Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
जयपुरम्, 18 अप्रैलमासः (हि.स.)।
अक्षय तृतीया इति पर्व १९ एप्रिल् रविवासरे श्रद्धया उत्साहेन च आचरिष्यते। सनातन-धर्मे एषा तिथिः अत्यन्तं शुभा फलदायिनी च मन्यते, यतः “अक्षय” इत्यस्य अर्थः—यस्य कदापि क्षयः न भवति। अस्यां तिथौ कृतानि सर्वाणि शुभकर्माणि, दान-पुण्यं, जप-तपः, पूजा च अनन्त-गुणितं फलम् प्रयच्छन्ति, जीवनस्य सुख-समृद्धेः मार्गं च प्रशस्तं कुर्वन्ति।
ज्योतिषाचार्यः बनवारी लाल शर्मा इत्यस्य अभिमतेन धार्मिक-मान्यतानुसारं सृष्टेः प्रारम्भात् एव भगवान विष्णु विविध-अवतारान् गृहीत्वा धर्मस्य स्थापना कृतवान्। तेषु षष्ठः अवतारः भगवान परशुराम इति, येन अधर्मस्य नाशः कृतः सज्जनानां रक्षणं च अभवत्। अतः अक्षय-तृतीया परशुराम-जन्मोत्सवरूपेण अपि आचर्यते।
अस्मिन् वर्षे अक्षय-तृतीयायां गजकेसरी-मालव्य-इत्यादयः शुभ-योगाः भवन्ति। गजकेसरी-योगः चन्द्रस्य बृहस्पति (देवगुरु) सह संयोगेन भवति, यः यशः, बुद्धिः, उन्नतिः च ददाति। मालव्य-योगः शुक्र ग्रहस्य वृषभ-राशौ स्थित्या भवति, यः धन-ऐश्वर्य-सुखानां प्रतीकः अस्ति। उच्च-चन्द्रः, कृत्तिका-नक्षत्रं, आयुष्मान-योगः च अत्यन्तं शुभाः सन्ति।
अस्यां तिथौ विना मुहूर्त-दर्शनं अपि मांगलिक-कर्माणि कर्तुं शक्यन्ते—विवाहः, गृह-प्रवेशः, नूतन-व्यवसायारम्भः, सुवर्ण-क्रयः च सर्वे अपि शुभाः मन्यन्ते। विशेषतः दान-पुण्येन पाप-क्षयः पुण्य-वृद्धिः च भवति। वर्षे कतिचन एव तिथयः सर्व-अशुभ-प्रभावेभ्यः मुक्ताः भवन्ति, तासु अक्षय-तृतीया अपि एका अस्ति।
अस्मिन् दिने प्रातः १०:००–११:४५ पर्यन्तं अभिजित्-मुहूर्तः सायं ५:१५–७:१५ पर्यन्तं च विशेषतः शुभः अस्ति। तथापि अयं दिवसः स्वभावतः एव अक्षय-फलदायकः अस्ति, अतः सर्वस्मिन् दिने शुभकर्माणि कर्तुं शक्यन्ते। पूजाविधौ भगवान कृष्ण चरण-दर्शनं तथा भगवान विष्णु पूजनं विशेषतः महत्त्वपूर्णम् अस्ति।
पौराणिक-मान्यतानुसारं अस्यां तिथौ सतयुगस्य त्रेतायुगस्य च आरम्भः अभवत्, अतः “कृतयुगादि-तृतीया” इति नाम्ना अपि ज्ञायते। श्रद्धालवः विशेषतः सूर्य देव पूजां कुर्वन्ति, स्वास्थ्य-समृद्ध्योः कामनां च कुर्वन्ति।
अस्यां तिथौ दानस्य विशेषं महत्त्वम् अस्ति—जलपूर्ण-घटदानं, हस्त-पङ्खदानं, छत्र-दानं, वस्त्र-दानं, अन्न-दानं, गो-दानं च कृत्वा पितृ-तृप्तिः भवति, जीवनस्य क्लेशाः अपि निवर्तन्ते। सुवर्ण-क्रयः अत्यन्तं शुभः; यदि तत् न शक्यते, तर्हि यव-क्रयः अपि तद्रूपेण फलदायकः मन्यते।
आखातीज-नाम्नि अस्मिन् पर्वणि बहवः विवाहाः अपि भवन्ति—जिले २००० अधिक-विवाहाः आयोज्यन्ते, सामूहिक-विवाह-सम्मेलनानि अपि सन्ति। ज्योतिषाचार्यः सुरेन्द्र गौड़स्य अनुसारं १९ एप्रिल् इयं तिथिः विवाहार्थं अत्यन्तं शुभा “अबूझ-सावा” इति प्रसिद्धा अस्ति। अन्येषु अपि मासेषु (एप्रिल्-मई-जून-जुलाई) बहवः शुभ-मुहूर्ताः सन्ति, येन विवाह-समारोहाः निरन्तरं प्रवर्तिष्यन्ते।
एवं अक्षय-तृतीया-पर्व सुख-समृद्धेः, शुभारम्भस्य, धार्मिक-श्रद्धायाः च प्रतीकं मन्यते।
---------------
हिन्दुस्थान समाचार