Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
कोरबा, 13 मार्चमासः (हि. स.)।छत्तीसगढ़-प्रदेशस्य औद्योगिक-क्षेत्रे अद्य एकः सकारात्मकः परिवर्तनः दृश्यते। पूर्वं यत्र अनेकासां यूनां महिलानां कृते जीविकावसराः सीमिताः आसन्, अधुना ताः कारखानासु, तकनीकी-कार्येषु, आतिथ्य-सेवासु तथा उदयमान-प्रौद्योगिकी-क्षेत्रेषु कार्यं कुर्वन्ति। अस्मिन् परिवर्तने बालको संस्थायाः वेदांता स्किल स्कूल महत्त्वपूर्णां भूमिकां निर्वहति।
अत्र महिलाभ्यः कौशल-प्रशिक्षणं तथा उद्योग-संबद्धः अनुभवः प्रदीयते, येन ताः आत्मविश्वासेन सह जीविकार्थं सज्जाः भवन्ति। अनेकासां महिलानां कृते एषा यात्रा केवलं रोजगार-प्राप्तिपर्यन्तं न सीमिता, अपितु स्वपरिवारस्य भविष्यं परिवर्तयितुं अवसरः अपि अस्ति।
पूजा सोतकर कथयति यत् मम कृते वेदांता स्किल स्कूलस्य प्रशिक्षणं आत्मनिर्भरत्वस्य मार्गः अभवत्। सा अल्पवयसे एव स्वमातापितरौ अपहायिता आसीत् तथा कोरबा नगरे बालिका-आश्रमे वर्धिता। तस्याः सदैव इलेक्ट्रॉनिक-प्रणाल्यः कथं कार्यं कुर्वन्ति इति ज्ञातुं जिज्ञासा आसीत्। अतः सा मोबाइल-फोन-हार्डवेयर-रिपेयर-टेक्नीशियन इति पाठ्यक्रमं कृतवती। प्रशिक्षणानन्तरं तस्यै बेंगलुरु नगरे टाटा इलेक्ट्रॉनिक्स संस्थायां ऑपरेटर-पदे रोजगारः प्राप्तः, यत्र तस्यै प्रतिवर्षं 2 लक्ष-रूप्यकात् अधिकं वेतनं तथा अन्याः सुविधाः अपि प्रदीयन्ते। अधुना सा स्वकौशलस्य माध्यमेन सशक्तं आत्मनिर्भरं भविष्यं निर्माति।
कोरबा जनपदस्य गोढ़ी ग्रामस्य काजल सांडे अपि अस्य परिवर्तनस्य अन्यद् उदाहरणम् अस्ति। सा विद्युत्-क्षेत्रे आईटीआई शिक्षां कृत्वा स्किल स्कूलतः तकनीकी-प्रशिक्षणं प्राप्तवती। सा वदति यत् अत्र मया विद्युत्-प्रणाली, सुरक्षा तथा तकनीकी-उपकरणानां विषये व्यावहारिकं प्रशिक्षणं प्राप्तम्, येन उद्योगे कार्यं कर्तुं आत्मविश्वासः प्राप्तः। ततः अनन्तरं तस्यै बालको संस्थायां अप्रेन्टिसशिप-कार्यस्य अवसरः प्राप्तः तथा अधुना सा पर्यवेक्षण-सम्बद्धान् उत्तरदायित्वान् वहति, यत् पूर्वं तस्यै दूरस्थं स्वप्नम् इव आसीत्।
मनीषा रात्रे इत्यस्याः कृते एतत् प्रशिक्षणं आतिथ्य-क्षेत्रे अवसरान् आनयत्। सा कथयति यत् वेदांता स्किल स्कूलस्य फूड एंड बेवरेज सर्विस प्रशिक्षणेन मम आतिथ्य-क्षेत्रे कार्यं कर्तुं आत्मविश्वासः प्राप्तः। अधुना अहं स्वपरिवारं आर्थिकदृष्ट्या सुदृढं करोमि तथा स्वलघु-भगिन्याः शिक्षायामपि साहाय्यं करोमि।
जांजगीर-चांपा जनपदस्य पूर्णिमा रात्रे वदति यत् स्किल-प्रशिक्षणेन हरित-ऊर्जा-क्षेत्रे अपि नूतनाः अवसराः उद्घाटिताः। सोलर पीवी इंस्टॉलर कार्यक्रमस्य माध्यमेन मया सोलर-पैनल-स्थापनं तथा विद्युत्-प्रणाल्याः मूलभूत-ज्ञानं प्राप्तम्। अनेन प्रशिक्षणेन वर्धमानस्य नवीकरणीय-ऊर्जा-क्षेत्रे कार्यं कर्तुं अहं सज्जा अभवम्। पूर्णिमायै बेंगलुरु नगरे फॉक्सकॉन प्रिसिजन इंजीनियरिंग संस्थायां नियुक्तिः प्राप्ता, या तस्याः व्यवसाय-जीवनस्य आरम्भः अस्ति।
अस्य उपक्रमस्य प्रभावः केवलं रोजगार-प्राप्तिपर्यन्तं न सीमितः। महिलानां वर्धमान-भागीदारी-सह ग्रामीण-अर्धनगरीय-प्रदेशेषु युवा-महिलाः देशस्य प्रमुख-कम्पनीषु कार्यं कुर्वन्ति तथा समाजस्य चिन्तन-धारायामपि सकारात्मकः परिवर्तनः आगच्छति। विभिन्नेषु कार्यस्थलेषु स्वस्य उपस्थितिं दर्शयन्त्यः एताः महिलाः प्रदर्शयन्ति यत् कौशलम्, अवसरः तथा आकांक्षा मिलित्वा भारतस्य कार्यबलस्य भविष्यं कथं परिवर्तयितुं शक्नुवन्ति।
वेदांता स्किल स्कूल भारत-सरकारेण प्रदत्ता पंच-ताराङ्क-मान्यता-युक्तः स्मार्ट सेंटर अस्ति, यस्य मान्यता नेशनल स्किल डेवलपमेंट कॉर्पोरेशन (एनएसडीसी) तथा सेक्टर स्किल्स काउंसिल (एसएससी) संस्थाभ्यां प्रदत्ता अस्ति। वर्ष 2010 आरभ्य अद्यपर्यन्तं अत्र 14 सहस्राधिकाः ग्रामीण-युवानः प्रशिक्षिताः, येषु 70 प्रतिशताधिकाः महिलाः सन्ति।
अयं संस्थानः सप्तसु व्यापार-क्षेत्रेषु निःशुल्कम् आवासीय-प्रशिक्षणं ददाति—यथा सिलाई मशीन ऑपरेटर, इलेक्ट्रिशियन, वेल्डिंग, हॉस्पिटैलिटी, फिटर एंड अलाइनमेंट, सोलर पीवी टेक्नीशियन तथा मोबाइल रिपेयर ऑपरेटर। प्रशिक्षणेण सह संचार-कौशलम्, कार्यस्थल-सुरक्षा, विधिक-अधिकाराः, मासिक-स्वास्थ्य-ज्ञानम् तथा बालको संस्थायाः अनुभवी-कर्मचारिभिः मेंटरशृंखला-कार्यक्रमाः अपि आयोजिताः भवन्ति, येन प्रशिक्षार्थिनः देशव्यापि कम्पनीयः मध्ये जीविकार्थं पूर्णतया सज्जाः भवन्ति।
।
हिन्दुस्थान समाचार / Dheeraj Maithani