Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
देहरादूनम्, 21 मार्चमासः (हि.स.)। देहरादून नगरे दून पुस्तकालय एवं शोध केन्द्र इत्यस्याः संस्थायाः पक्षे लोकसंगीत-विशारदस्य संस्कृतिविदः च स्वर्गीयस्य केशव अनुरागी कृतिः नाद नन्दिनी इत्यस्याः लोकार्पणं परिचर्चा-कार्यक्रमः च आयोजितः। कार्यक्रमः दून-पुस्तकालयस्य सभागारे सम्पन्नः, यस्मिन् विविध-क्षेत्रेषु विद्वांसः सांस्कृतिक-व्यक्तित्वानि च सहभागी अभवन्।
अस्मिन् कार्यक्रमे पद्मश्री-सम्मानिता लोकगायिका डॉ. माधुरी बड़थ्वाल, प्रसिद्ध-लोकगायकः नरेन्द्र सिंह नेगी, वरिष्ठ-पत्रकारः राजीव नयन बहुगुणा, सामाजिक-विचारकः लोकेश नवानी, चिन्तकः विनोद रतूड़ी तथा सामाजिक-इतिहासकारः डॉ. योगेश धस्माना मुख्य-वक्तारः रूपेण उपस्थिताः आसन्। अस्मिन् अवसरे अनुरागेः पुत्रः डॉ. राकेश मोहन तथा दूरदर्शन संस्थायाः सहायक-निदेशकः अनिल भारती अपि उपस्थितौ आस्ताम्।
वक्तारः ‘नाद नन्दिनी’ इति कृतिं उत्तराखण्डस्य लोकसंगीत-अध्ययन-क्षेत्रे महत्त्वपूर्णां सिद्धिं इति निरूपितवन्तः। ते अवदन् यत् एषा कृति लोकसंगीतस्य व्यवस्थित-वर्गीकरणं, संगीत-संरचनानां विस्तृत-व्याख्यानं तथा लोकवाद्य-यन्त्राणां ताल-लययोः गम्भीर-विश्लेषणेन विशेषं महत्त्वं वहति।
डॉ. माधुरी बड़थ्वाल उक्तवती यत् एषा कृति लोकसंगीत-इतिहासे मील-पत्थरवत् अस्ति तथा कुमाऊँनी-गढ़वाली-परम्परयोः सरल-व्यापक-रूपेण प्रस्तुति करोति। अपरतः नरेन्द्रसिंहनेगी महोदयः अनुरागिं स्वस्य प्रारम्भिक-गुरुम् इति स्मृत्वा तस्य योगदानं प्रशंसितवान्, उक्तवान् च यत् तेन पर्वतीय-संगीतस्य राष्ट्रिय-स्तरे प्रतिष्ठा प्राप्ता। राजीवनयनबहुगुणः उक्तवान् यत् अनुरागिणा लोकसंगीतस्य वैज्ञानिक-व्यवस्थित-विश्लेषणं प्रस्तुतं यत् शोधार्थिनां कृते अत्यन्तं उपयोगि अस्ति।
डॉ. योगेश धस्माना तथा विनोद रतूड़ी अपि अनुरागेः योगदानं प्रशंसन्तौ तम् अद्वितीयं लोकसंस्कृति-सेवकम् इति उक्तवन्तौ। कार्यक्रमे उक्तं यत् ‘नाद नन्दिनी’ इत्यस्य प्रथम-प्रकाशनं १९९६ तमे वर्षे उत्तर प्रदेश संगीत नाटक अकादमी इत्यस्य सहयोगेन अभवत्।
अस्यां पुस्तिकायां लोकपरम्पराणां विविध-रूपाणि—मंगल-गीत, जागर, घसियारी-गीत, चौफुला, चैती, पाण्डव-गीत तथा ऋतु-सम्बद्ध-परम्पराः—विस्तृतरूपेण संकलितानि विश्लेषितानि च सन्ति। एषा पुस्तकं लोकधूनां लय-संरचनां सांगीतिक-गाम्भीर्यं च विवृणोति, तथा लोकवाद्य-यन्त्राणां तकनीकं जटिल-लयबद्ध-संरचनाः आध्यात्मिक-सांस्कृतिक-सन्दर्भाश्च अपि अभिलेखयति।
वक्तारः एतां कृतिं उत्तराखण्डस्य सांगीतिक-परम्परायाः संरक्षणं कुर्वन्ती महत्त्वपूर्णा सांस्कृतिक-दस्तावेजः इति निरूपितवन्तः। अस्मिन् अवसरे अनुरागिणा संकलितानां पर्वतीय-लोकगीतानां प्रस्तुति अपि अभवत्।
कार्यक्रमस्य संचालनं योगम्बर पोली अकरोत्, प्रारम्भे च कार्यक्रम-अधिकारी चन्द्रशेखर तिवारी आगतानां स्वागतं कृतवान्। कार्यक्रमे साहित्यकाराः, लेखकाः, संगीत-संस्कृति-प्रेमिणः च बहुसंख्यया उपस्थिताः आसन्।
-----------------
हिन्दुस्थान समाचार