Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
नई दिल्ली, 09 नवंबरमासः (हि.स.)।संसदायाः वर्षाकालीनसत्रस्य समाप्तेः अनन्तरं ८८ दिनानि व्यतीतानि, तथापि अद्यावधि लोकसभायाः राज्यसभायाश्च औपचारिकं सत्रावसानं न कृतम् अस्ति। अनेन सह संसदः सत्रावसानस्य अन्तराले अद्यावधि सर्वाधिकदीर्घः कालावधिः अभिलिखितः अस्ति। इतः पूर्वं २००८ तमे वर्षे ८७ दिनानि यावत् सत्रावसानं न अभवत्। उभयोः सदनयोः कार्यवाही अगस्तमासस्य त्रयोदशदिनाङ्के अनिश्चितकालाय स्थगिता आसीत्। सोमवासरस्य प्रातःकालपर्यन्तम् उभयोः सदनयोः सत्रावसानस्य घोषणा न कृता इत्यतः वर्तमानसत्रस्य अन्तर्गतमेव संसदः पुनः समवेशनस्य सम्भावना वर्तते।
काङ्ग्रेसमहासचिवेन जयरामरमेशेन अस्मिन् विषये सर्वकारस्य अभिप्रायः प्रश्नाङ्कितः। तेन सामाजिकमाध्यममञ्चे एक्स इत्यत्र उक्तं यत् संसदः अनिश्चितकालाय स्थगितायाः ८८ दिनानि व्यतीतानि, तथापि अद्यावधि सत्रावसानं न कृतम्। रमेशः संसदः कार्यप्रणाल्याः विषये प्रकाशितायाः ‘कौल एण्ड शकधर’ इति पुस्तकस्य अष्टमसंस्करणस्य उल्लेखं कुर्वन् अवदत् यत् अस्मिन् पुस्तके लोकसभायाः अनिश्चितकालाय स्थगनस्य सत्रावसानस्य च मध्ये सामान्यतया द्वितः चतुर्दिनपर्यन्तम् अन्तरं भवति इति उल्लिखितम् अस्ति। पुस्तकस्य पादटिप्पण्यां एतदन्तरस्य अधिकतमावधिः २८ दिनानि निर्दिष्टा अस्ति, या २०१५ तमस्य वर्षस्य वर्षाकालीनसत्रेण सम्बद्धा आसीत्।
रमेशः अवदत् यत् संसदीयकार्यमन्त्री किरेन रिजिजुः अक्टूबरमासस्य १९ दिनाङ्के काङ्ग्रेसाध्यक्षाय मल्लिकार्जुनखड्गे इत्यस्मै लिखिते पत्रे २००८ तमस्य वर्षस्य वर्षाकालीनसत्रस्य ८७ दिनानि यावत् सत्रावसानं न कृतम् इति उल्लेखम् अकरोत्। तेन उक्तं यत् तस्मिन् समये सर्वेषां राजनीतिकदलानां सहमत्या एतादृशी व्यवस्था कृता आसीत्। रमेशः आरोपितवान् यत् वर्तमानसर्वकारेण केन्द्रीयगृहमन्त्रिणः परिसीमनविधेयकानि पारितुं लोकसभायां द्वितीयांशबहुमतं प्राप्तुं समयप्रदानस्य उद्देश्येन एषः अभिलेखः निर्मितः अस्ति।
काङ्ग्रेसाध्यक्षः खड्गे विगतेषु षड्मासेषु चतुर्वारं प्रधानमन्त्रिणं नरेन्द्रमोदिनं पत्रं लिखित्वा परिसीमनविषये चर्चार्थं सर्वदलीयोपवेशनस्य आयोजनाय अनुरोधं कृतवान्, किन्तु सर्वकारेण अस्मिन् विषये सहमतिः न प्रदत्ता।
अन्यतः सत्रावसानस्य अभावे एतादृश्याः सम्भावनायाः अपि चर्चा प्रचलति यत् महिलासंरक्षणविधेयकस्य कार्यान्वयनसम्बद्धस्य प्रस्तावितस्य संविधानसंशोधनस्य विचारार्थं सर्वकारः अल्पसूचनया संसदः समवेशनम् आह्वातुं शक्नोति। अस्मिन् प्रस्ताविते संशोधने परिसीमनप्रक्रियया लोकसभायाः वर्तमानायाः ५४३ आसनसङ्ख्यायाः अधिकतमं ८५० यावत् वर्धनस्य प्रस्तावः अस्ति। तथापि संसदः समवेशनम् आह्वातुं विषये सर्वकारपक्षतः कापि आधिकारिकघोषणा न कृता अस्ति।
संविधाने सदनस्य अनिश्चितकालाय स्थगनानन्तरं सत्रावसानस्य कृते कापि निश्चितकालमर्यादा न निर्धारितास्ति। अतः दीर्घकालपर्यन्तं सत्रावसानस्य अभावः स्वतः संवैधानिकः अथवा प्रक्रियागतः अनियमः न मन्यते। उपलब्धाभिलेखानुसारं २००८ तमे वर्षे ८७ दिनानि, १९८७ तमे वर्षे ७६ दिनानि, १९८९ तमे वर्षे ५४ दिनानि, २००६ तथा २०१३ तमयोः वर्षयोः ४९-४९ दिनानि, १९६३ तमे वर्षे ४१ दिनानि यावत् संसदः सत्रावसानं न अभवत्।
उल्लेखनीयम् अस्ति यत् २००८ तमे वर्षे तत्कालीनस्य संयुक्तप्रगतिशीलगठबन्धनसर्वकारस्य विरुद्धम् अविश्वासप्रस्तावे चर्चायै लोकसभायाः समवेशनं जुलाईमासस्य २१ तथा २२ दिनाङ्कयोः अभवत्। तदनन्तरं सदनस्य सत्रावसानं न कृतम्। लोकसभायाः कार्यवाही पुनः अक्टूबरमासस्य १७ दिनाङ्के प्रारब्धा तथा २४ दिनाङ्के स्थगिता। ततः सदनस्य अग्रिमं समवेशनं दिसम्बरमासस्य १० दिनाङ्के अभवत्।
-----------