नवदेहली, ११ मे-मासः (हि.स.)। केन्द्रीय-वाणिज्य-सचिवः राजेश-अग्रवालः सोमवासरे गृह-उद्योगान् प्रति आह्वानं कृतवान् यत् ते भारतेन सम्पन्नानां मुक्त-व्यापार-सन्धिनां (एफटीए) लाभं सम्यक् उपयुञ्जीरन् तथा वैश्विक-गुणवत्ता-मानदण्डान् पूरयितुं विशेषं ध्यानं दद्युः।

राजेश-अग्रवालः नवदेहल्यां भारतीय-उद्योग-परिषदा (सीआईआई) आयोजिते ‘वार्षिक-व्यापार-शिखर-सम्मेलनम् २०२६’ इति कार्यक्रमे सम्बोधयन् एतद् अवदत्। सः उक्तवान् यत् वयं केवलं शुल्क-विषये एव न सीमिताः स्याम, अपि तु उभय-पक्षीय-उद्योगेभ्यः ३६०-डिग्री-परिपूर्ण-पूर्वानुमान-क्षमतां तथा स्पष्टतां दातुं प्रयतामहे, येन ते एतेषां मुक्त-व्यापार-सन्धिनां वास्तविकं लाभं प्राप्नुयुः तथा च अधिक-दीर्घकालिक-विकासाय मार्गान् उद्घाटयेयुः।

वाणिज्य-सचिवेन उक्तं यत् भारतीय-उद्योग-जगतः तेषां मुक्त-व्यापार-सन्धिनां सम्यक् उपयोगं कर्तुं आवश्यकम् अस्ति, यान् भारतः विविधैः देशैः सह अन्तिमरूपेण कृतवान् वा कर्तुं प्रवृत्तः अस्ति। एते सन्धयः व्यापाराय तथा निवेशाय च विशालान् अवसरान् प्रददति। पूर्वकाले भारतस्य एतेषां सन्धिनां पूर्ण-उपयोगस्य प्रदर्शनं पर्याप्तं नासीत् इति अपि सः सूचितवान्।

सः इदम् अपि अवदत् यत् औद्योगिक-नीतिः व्यापार-नीतेः पूरक-रूपेण भवितव्या, यतः व्यापारः एतस्मिन् अपि निर्भरः अस्ति यत् भारतः कथं निवेशं उत्पादनं च करोति। मुक्त-व्यापार-सन्धिनां विषये चर्चायां सः अवदत् यत् भारतेन सिंगापुर-देशेन, जापान-देशेन, दक्षिण-कोरिया-देशेन तथा आसियान-संस्थया सह अनेकाः सन्धयः कृताः सन्ति। एतेभ्यः द्विपक्षीय-व्यापारे वृद्धिः जाता, किन्तु भारतस्य निर्यात-वृद्धिः आयात-तुलनया मन्दगत्या प्रवर्तते।

अग्रवालः मॉरीशस-देशेन, संयुक्त-अरब-अमीरातेन, ऑस्ट्रेलिया-देशेन, यूरोपीय-संघेन, ब्रिटेन-देशेन, ईएफटीए-संघेन, न्यूजीलैंड-देशेन तथा ओमान-देशेन सह कृतानां आधुनिक-व्यापार-सन्धिनां विषये अपि अवदत् यत् एते केवलं शुल्क-विषयकाः न सन्ति, अपि तु व्यापक-क्षेत्रेषु आधारिताः सन्ति। अन्ते सः बलं दत्तवान् यत् उद्योगः तथा सर्वकारेण सह मिलित्वा एतेषां सन्धिनाम् उपयोगं वर्धयितुं सूचना-प्रसारणं क्षमता-विकासं च प्रवर्धयितव्यम् इति।

हिन्दुस्थान समाचार / अंशु गुप्ता