Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
—‘उत्तिष्ठ भारतम् : संवादम् आरभ्य अवगमनं प्रतीत्यस्मिन् कार्यक्रमे अवदत्अयोध्यायाः संतः
वाराणसी, 27 अप्रैलमासः (हि.स.)।अयोध्यास्थितस्य हनुमत्-निवासस्य पीठाधीश्वरः आचार्यः मिथिलेश-नन्दिनी-शरणः सोमवासरे उक्तवान् यत्—शत्रुः कदापि विजयी न भवति, अपितु दुर्बलताः एव पराजिताः भवन्ति। व्यक्तिनिर्माणस्य राष्ट्रनिर्माणस्य च मध्ये या विषमता उत्पन्ना, सा एव अद्यतनकाले महान् चुनौती अस्ति। यः विकसितः अभवत्, सः विकासं वैयक्तिकं मन्यते, न तु राष्ट्रीयम्; परिणामतः भारतीयाः विकसिताः अभवन्, किन्तु भारतस्य विकासे संशयः एव अवशिष्टः।
आचार्यः मिथिलेश-नन्दिनी-शरणः सेवाज्ञ-संस्थानम् काशी तथा शिक्षासंकायः काशी-हिन्दू-विश्वविद्यालयस्य संयुक्ततत्त्वावधानेन आयोजिते “उत्तिष्ठ भारत : संवादात् समझस्य दिशम्” इति कार्यक्रमे मुख्यातिथिरूपेण सम्बोधितवान्। सः राष्ट्रबोधस्य मर्म व्याख्याय उक्तवान् यत्—जीवनं उत्पत्तिः, स्थितिः, वृद्धि:, विपरिणामः, अपक्षयः, नाशः च इति प्रक्रियाः सन्ति, एतेषां सर्वेषां अतिक्रमणमेव वास्तविकस्वाधीनता अस्ति। स्वाधीनताया अर्थः केवलं ध्वजारोहणं न, अपितु स्वत्वबोधेन सह सार्थकजीवनयापनम्।
तेन स्वामी विवेकानन्दस्य उदाहरणं दत्तम्—यद्यपि सः विश्वे सम्मानं प्राप्तवान्, तथापि भारतभूमौ प्रत्यागमनं सः परमं भाग्यं मन्यते स्म। एष एव राष्ट्रबोधः।
तेन उक्तं यत् अद्य या स्थिति दृश्यते सा स्वाधीनता न, अपितु निरङ्कुशता अस्ति। केवलं अभिव्यक्तेः उच्छृङ्खलता स्वाधीनता न भवति। युवान् प्रति सः आह्वानं कृतवान् यत् ते स्वस्य अस्तित्वं, राष्ट्रम्, उत्तरदायित्वं च सम्यक् अवगच्छेयुः। उत्तरदायित्वस्य अर्थः अस्ति—यत् अस्माभिः स्वीकृतं तत् प्रत्यर्पणम्। यस्मात् देशात्, राष्ट्रात्, मातापित्रोः, समाजात्, प्रकृतेः च जीवनं लब्धम्, तेषां प्रति ऋणबोधः एव राष्ट्रनिर्माणस्य आधारः।
कार्यक्रमे युवा-साहित्यकारः व्योमेश-शुक्लः “जीवनम्, समाजः, उत्तरदायित्वम्” इति विषये मुक्तिबोध, रघुवीर-सहाय, धूमिल, आचार्य-रामचन्द्र-शुक्ल इत्यादीनां सन्दर्भैः समाजस्य वैचारिकदिशां प्रकाशितवान्। सः उक्तवान् यत् संस्थाः केवलं संरचना न, अपितु चेतनायाः केन्द्राणि भवन्ति।
शिक्षासंकायस्य अधिष्ठात्री प्रो. अञ्जलि-वाजपेयी अध्यक्षीयभाषणे उक्तवती यत् राष्ट्रनिर्माणं केवलं विशालमञ्चेषु दत्तैः भाषणैः न भवति, अपितु प्रत्येकस्य व्यक्तेः लघु-लघु-उत्तरदायित्वपालनेन सिद्ध्यति। सा विद्यार्थिनः प्रेरितवती यत् यः यस्मिन् क्षेत्रे अस्ति, सः तस्मात् एव स्वसमाजस्य राष्ट्रस्य च कृते सार्थकं योगदानं दातुं शक्नोति।
कार्यक्रमस्य सञ्चालनं प्रज्ञा-दुबे इत्यया कृतम्। तस्मात् पूर्वं कार्यक्रमस्य शुभारम्भः मंगलाचरणेन दीपप्रज्वलनेन च अभवत्। कार्यक्रमे सारस्वत-अतिथयः डॉ. वागीश-शुक्ल, डॉ. हरेंद्र-कुमार-रायः, शिवम् पाण्डेय इत्यादयः अपि उपस्थिताः आसन्।
-----------------
हिन्दुस्थान समाचार