बिहारशरीफ:, ०४ मार्चमास: (हि.स.)।फाल्गुनमासस्य आगमनेन सह नालंदा जनपद-अन्तर्गत-ग्रामेषु होली-पर्वण: उल्लासः अत्यन्तं दर्शनीयः आसीत्।सायं सन्ध्यायां पतिते ग्रामस्य चौपाले ग्रामवासिनां समूहः समागच्छत्, अर्धरात्रिपर्यन्तं च पारम्परिक-फाग-गीतानां मधुराः स्वर-लहर्यः वातावरणे प्रतिध्वनन्ति स्म। “राम खेले होली, लखन खेले होली” तथा “गोरिया करी के श्रृंगार, पिसे ले चलली हरदिया” इत्यादीनि गीतानि ढोल-मञ्जीरयोः तालसमन्वये गीयन्ते स्म, येषु लोक-संस्कृतेः, आस्थायाः, प्रेम्णश्च सुन्दरः सङ्गमः स्पष्टतया दृश्यते स्म। होली-पर्वण: सिद्धता: अपि बहूनां दिनानां पूर्वमेव आरभ्यन्ते स्म।

बालकाः गृहं गृहं गत्वा होलिका-दहनार्थं काष्ठानि सङ्गृह्णन्ति स्म; एतत् सामूहिक-सहयोगस्य सहभागितायाश्च प्रतीकम् आसीत्। होलिका-दहन-दिने सम्पूर्ण-ग्रामस्य उपस्थितौ विधि-विधानपूर्वकं अग्निः प्रज्वाल्यते स्म, फाग-गीतैः च वातावरणं भक्तिमयं भवति स्म। अनन्तरं प्रातःकाले जनाः होलिकाया: भस्म शुभाम् इति मत्वा परस्परं अङ्गेषु लेपयन्ति स्म। ततः परं वर्णैः, गुलालैः, हास्य-परिहासैः, परस्पर-मैत्र्या च उत्सवः प्रवर्तते स्म। सायंकाले शुद्ध-वस्त्राणि धारयित्वा जनाः परस्परं गृहेषु गत्वा आलिङ्गनपूर्वकं शुभाशयान् प्रयच्छन्ति स्म।

अधुना तु काल-परिवर्तनेन डीजे-वादनस्य अश्लील-गीतानां च वर्धमान-प्रवृत्त्या एषा पारम्परिक-होली-परम्परा शनैः शनैः विलुप्यते, येन सामाजिक-एकता लोक-संस्कृतिश्च अपि प्रतिकूलतया प्रभाविते भवतः।

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता