भोपाल-नगरम्, २१ अप्रैलमासः (हि.स.)। मध्य-प्रदेशस्य राजधानी भोपाल-नगरे अपि लेंसकार्ट-शोरूमेन सम्बद्धः विवादः गम्भीरतां प्राप्नोति इव दृश्यते। परिधान-नियमावल्याः विषये सामाजिक-माध्यमेषु प्रसारितायाः कथित-निर्देशिकायाः अनन्तरं मङ्गलवासरे न्यू-मार्केट-रोशनपुरा-स्थितस्य शोरूम-इत्यस्य बहिः हिन्दू-उत्सव-समित्याः कार्यकर्तृभिः विरोध-प्रदर्शनं कृतम्।

प्रदर्शन-कालीनं कार्यकर्तारः शोरूम-कर्मचारिभ्यः तिलकं कृत्वा मन्त्र-उच्चारणेन सह कलावा अपि बद्धवन्तः। समितेः अध्यक्षः चन्द्रशेखर-तिवारी उक्तवान् यत् संघटनं लेंसकार्ट-संस्थायाः बहिष्कारस्य आह्वानं करोति। तस्य मतम् अस्ति यत् भारते तिलकः, कलावा, बिन्दी च धार्मिक-चिह्नानि सन्ति, तेषां सम्मानम् आवश्यकम्; तेषां विरुद्धा काचित् नीतिं स्वीकर्तुं न शक्यते। सः अपि उक्तवान् यत् सनातन-धर्मस्य चिह्नानाम् अपमानं कदापि न सह्यः भविष्यति।

मध्य-प्रदेश-सन्त-समित्याः अध्यक्षः महाराजः अनिल-आनन्दः अपि अस्याः निर्देशिकायाः विषये तीव्रं असन्तोषं व्यक्तवान्, तां “तुगलकी-आज्ञा” इति अभिहितवान्। तेन उक्तं यत् कथितेषु नियमेषु स्त्रीणां सिन्दूर-कलावा-धारणे निषेधः इति यत् श्रूयते, तत् कदापि न ग्राह्यम्। भारतस्य परिचयः सनातन-परम्पराभिः सांस्कृतिक-मूल्यैः च भवति, अतः एतेषां चिह्नानां संरक्षणं अनिवार्यम्।अस्मिन् मध्ये शोरूम-इत्यस्य बहिः वर्धमानं विरोधं जन-समूहम् च दृष्ट्वा आरक्षक-प्रशासनेन सुरक्षा-व्यवस्था दृढीक्रिता। अतिरिक्त-आरक्षक-बलं तत्र नियुक्तम्, यत् काचित् अप्रिय-स्थिति न जायेत। पुलिस-अधिकारीणः स्थितेः निरन्तरं निरीक्षणं कुर्वन्ति तथा प्रदर्शनकारिणः शान्तिपूर्वकं विरोधं कर्तुं प्रेरयन्ति।

अन्यतः शोरूम-कर्मचारी मनीष-भमारे आरोपान् निराकृतवान्। तेन उक्तं यत् तं कदापि तिलक-कलाव-धारणात् न निरुद्धम्। सः स्वयम् अपि नवरात्र्यादि-अवसरेषु तिलकं कलावां च धारयन् कार्यं कृतवान् इति अवदत्। तस्य वचनानुसारं सामाजिक-माध्यमेषु प्रवर्तमाना चर्चाः जनानां व्यक्तिगत-मतानि स्युः, किन्तु वास्तविक-कार्यस्थले तादृशः कश्चन निषेधः नास्ति।

वस्तुतः अयं विवादः तदा आरब्धः यदा सामाजिक-माध्यमेषु काचित् नीति-प्रमाणपत्रं प्रसारितम्, यस्मिन् कर्मचारिणां तिलक-बिन्दी-कलावा-धारणे निषेधः इति कथितम्, परन्तु हिजाब-उष्णीष-धारणे काचित् अनुमतिः दत्ता इति अपि उक्तम्। अस्य कथित-भेदभावस्य कारणेन विवादः शीघ्रं विस्तृतः। पश्चात् विवादस्य वृद्धौ बंसल-महोदयेन क्षमायाचनां कृत्वा उक्तं यत् संस्था सर्वेषां धर्माणां सम्मानं करोति तथा कर्मचारिणां धार्मिक-चिह्न-धारणे पूर्णा स्वातन्त्र्यता अस्ति। तथापि विरोधकर्तारः अस्य स्पष्टीकरणेन सन्तुष्टाः न सन्ति, अपि तु आन्दोलनं निरन्तरं प्रवर्तयन्ति।

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता