शिमला, 26 अप्रैलमासः (हि.स.)।

हिमाचल प्रदेश राज्यस्य राजधानी शिमला नगरे वर्धमानेन यातायातदबावेन निवारयितुं प्रस्तावितः रोपवे तथा शीघ्रपरिवहनप्रणाली (रैपिड् ट्रान्स्पोर्ट् सिस्टम) परियोजना पुनः चर्चायाम् अस्ति। दीर्घकालात् योजनायां स्थितायाः अस्याः परियोजनायाः अधुना अन्तिमवित्तीयस्वीकृत्याः प्रतीक्षा वर्तते, यदा सरकारः अस्य कृते संसाधनसंग्रहणस्य विकल्पेषु कार्यं करोति।

अस्याः परियोजनायाः व्यये अद्यतनकाले उल्लेखनीया वृद्धिः अभवत्। पूर्वं अस्य अनुमानितव्ययः प्रायः 1556 कोटिरूप्यकाणि आसीत्, यः अधुना वर्धित्वा प्रायः 2980 कोटिरूप्यकपर्यन्तं प्राप्तः। तेन सह राज्यसर्वकारस्य वित्तीयांशः अपि वर्धित्वा प्रायः 540 कोटिरूप्यकपर्यन्तं गतः। अधिकारिणः वदन्ति यत् अस्याः राशेः व्यवस्थापनार्थं विविधविकल्पाः विचाराधीनाः सन्ति, येन परियोजना स्थायित्वेन व्यवहार्यतया च अग्रे नेतुं शक्येत।

एषा योजना सार्वजनिक-निजी-सहभागिता (पीपीपी) नमूनेन विकसितुं नियोजिता अस्ति। आर्थिक मामलों का विभाग इत्यस्मात् केन्द्रसरकारस्य विभागात् अस्याः पूर्वमेव स्वीकृतिः प्राप्ता, येन परियोजनायाः नीतिगतसमर्थनम् अभवत्। अधुना राज्यस्तरे वित्तीयस्वीकृतिप्रक्रिया प्रवर्तते। सरकारः 80:20 वित्तपद्धतेः अन्तर्गतं 80 प्रतिशतं धनं बाह्यस्रोतसः संग्रहीतुं योजनां करोति तथा अस्य कृते न्यू डेवलपमेंट बैंक इत्यस्मात् सहयोगं प्राप्तुं प्रयासाः क्रियन्ते।

प्रायः दशककालात् लम्बितायाः अस्याः परियोजनायाः अक्टूबर 2025 मासे वनस्वीकृतिः प्राप्ता, येन नूतना गतिः प्राप्ता। प्रायः षट् हेक्टेयरभूमेः उपयोगाय अनुमतिः प्राप्ता अस्ति तथा तांत्रिकप्रक्रियाः अपि पर्याप्तं अग्रे गताः सन्ति। अधिकारिणां मतानुसारं यदा वित्तीयस्वीकृतिः प्राप्स्यते, तदा कार्यारम्भः कर्तुं शक्यते।

प्रस्तावितः रोपवे प्रायः 13.65 किलोमीटरपरिमितः भविष्यति तथा सः महत्सु नागररोपवेप्रणालीषु गणनीयः भविष्यति। अस्मिन् 660 केबिनाः भविष्यन्ति, येषु प्रत्येकस्मिन् 10 यात्रिकाः उपवेष्टुं शक्नुवन्ति। प्रत्येकदिशि प्रति घण्टा प्रायः 3000 यात्रिकान् वोढुं क्षमता भविष्यति तथा प्रत्येकं 2-3 निमेषयोः मध्ये केबिनोपलब्धिः भविष्यति।

अस्याः परियोजनायाः अन्तर्गतं नगरस्य प्रमुखप्रदेशाः—तारादेवी, टूटीकण्डी, आईएसबीटी, विक्ट्रीटनल, रेलस्थानकं, सचिवालयः, संजौली, आईजीएमसी इत्यादयः—समेत्य कुलं 13 स्थानानि संयोजितानि भविष्यन्ति। अनेन नगरस्य अन्तर्गतगतिः शीघ्रा सुगमा च भविष्यति, विशेषतः पर्यटनऋतौ जामस्य समस्यायाः निवारणं सम्भाव्यते।

वास्तवतः पर्वतनगरत्वात् शिमलायां मार्गविस्तारः सीमितः अस्ति, अतः रोपवे इव वैकल्पिकपरिवहनप्रणाली दीर्घकालिकसमाधानरूपेण उपयुज्यते। एषा न केवलं यातायातदबावं न्यूनीकरिष्यति, अपि तु पर्यावरणदृष्ट्या अपि उत्तमविकल्पः मन्यते।

यद्यपि सर्वकारः अस्याः योजनायाः प्रवर्तनाय उत्सुका अस्ति, तथापि आर्थिकदबावेन अन्यव्ययैः च अस्याः वित्तव्यवस्थायां कालविलम्बः सम्भाव्यते। यदि शीघ्रं समाधानं न लभ्यते, तर्हि शिमलानगरस्य यातायातसमस्यायाः निवारणे अधिकः विलम्बः भविष्यति।

राज्यसरकारस्य वचनानुसारं सा अस्याः परियोजनायाः प्रवर्तनाय प्रतिबद्धा अस्ति तथा वित्तीयपरिस्थितिनिवारणस्य दिशि कार्यं निरन्तरं प्रचलति।

---------------

हिन्दुस्थान समाचार