नवदिल्ली, 03 नवंबरमासः (हि.स.)।प्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदी मङ्गलवासरे पुणेमहानगरमेट्रोसम्बद्धानां प्रायः एकविंशतिसहस्राष्टशतकोटिरूप्यकाणां परियोजनानां दृश्यश्रव्यसम्मेलनमाध्यमेन उद्घाटनं शिलान्यासं च कृतवान्। एतासु अष्टसहस्रत्रिशताधिककोटिरूप्यकाणां व्ययेन निर्मितायाः प्रायः त्रयोविंशतिकिलोमीटरदीर्घायाः पुणेमेट्रोस्य पिङ्करेखायाः उद्घाटनम्, प्रायः त्रयोदशसहस्रपञ्चशतकोटिरूप्यकाणाम् अनुमानितव्ययेन द्वितीयचरणस्य चतसृणां मेट्रोरेखाणां शिलान्यासश्च अन्तर्भवति।

अस्मिन्नवसरे प्रधानमन्त्री उक्तवान् यत् पुणेमेट्रोविस्तारेण नगरस्य विकासाय नूतना गतिः प्राप्स्यते, जनानां जीवनं च सुगमं भविष्यति। उत्सवानां प्रसन्नता तदा अधिका वर्धते, यदा जीवने काचित् नूतना सुविधा समायोज्यते। अद्य पुणेनगरवासिनां कृते एतादृशः एव सुखदः अवसरः अस्ति। तेन पुणे-महाराष्ट्रयोः जनानाम् एतासां परियोजनानां कृते अभिनन्दनं कृतम्।

मोदी उक्तवान् यत् प्रायः दशवर्षेभ्यः पूर्वं तस्मै पुणेमेट्रोस्य प्रथमचरणस्य शिलान्यासस्य अवसरः प्राप्तः आसीत्। अधुना हिंजवडीतः शिवाजीनगरपर्यन्तं मेट्रोसम्पर्कस्य स्थापनया पुणेनगरस्य विशालस्य सूचनाप्रौद्योगिकीकेन्द्रस्य उत्तमा सम्पर्कसुविधा भविष्यति। अद्य शिलान्यासं प्राप्तवत्यः नूतनाः मेट्रोरेखाः नगरस्य प्राचीनानां नवीनानां च क्षेत्राणां मध्ये सम्पर्कं अधिकं सुदृढं करिष्यन्ति।

तेन उक्तं यत् पुणेनगरं सर्वदा एतादृशानां विचाराणां केन्द्रं जातम्, येषां राष्ट्रस्य समाजस्य च कृते नूतना दिशा प्रदत्ता। अद्य एतन्नगरं विकसितभारतस्य नूतनशक्तिम् अपि दिशां ददाति। सूचनाप्रौद्योगिकी, वाहननिर्माण, औषधनिर्माण, नवोद्यम, नवाचारः, उत्पादनम् इत्यादिषु क्षेत्रेषु पुणेनगरं देशस्य युवानां स्वप्नानां सङ्कल्पानां च केन्द्रम् अस्ति। सुदृढ्यमानः मेट्रोसम्पर्कः नगरस्य विकासाय नूतनां गतिं प्रदास्यति।

प्रधानमन्त्रिणा उक्तं यत् अद्य कस्यचित् नगरस्य परिचयः केवलं तस्य औद्योगिकक्षेत्रैः अथवा खाद्यपदार्थैः न भवति, अपितु तन्नगरं कियत् प्रतिस्पर्धात्मकम् अस्ति, तत्र जनानां जीवनं कियत् सुगमम् अस्ति इत्यपि अवलोक्यते। मेट्रोपरियोजनाः एतयोः उभयोः मानदण्डयोः नगरे सुधारम् आनयन्ति। पुणेमेट्रोविस्तारेण जनानां समयस्य रक्षणं भविष्यति तथा च आवागमनस्य उत्तमाः सुविधाः प्राप्स्यन्ति। यदा नगरस्य समयस्य रक्षणं भवति तदा तस्य उत्पादकता वर्धते, येन देशस्य अर्थव्यवस्थायाः गतिः वर्धते तथा च निर्धनमध्यमवर्गीयजनाः उभौ लाभान्वितौ भवतः।

मोदी उक्तवान् यत् देशे प्रथममेट्रोसेवा १९८४ तमे वर्षे प्रारब्धा, किन्तु ततः परवर्तिषु त्रिंशत्सु वर्षेषु केवलं द्विशताष्टचत्वारिंशत् किलोमीटरमितायाः मेट्रोरेखायाः निर्माणं जातम्। २०१४ तमवर्षपर्यन्तं देशस्य केवलं पञ्चसु नगरेषु मेट्रोसेवा उपलब्धा आसीत्। तेन उक्तं यत् यदि प्राचीना चिन्तनपद्धतिः कार्यसंस्कृतिश्च अनुवर्तिता अभविष्यत्, तर्हि पुणेनगरे मेट्रोसेवायाः प्रारम्भाय अनेकानि दशकानि अधिकानि प्रतीक्षितव्यानि अभविष्यन्।

तेन उक्तं यत् २०१४ तमे वर्षे राष्ट्रियजनतान्त्रिकगठबन्धनस्य (राजग) शासनस्य स्थापनानन्तरं नगरेषु निवसतां मध्यमवर्गीयानां जनानां जीवनं सुगमं कर्तुं परिवहनसुविधाश्च उन्नताः कर्तुं सङ्कल्पः कृतः। विगतेषु द्वादशसु वर्षेषु देशस्य मेट्रोविस्तारजाले तीव्रगतिना विस्तारः अभवत्। २०१४ तमे वर्षे यत्र मेट्रोविस्तारजालं द्विशताष्टचत्वारिंशत् किलोमीटरमितम् आसीत्, तत्र अधुना तत् प्रायः द्वादशशतं किलोमीटरमितं जातम्। पूर्वं केवलं पञ्चसु नगरेषु मेट्रोसेवा प्रचलति स्म, किन्तु अधुना देशस्य षड्विंशतिषु नगरेषु मेट्रोसेवा उपलब्धा अस्ति। प्रतिदिनम् एककोट्यधिकाः जनाः मेट्रोयानेन यात्रां कुर्वन्ति तथा च भारतीयं मेट्रोविस्तारजालं विश्वस्य प्रमुखेषु त्रिषु मेट्रोविस्तारजालेषु समाविष्टम् अभवत्।

प्रधानमन्त्रिणा उक्तं यत् महाराष्ट्रराज्ये अपि मेट्रोविस्तारजाले तीव्रगत्या विस्तारः अभवत्। २०१४ तमे वर्षे राज्ये केवलं एकाधिकशतं किलोमीटरमिता मेट्रोरेखा कार्यरता आसीत्, किन्तु अद्य प्रायः द्विशतं किलोमीटरमितायाः मेट्रोरेखायाः सेवा प्रचलति। राज्ये षट्शताष्टाधिकाः किलोमीटरमिताः मेट्रोरेखाः निर्माणाधीनाः सन्ति। महाराष्ट्रे मेट्रोमूलभूतसंरचनायाः विकासाय अर्धलक्षकोटिरूप्यकाणाम् अधिकः निवेशः क्रियमाणः अस्ति। अनेन श्रमिकाणां, अभियन्तॄणां, आपणानां, कारखानानां च कृते रोजगारस्य अवसराः उत्पद्यन्ते।

तेन उक्तं यत् पुणेमेट्रोस्य एषा परियोजना सार्वजनिकनिजीभागीदारीप्रतिमानस्य (पीपीपी) अन्तर्गतं निर्मिता इति कारणेन अपि विशिष्टा अस्ति। एषा सर्वकारस्य निजीक्षेत्रस्य च संयुक्तप्रयत्नानाम् उदाहरणम् अस्ति। अस्य प्रतिमानस्य सफलता देशस्य प्रगतिं अधिकां गतिं दातुं शक्नोति।

मोदी उक्तवान् यत् विकसितभारतस्य निर्माणाय देशस्य प्रत्येकः नागरिकः युवा च पूर्णात्मविश्वासेन कार्ये संलग्नः अस्ति। विगतेषु द्वादशसु वर्षेषु देशे ग्रामीणमार्गाणां, राजमार्गाणां, द्रुतगामिमार्गाणां, रेलमार्गविद्युतीकरणस्य, सुरङ्गाणां, सेतूनां च निर्माणसहितानि अनेकानि मूलभूतसंरचनाविकासकार्याणि सम्पन्नानि। आगामिषु वर्षेषु भारतं स्वस्य ऊर्जां नगराणि विश्वस्य सर्वश्रेष्ठनगरेषु समावेशयितुं विनियोजयिष्यति।

तेन उक्तं यत् नगराणि केवलं निवासस्थानानि न सन्ति, अपितु आर्थिकक्रियाकलापानां प्रमुखकेन्द्राणि अपि सन्ति। देशस्य शतशः लघुनगराणि विकासकेन्द्ररूपेण विकसितव्यानि सन्ति। एतस्याः दृष्टेः अनुरूपं अस्मिन् वर्षे फरवरीमासे नगरीयचुनौतीकोषस्य अनुमोदनं कृतम् आसीत्। अस्य कृते केन्द्रसर्वकारः एकलक्षकोटिरूप्यकाणां वित्तीयसहायतां प्रददाति। अस्य माध्यमेन आगामिषु वर्षेषु देशस्य नगरेषु लक्षकोटिरूप्यकाणां निवेशम् आकर्षयितुं लक्ष्यं निर्धारितम् अस्ति। तेन स्थानीयस्वशासनसंस्थानाम् निजीक्षेत्रस्य च अस्मिन् अभियाने अग्रे आगन्तुं आह्वानं कृतम्।

प्रधानमन्त्रिणा उक्तं यत् वैश्विकपरिस्थितीनां प्रतिकूलत्वेऽपि भारतं विश्वे सर्वाधिकतीव्रगत्या आर्थिकविकासस्य गतिं धारयति। विश्वबैङ्कस्य नवीनतमप्रतिवेदनानुसारं भारतदेशे विगतेषु दशतः द्वादशवर्षेषु पञ्चाशत्कोटिजनाः तीव्रदरिद्रतां पराजितवन्तः। तेन उक्तं यत् पूर्वं दरिद्रतायाः विरुद्धं संघर्षः केवलं घोषणासु सीमितः आसीत्, किन्तु अद्य भारतं धरातले एव दरिद्रतां पराजयति। भारतं सर्वाधिकतीव्रगत्या वर्धमाना अर्थव्यवस्था भवितुम् सह दरिद्रतां न्यूनीकर्तृषु देशेषु अपि अग्रणी अस्ति।

तेन उक्तं यत् निर्धनेभ्यः आवासः, शौचालयः, प्रत्येकस्मिन् गृहे जलसुविधा, पाकगैससम्पर्कः इत्यादीनां सुविधानां प्राप्त्या तेषाम् आत्मविश्वासः वर्धितः। सर्वकारीययोजनानां लाभः अधुना प्रत्यक्षतया लाभार्थिभ्यः प्राप्यते। यदा देशस्य धनं मार्गेषु, रेलमार्गेषु, विमानपत्तनेषु, मेट्रोपरियोजनासु च मूलभूतसंरचनायाः विकासाय व्ययीकृतं भवति तथा च विद्युत्, जलं, गैसवाहिन्यां च निवेशः वर्धते, तदा जनानां जीवनं सुखमयं भवति, रोजगारस्य अवसराश्च वर्धन्ते।

मोदी उक्तवान् यत् गतस्य मासस्य सर्वकारप्रमुखरूपेण कार्यकरणस्य तस्य पञ्चविंशतिवर्षाणि पूर्णानि अभवन्। तस्य सर्वकारस्य आदर्शः सर्वदा एषः एव आसीत् यत् निर्धनः सशक्तः क्रियताम्, येन सः स्वदारिद्र्यात् बहिर्निर्गन्तुं साहसं प्राप्नुयात्। गुजरातराज्यस्य मुख्यमन्त्रित्वकाले तेन एतस्यामेव भावनायां निर्धनकल्याणमेलानाम् आरम्भः कृतः आसीत्। एतेषु मेलासु निर्धनकल्याणयोजनानां लाभं जनानां यावत् प्रापयितुं विशेषं ध्यानं दीयते स्म। तेन एतत् शक्तिप्रदानेन सशक्तीकरणम् इति अर्थात् पावर टू एम्पावर इति कथितम्। एषा एव सुशासनस्य भावना अस्ति इति च उक्तम्।

प्रधानमन्त्रिणा महाराष्ट्रराज्ये प्रतिकूलमौसमेन प्राकृतिकविपत्त्या च प्रभावितानां कृषकाणाम् अपि उल्लेखः कृतः। तेन उक्तं यत् राज्ये प्रतिकूलमौसमस्य कारणेन अनेकानि कृषकपरिवाराणि कठिनताम् अनुभवन्ति। मुख्यमन्त्री देवेन्द्रफडणवीसस्य नेतृत्वे विगतेषु कतिपयेषु वर्षेषु जलसंरक्षणस्य क्षेत्रे पर्याप्तं कार्यं कृतम्, तथापि प्राकृतिकविपत्त्या कृषकाणां कष्टानि वर्धितानि। तेन आश्वासनं दत्तं यत् सङ्कटस्य अस्मिन् समये राजगसर्वकारः पूर्णसंवेदनशीलतया कृषकैः सह स्थितः अस्ति।

तेन देशवासिनः आग्रहः कृतः यत् उत्सवकाले कृषकान् स्मरन्तु तथा च एतत् सुनिश्चितं कुर्वन्तु यत् तेषां गृहेष्वपि दीपावल्याः प्रसन्नता तिष्ठेत्। अनावृष्ट्या प्राकृतिकविपत्त्या च प्रभावितानां कृषकाणां ग्रामीणक्षेत्रेषु निवसतां जनानां च समस्याः न विस्मर्तव्याः। सर्वैः मिलित्वा अस्याः आपदायाः सामना करणीयः। प्रधानमन्त्रिणा उक्तं यत् सर्वेषां प्रयासः सामूहिकः प्रयासश्च विकसितभारतस्य प्राणवायुः अस्ति। एतस्यामेव भावनायां सर्वैः राष्ट्रस्य विकासकार्येषु संलग्नैः भवितव्यम्।

----------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani