अन्तरिक्षयानमार्गेण पृथिव्याः वायुमण्डलात् बहिः प्रेषिता सा प्रथमा सजीवप्राणी आसीत्।
१९५८ — तत्कालीनसोवियतसङ्घेन परमाणुपरीक्षणं कृतम्।
१९६२ — चीनदेशस्य आक्रमणस्य परिप्रेक्ष्ये भारते स्वर्णबन्धपत्रयोजनायाः घोषणा कृता।
१९८४ — भारते सिक्खविरोधिदङ्गेषु त्रिसहस्राधिकाः जनाः मारिताः।
१९८८ — वायुसेनया आग्रानगरात् एकः पैराशूट् बटालियनसमूहः प्रेषितः।
१९८८ — मालदीवदेशे सम्पन्नस्य सैनिकविद्रोहस्य दमनाय तत्रत्यायाः सर्वकारस्य सहायतार्थं भारतीयसशस्त्रसेनया अभियानम् आरब्धम्।
१९९२ — राष्ट्रपतिं एच. डब्ल्यू. बुशं पराजित्य डेमोक्रेट् दलस्य बिल् क्लिण्टनः अमेरिकादेशस्य द्विचत्वारिंशत्तमः राष्ट्रपतिः अभवत्।
१९९७ — जी-१५ समूहस्य सप्तमं शिखरसम्मेलनं कुआलालम्पुरनगरे प्रारब्धम्।
२००० — भारतसर्वकारेण प्रत्यक्षगृहे प्रसारणसेवा सर्वेभ्यः आरब्धा।
२००१ — अमेरिकादेशेन लश्कर-ए-तैयबा तथा जैश-ए-मोहम्मद इत्येतयोः सङ्घटनयोः प्रतिबन्धः आरोपितः।
२००२ — नखोम पाथोम इत्यत्र आयोजितायां सभायां लिट्टे सङ्घटनेन राजनीतेः मुख्यधारायां सम्मिलितुं स्वेच्छा प्रकटिता।
२००३ — पाकिस्तानचीनदेशयोः मध्ये बीजिङ्गनगरे अष्टसु सम्झौतापत्रेषु हस्ताक्षराणि कृतानि।
२००४ — अफगानिस्तानदेशे राष्ट्रपतिपदाय आयोजितस्य प्रथमस्य निर्वाचनस्य परिणामे हमीद करजई विजयी घोषितः।
२००६ — भारतबेल्जियमदेशयोः मध्ये सामाजिकसुरक्षासम्बन्धी सम्झौताः अभवन्।
२००७ — पाकिस्तान पीपुल्स पार्टी इत्यस्य प्रमुखा बेनजीर भुट्टो स्वगृहे गृहबन्धने स्थापिता।
२००७ — पाकिस्तानदेशे परवेज मुशर्रफः संविधानं निरस्तीकृत्य सर्वोच्चन्यायालयस्य मुख्यन्यायाधीशं पदात् अपसार्य आपत्कालस्य घोषणाम् अकरोत्।
२००८ — यूनियन बैंक ऑफ इण्डिया इत्यनेन स्वकीयासु ऋणप्रदातृदरासु ०.५ प्रतिशतस्य न्यूनता कृता।
२०११ — फ्रान्सदेशस्य कान्सनगरे जी-२० शिखरसम्मेलनम् आरब्धम्। तत्र यूरोजोनस्य ऋणसङ्कटविषये चर्चा कृता।
२०१४ — अमेरिकादेशे आतङ्कवादी आक्रमणेन ध्वस्तस्य वर्ल्ड ट्रेड सेन्टर इत्यस्य स्थाने त्रयोदशवर्षाणाम् अनन्तरम् एकं वर्ल्ड ट्रेड सेन्टर उद्घाटितम्।
**जन्म**
१६१८ — औरङ्गजेबस्य जन्म अभवत्। सः मुगलवंशस्य षष्ठः सम्राट् आसीत्।
१६८८ — सवाई जयसिंहस्य जन्म अभवत्। सः आमेरराज्यस्य वीरः कुशलनीतिज्ञश्च शासकः आसीत्।
१८९० — एच्. जे. कानियायाः जन्म अभवत्। सः स्वतन्त्रभारतस्य प्रथमः मुख्यन्यायाधीशः आसीत्।
१९०६ — पृथ्वीराजकपूरस्य जन्म अभवत्। सः हिन्दीचलच्चित्ररङ्गमञ्चयोः प्रसिद्धः अभिनेता आसीत्। तेन मुम्बईनगरे ‘पृथ्वी थिएटर’ इत्यस्य स्थापना कृता।
१९३३ — अर्थशास्त्रिणः नोबेलपुरस्कारविजेतुः अमर्त्यसेनस्य जन्म अभवत्।
१९३७ — हिन्दीचलच्चित्रजगतः प्रसिद्धस्य सङ्गीतकारस्य लक्ष्मीकान्तस्य जन्म अभवत्।
१९५६ — स्वामी चिन्ना जियरस्य जन्म अभवत्। सः आध्यात्मिकतायाः समाजसेवायाश्च क्षेत्रयोः देशविदेशेषु कार्यम् अकरोत्।
१९७६ — भारतीयक्रीडकस्य मानवजीतसिंहसन्धोः जन्म अभवत्। सः मुख्यतया ट्रेप् शूटिङ्ग् क्रीडायाः कृते प्रसिद्धः अस्ति।
**निधनम्**
१९३६ — चिदम्बरम् पिल्लै दिवङ्गतः। सः तमिलभाषायाः विद्वान् प्रसिद्धः समाजसुधारकश्च आसीत्।
१९४७ — सोमनाथशर्मा वीरगतिं प्राप्तवान्। सः परमवीरचक्रेण सम्मानितः प्रथमः भारतीयः सैनिकः आसीत्।
१९४७ — दीवानसिंहदानू वीरगतिं प्राप्तवान्। सः महावीरचक्रेण सम्मानितः भारतीयः सैनिकः आसीत्।
१९७७ — भगवन्तरावमण्डलोई दिवङ्गतः। सः मध्यप्रदेशस्य भूतपूर्वः द्वितीयः मुख्यमन्त्री आसीत्।
२००८ — ललितमोहनशर्मा दिवङ्गतः। सः भारतस्य चतुर्विंशतितमः भूतपूर्वः मुख्यन्यायाधीशः आसीत्।
२०१३ — प्र
सिद्धा लोकगायिका रेशमा दिवङ्गता।
**महत्त्वपूर्णः अवसरः**
अन्तरराष्ट्रीय रेडक्रॉस दिवसः (सप्ताहः)।
Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani